Кіріспе

Ирандық саясаткер (1897–1982)
ирандық саясаткер Әли Дашти (علی دشتی, айтылуы ; 31 наурыз 1897 – 16 қаңтар 1982) – ХХ ғасырдың ирандық жазушысы және саясаткері. Дашти Пахлави әулеті тұсында Иранда сенатор қызметін атқарды.

Өмір

1897 жылы 31 наурызда Иранның Бушер провинциясындағы Дашти қаласында парсы отбасында дүниеге келген. Әли Дашти дәстүрлі діни білім алды. Ол Кербала мен Наджаф медреселерінде (екіуі де Иракта) ислам теологиясын, тарихын, араб және парсы грамматикасын, сондай-ақ классикалық әдебиетті оқыды. 1918 жылы Иранға оралып, Шираз, Исфахан қалаларында және ақыры Тегеранда тұрды, онда ол сол заманғы саяси өмірге қатысты. Ғалым болудың орнына, ол журналист болып, 1922 жылдан 1935 жылға дейін Тегеранда «Шафақ е Сорх» газетін шығарды. 1928 жылдан 1946 жылға дейінгі кезеңде Мәжліс депутаты болды. 1946 жылы Туде партиясын үкіметке кіргізуге және кеңестік тарапқа жасалған жеңілдіктерге сын айтқаны үшін түрмеге қамалды. 1954 жылы сенатор болып тағайындалды және 1979 жылғы Ислам революциясына дейін қызмет етті. 1975 жылы ол парсы және араб тілдерінің профессоры Франк Р.С. Баглиге «Бист о сех саль» (Жыйырма үш жыл) кітабының қолжазбаларын тапсырып, оны аударғаннан кейін ғана жариялауын өтінді. Ол бұл өтінішін 1977 және 1978 жылдары қайталады. Франк Р.С. Багли уәдесін орындап, Әли Даштидің қолжазбаларын аударып, жариялануға дайын форматқа келтіргеннен кейін кітап 1985 жылы басылды. Ирандық газет Әли Даштидің 1360 жылғы, яғни 1981 жылдың 22 желтоқсаны мен 1982 жылдың 20 қаңтары аралығындағы Дея айында қайтыс болғаны туралы хабарлады.

Сын

Әли Даштиге сын 1940 жылдарға дейін жетеді, сол кезде "Парсы энциклопедиясының" негізін қалаушы Ғұламхосейн Мосахаб "Әли Даштидің қастандықтары" атты кітап жазды. Мосахаб сол шамада "Шафақ" газетінде анонимді автор ретінде Дашти туралы тағы бір мақала жариялаған.