Джакомо Куаренгхи: Италиялық сәулетші Ресейдегі неоклассицизмнің шебері
Giacomo Quarenghi
Жакомо Куаренгхи – Ресей империясында неоклассикалық сәулет өнерінің шебері. Санкт-Петербургтегі монументалды стильдің авторы, Италияның ұлы сәулетшісі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Итальян суретшісі (1744–1817)
Italian painter (1744–1817)
Джакомо Кваренги (20 немесе 21 қыркүйек 1744 – 2 наурыз 1817 [ескі стиль бойынша 18 ақпан 1817]) – Ресей империясында неоклассикалық архитектураның ең көрнекті және жемісті өкілі, әсіресе Санкт-Петербургте. Ол Палладий үлгісіндегі ерекше монументалды стильді қанағаттандырды, ол Ресейде және Финляндияның Ұлы Герцогтігінде жұмыс істеген көптеген сәулетшілер үшін үлгі болды. Ол "Италияның ең ұлы сәулетшілерінің соңғысы" деп аталады.
Giacomo Quarenghi (; ; 20 or 21 September 17442 March 1817 [O. S. 18 February 1817]) was an Italian architect who was the foremost and most prolific practitioner of neoclassical architecture in Imperial Russia, particularly in Saint Petersburg. He brought into vogue an original monumental style, of Palladian inspiration, which was a reference for many architects who worked in Russia as well as the Grand Duchy of Finland. He has been described as "the last of the great architects of Italy".
Италиядағы мансап
Бергамоға жақын Рота-д'Имманияда итальяндық асыл отбасында туған Куаренгидің ата-анасы оны заңгер немесе дін қызметкері болуға дайындаған, бірақ бастапқыда оған Бергамодағы Г. Реджи шеберханасында сурет салу оқуға рұқсат берілді, ал Реджи өзі Тиеполоның шәкірті болған. Жас Куаренги жақсы білім алған, көп оқыған адам еді. Италияны аралап, ол ең ұзақ уақыт тұрған Виченца, Верона, Мантуя және Венеция қалаларына сапар шекті. Ол Паестумдағы грек ғибадатханаларының суреттерін салды (Лукомский 1928) және ақыры 1763 жылы Римге келді, сол кезде неоклассицизм озық көркемдік орталарда дамып жатқан еді. Ол Антон Рафаэль Менгспен сурет салуды, содан кейін Стефано Поццимен сурет салуды оқыды, кейіннен сәулет өнерін (1767–69) дәстүрлі кешкі барокко стиліндегі сәулетші Паоло Позиден үйренді. Содан кейін ол Андреа Палладионың «Төрт кітап архитектурасы» атты еңбегімен танысты. «Сіздің ешқашан сенбесеңіз болады, – деп жазды ол өзінің досы және ұзақ жылдар бойы хат алмасып жүрген Маркезиге, – осы кітаптың қандай әсер қалдырғанын. Осыған дейін мен өзімді дұрыс бағытталмаған деп санауға толық негіз бар екенін түсіндім» (Лукомский 1928). Ол Винкельманның досы Антуан Декрезеттен және оның шәкірті Никола Джансимониден Римнің ежелгі ескерткіштерін өлшеу және суреттеу бойынша жаңа, неоклассикалық білім алды. Венецияда (1771–1772), Палладионың туындыларын зерттеп жүргенде, Куаренги сол жерден өтіп бара жатқан британдық лордпен танысты. Осы лорд арқылы сәулетші бірнеше шағын ағылшын тапсырыстарын алды, мысалы, бақ павильондары, камин безендірулері (Лукомский 1928) және Генри Арунделлдің Нью-Вардур қамалындағы жеке католик шіркеуі үшін алтарь. Лорд Уитворттың ел үйінің жобалары 1967 жылы Венецияда көрмеге қойылды. Оның алғашқы маңызды тапсырысы (1771–7) Субиакодағы Санта-Схоластика монастырының ішкі құрылымын қайта жаңарту болды. Венеция кардиналы Резонико, Рим папасы XIII Клименттің жүргені, үшін ол Кампидолиодағы Музыкалық залдың декорациясын және Клименттің қабірінің жобасын (кейін Антонио Канова орындады) жасады. Италияда және ағылшын клиенттері үшін жасаған жұмыстары оған 1779 жылы Пруссияда туған граф Риффенштейннің назарына ілігіп, Екатерина II оған француздарды алмастыру үшін екі итальяндық сәулетшіні жіберуді тапсырды (Лукомский 1928). Монакода манежді және Моденаның архигерцогинясы үшін асхананы жобалағанға қарамастан, 35 жастағы Куаренги Италияда жұмыс істейтін сәулетшілердің көптігі және шіркеу мен аристократиядан тапсырыс алудың қиындығын ескере отырып, өзін толыққанды жұмыссыз сезінгендей болды. Ол Риффенштейннің ұсынысын ойланбастан қабылдап, жүкті әйелімен Санкт-Петербургке аттанды.
