Кіріспе

Бұралатын типтегі бағана

Соломон бағанасы, сондай-ақ құра бағанасы деп те аталады, бұл спиральды бағана, пробка сияқты бұралатын осьпен сипатталады. Ол нақты бір классикалық тәртіппен байланысты емес, бірақ көптеген мысалдарда коринфтік немесе композиттік бас әріптері кездеседі. Бірақ оны кез келген дизайнмен безендіруге болады, мысалы, римдік дориялық Соломон немесе иониялық Соломон бағанасын жасауға болады. Вероятно, Таяу Шығыста пайда болған, бұл кеш римдік сәулеттің ерекшелігі болып табылады, ол барокко сәулетінде қайта жаңғырды, әсіресе испан және португал тілдерінде сөйлейтін елдерде. Римдегі Киелі Петір базиликасының өте беделді орналасқан жеріндегі екі жиын бағана стильдің кең таралуына үлкен үлес қосты. Біріншісі салыстырмалы түрде кішкентай, және оны IV ғасырда Ұлы Константин сыйлаған. Көп ұзамай, бұл бағаналар Иерусалимдегі ғибадатханадан алынған деп саналды, сондықтан стиль Киелі кітаптағы Сүлейменнің атымен аталды. Екінші жиын – Бернинидің 1633 жылы аяқтаған «Балдакиносы».

Этимологиясы мен шығу тегі

Траян бағанасының классикалық үлгісінен айырмашылығы, оның бұрылған шахтасы Траянның әскери қуатын көрсететін, бірыңғай, үздіріссіз спиральдік жолақтармен әшекейленген, бұрылысты бағана Византия сәулеті мен әсемдеуіне енген шығыс мотиві болып табылады. Бұрылысты қапталған бағаналар кейбір шығыс сәулеттерінің ерекшелігі болған. IV ғасырда Константин Ұлы Римге бағаналар жиынтығын әкеліп, оларды бастапқы Святой Петр базиликасына, жоғары алтарь мен пресвитерияда қайта пайдалану үшін тапсырды. Рафаэльдің шеберханасынан шыққан «Константиннің сыйы» картинасы осы бағаналарды бастапқы орнында көрсетеді. Дәстүр бойынша, бұл бағаналар «Соломон ғибадатханасынан» алынған, бірақ Соломон ғибадатханасы б.з.д. 10 ғасырда салынған және б.з.д. 586 жылы қираған Бірінші ғибадатхана болған, ал 70 жылы қираған Екінші ғибадатхана емес. Қазір б.з. 2 ғасырында жасалған деп есептелетін бұл бағаналар «Соломоний» деп аталды. Шындығында, бұл бағаналар ешқайсысы да сол ғибадатханалардан келмеген. Константин оларды Грекиядан әкелгені жазылған, және археологиялық зерттеулер олар грек мраморынан кесілгенін көрсетеді. Мантуядағы Герцог сарайының (Palazzo Ducale) Cortile della Cavallerizza ішіндегі қабырғаға орнатылған (1538-39 жж.). Питер Пауль Рубенс шамамен 1626 жылы гобелендер дизайнында Соломоний бағаналарын қолданды, онда ол Рафаэль сияқты бағаналарға иониялық капителінің нұсқасын ұсынды, ал рустикалық және Соломоний бағаналары оның картиналарының сәулетінде соншалықты тұрақты және әртүрлі пайда болды, Энтони Блант толық тізім жасаудың қажеті жоқ деп ойлады. Ал ағылшын интерьер дизайнында бұл стиль әлі де сирек болды, Дурман атап өткендей, Солсберидегі Елена, Леди Горджес (1635 жылы қайтыс болған) ескерткіші, мүмкін, жалғыз қолданылған мысал. 1660 жылдан кейін мұндай бұрылысты бағаналар француз, голланд және ағылшын жиһаздарының аяқтарында, сондай-ақ 17-шы ғасырдың соңы мен 18-шы ғасырдың басындағы қабырғалық және едендік сағаттардың терезелерін қорғаған шыны есіктерде кеңінен таралды. Ағылшын коллекционерлер мен саудагерлер кейде осындай бұрылысты элементтерді дәстүрлі түрде осы пішінде сатылатын тәттілердің атымен «арпалы қант бұрылыстары» деп атады.