Франсиско Итуррино: Испан суретшісінің өмірі мен шығармашылығы

Франсиско Итуррино: испан суретшісі, пост-импрессионизм және фовизм өкілі. 1864-1924 ж. өмір сүрген, баск өнер тарихындағы маңызды тұлға.

Кіріспе

Испан суретшісі (1864–1924)

Франсиско Николас Итуррино Гонсалес (9 қыркүйек 1864 – 20 маусым 1924) – баск тегіндес испандық пост-импрессионист суретшісі. Оны кейде фаувист деп санайды.

Өмірбаян

Итуррино Сантандер қаласында дүниеге келді. 1872 жылы оның отбасы Бильбаоға көшіп келді. Әлі өте жас кезінде ол алғашқы сурет салу сабақтарын ақын, суретші және музыкант болған ағасы Эльвиро Гонсалестен алды. Кейіннен, августиндік мектепті бітірген соң, ол инженерлік мамандықты оқуға Льежге барды, бірақ өнерге ерте қызығуы оны сабақтарды тастап, ата-анасынан жасырып, Брюссельге көшіп, Royal Academy of Fine Arts академиясында сурет салуды оқыды. Жаңа мамандығын жалғастыру үшін ол Парижге барып, Брюссельдегі досы Анри Эвенпоэльмен жұмыс істеді. 1901 жылы ол өзінің туындыларын беделді Вольярд галереясында, сол кездегі аса танылмаған Пабло Пикассомен бірге көрсетуге қол жеткізді. Кейіннен ол "Күзгі салон" көрмесіне қатысты. Ұзақ өтпей ол үйіне оралып, Испанияны шарлап, Саламанкада біраз уақыт тұрды, содан кейін Севильяда шеберханасын ашты. 1906 жылы Бельгияда танысқан Мари Жозефина Дельвит Шварцқа үйленді. Ол Баск елін, Францияны және Андалусияны аралап саяхаттауын жалғастырды, бұл аймақ пейзаждары үшін оның сүйікті орны болды, бірақ ол бұқа күресін, мерекелерді және әйелдердің портреттерін де суреттеді. Осы кезеңде оның палитрасы ашық түстерге толып, контрастты түстерді жиі қолдана бастады. 1911 жылдан 1912 жылға дейін ол Мароккода Генри Матисстің, Гюстав Мороның шеберханасында танысқан жақын досының қосылып, біраз уақыт өткізді және Парижге келгенде оның қонағы болды. 1919 жылы Círculo de Bellas Artes-те үлкен көрме ұйымдастырылды. 1920 жылы оның бір аяғында гангрена пайда болып, операция жасалды. Келесі жылы оның аяғы ампутацияланды. Содан кейін ол граверлік өнерге көшті, тағы бір операция жасады және көп ұзамай қаржылық қиындыққа тап болды. Өнер тарихшысы Эли Форе Розенберг галереясында көрме ұйымдастыруға көмектесті, онда Матисс, Пикассо және Итурриноның басқа да достары сыйлаған суреттер қойылды. Жиналған қаражатқа ол 1922 жылы Кань-сюр-Мер қаласына зейнетке шықты және екі жылдан кейін 59 жасында қайтыс болды.

Iturrino was born in Santander. In 1872, his family moved to Bilbao. While he was still very young, he received his first drawing lessons from his uncle, Elviro González, who was a poet, painter and musician. Later, after graduating from the Augustinian school, he went to Liège to study engineering, but his early exposure to art led him to abandon his classes and, without his parents' knowledge, move to Brussels to study painting at the Académie Royale des Beaux Arts instead. To pursue his new found career, he went to Paris, where he worked with Henri Evenepoel, a friend from Brussels. In 1901, he had advanced to the point that he was able to show his work at the prestigious Vollard Gallery, alongside a then unknown Pablo Picasso. Later, he had a showing at the Salon d'Automne. Soon after, he returned home, walked across Spain, stayed for a time in Salamanca, then established his workshop in Seville. In 1906, he married Marie Joséphine Delwit Schwartz, who he had met in Belgium. He continued to travel throughout the Basque Country, France and Andalusia, which was his favorite place because of the landscapes, although he also painted bullfights, festivals and portraits of women. During this time his palette brightened and he made more use of contrasting colors. From 1911 to 1912, he spent some time in Morocco with Henri Matisse, a close friend he had met in the workshops of Gustave Moreau, and who he often stayed with when visiting Paris. He had a major showing in 1919, hosted by the Círculo de Bellas Artes. In 1920, he developed gangrene on one of his legs, requiring an operation. It had to be amputated the following year. After that, he confined himself to etching, required further surgery, and soon found himself in financial difficulties. The art historian, Élie Faure, helped organize an exhibition at the Galerie Rosenberg, featuring paintings donated by Matisse, Picasso and several other of Iturrino's friends. With the money raised, he was able to retire to Cagnes sur Mer in 1922 and died there two years later, aged 59.