Born in Rota d'Imagna near Bergamo to an Italian noble family, Quarenghi was destined by his parents for a career in law or the church but initially was allowed to study painting in the Bergamo studio of G. Reggi, himself a student of Tiepolo. Young Quarenghi was well educated and widely read. Travelling through Italy he visited Vicenza, Verona, Mantua and Venice, the places where he made the longest stays. He made drawings of the Greek temples at Paestum (Loukomski 1928) and finally arrived in Rome in 1763, at a moment when Neoclassicism was being developed in advanced artistic circles. He studied painting with Anton Raphael Mengs, then with Stefano Pozzi, later moving to study architecture (1767–69) with a traditionalist Late Baroque architect Paolo Posi. Then he came upon a copy of Andrea Palladio's Quattro Libri d'archittetura. "You could never believe," he wrote to his friend and long term correspondent Marchesi, "the impression that this book made. Then it struck me that I had every reason to consider myself badly guided" before that point (Loukomsky 1928). He turned for new, Neoclassical instruction to Antoine Decrezet, a friend of Winckelmann, and the former's pupil Niccola Giansimoni, measuring and drawing the antiquities of Rome. In Venice (1771–1772), where he was studying the works of Palladio, Quarenghi came into contact with a British lord passing through there on the Grand Tour. It was through him that the architect secured a few minor English commissions, such as garden pavilions, chimney pieces (Loukomsky 1928), and an altar for the private Roman Catholic chapel of Henry Arundell at New Wardour Castle. Designs for a country house for Lord Whitworth were exhibited at Venice in 1967. His first major commission (1771–7) was the internal reconstruction of the monastery of Santa Scholastica at Subiaco. For the Venetian cardinal Rezzonico, the nephew of Pope Clement XIII, he designed a decor for a Music Room in the Campidoglio, and designs for Clement's tomb (later executed by Antonio Canova). His work in Italy and for English clients formed enough of a reputation that in 1779 he was selected by the Prussian born count Rieffenstein, who had been commissioned by Catherine II of Russia to send her two Italian architects to replace her French ones (Loukomsky 1928). Despite having just designed a manege in Monaco and a dining hall for the Archduchess of Modena, 35 year old Quarenghi seems to have felt himself underemployed, given the number of architects then working in Italy and the dearth of commissions from the church and nobility. He accepted Rieffenstein's offer without hesitation and left with his pregnant wife for St Petersburg.
Екатерина II тұсындағы мансап
Кваренгидің Ресейдегі алғашқы маңызды тапсырмасы Петергофтағы ағылшын сарайы болды – коринфтік жотасы бар әсем тіктөртбұрышты ғимарат. Императрицаға өте ұнаған бұл ғимарат екінші дүниежүзілік соғыста немістер тарапынан жарылып, кейіннен Кеңес үкіметімен бұзылды. 1783 жылы Кваренги отбасымен Царское Селоға көшіп келді, онда ол Александр сарайының құрылысын қадағалап, осы күнге дейін ең маңызды жобасын іске асырды. Екатерина II-нің сарай архитекторы болып тағайындалған Кваренги императрицаға, оның ізбасарларына және сарай төңірегіне көптеген жобалар жасады: үйлер, сарайшалар, көпірлер, театрлар, кедейлер үйлері, базар, банк ғимараты, интерьер декорациялары және бақша жобалары. Оның жобалары астанадан шалқары, Украинадағы Новгород-Сіверскийге дейін іске асырылды, онда оның жобасымен собор салынды. Мәскеуде ол ортағасырлық Қызыл алаңды сәнді неопалладиан стилінде қайта жаңартуға жауапты болды. Граф Николай Шереметьев оны Останкино сарайында театр залын және Шереметьев ауруханасы үшін жартылай дөңгелек колоннаданы жобалауға шақырды. Кваренгидің Мәскеу үшін жасаған көптеген жобалары кейіннен басқа сәулетшілер тарапынан маңызды өзгерістермен іске асырылды, мысалы Гостиный двор (1789–1805), Екатерина сарайы (1782–187) және Слобода сарайы (1790–94).
Quarenghi's first important commission in Russia was the English Palace in Peterhof, a magnificent rectangular edifice with a Corinthian portico. The structure, which pleased the Empress immensely, was blown up by the Germans during World War II and was later demolished by the Soviet government. In 1783 Quarenghi settled with his family in Tsarskoe Selo, where he would supervise the construction of the Alexander Palace, the most ambitious of his undertakings to date. Appointed to the post of Catherine II's court architect, Quarenghi went on to produce a prodigious number of designs for the Empress, her successors and members of her court: houses, summerhouses, bridges, theatres, hospices, a market, a bank building, interior decorations and garden designs. His projects were put into execution as far away from the capital as Novhorod Siverskyi, Ukraine where a cathedral was constructed to his designs. In Moscow, he was responsible for the reconstruction of medieval Red Square in a fashionable neo Palladian mode. Count Nicholas Sheremetev engaged him to devise a theatre hall in the Ostankino Palace and a semicircular colonnade for the Sheremetev Hospital. Most of Quarenghi's designs intended for Moscow were subsequently realized with significant modifications by other architects, as was the case with Gostiny Dvor (1789–1805), Catherine Palace (1782–87), and Sloboda Palace (1790–94).
Пауыл мен Александр I тұсындағы мансап
Пауыл император анасына ұнаған нәрселердің бәрін ұнатпады, ал Кваренгидің сәулеті осы санатқа кіретіні анық болды. Император мальтийлік рыцарьдарды өзінің қорғауына алғаннан кейін, Кваренги де орденге қосылып, 1800 жылға дейін оның ресми сәулетшісі қызметін атқарды. Оның тапсырыстары азайды, себебі салтанатты колоннадалардың бірқалыпты үлгісі мен симметриялық композициялардың айқындығы, он жыл бұрын Кваренгидің жобаларын қызықты санаған сарай қызметкерлеріне жалықтырып көрінді. Осындай жағдайда ол 1801 жылы Италияға сапар шекті және зор құрметпен қарсы алынды. Ол акварель суреттеріне көшті, күнделікті қала тұрмысынан алынған жанрлық сахналармен әдеттегі сәулеттік көріністерді жандандырды. Сонымен қатар, ол нео-Палладиандық жобалардың бірнеше альбомын (1787, 1791, 1810) жариялады және императорлық резиденциялар, әсіресе Қысқы сарай үшін сәндік вазалардың, бағаналардың бас жақтарының және металл бұйымдарының егжей-тегжейлі жобаларын жасады. Ресейдің Александр I таққа отыруымен Кваренги өзінің ерекшелігі мен сәннің биігіне қайта оралды. 1805 жылы сәулетші Императорлық өнер академиясының корреспондент-мүшесі болды. Алайда, Аничков сарайының колоннадасының жобасы классикалық тәртіптерді дұрыс қолданбағаны үшін академиялық қауымдастықтың қатты сынауына ұшырады. Кваренги Кановаға жолдаған хатында өзін қорғап, "ақыл-ой мен талғамды қалыпты қағидалар мен үлгілерге тәуелді етуге болмайды" деді. Жакомо Кваренгиге 1814 жылы орыс дворяндығы және Бірінші дәрежелі Санкт-Владимир ордені табысталды. 1808 жылдан кейін ол көбінесе зейнеткерлікке шығып, танымал тұлға ретінде өмір сүрді. Оның екі әйелінен туған он үш баласының бір бөлігі Ресейде қалды, ал қалғаны Италияға оралды. Ол 72 жасында Санкт-Петербургте дүние салды. 1967 жылы оның қайтысының 150 жылдығы тойланғанда Кваренгидің мәйіті Волков зиратынан Александр Невский монастырындағы Лазарев зиратына көшірілді, ал Санкт-Петербургтегі Банк Банк пен Банк көпірі арасында сәулетшінің бюсті орнатылды.
Emperor Paul disliked everything that was dear to his mother and Quarenghi's architecture obviously fell into this category. After the emperor took the Maltese knights under his protection, Quarenghi also joined the Order and served as its official architect until 1800. His commissions became less frequent, as the monotonous rhythm of solemn colonnades and the laconic clarity of symmetrical compositions appeared boring to those courtiers who had found Quarenghi's designs so delightful a decade earlier. Under such circumstances, he visited Italy in 1801 and was given a triumphant welcome. He turned his attention to watercolours, enlivening conventional architectural vistas with genre scenes from everyday city life. He also published several albums of neo Palladian designs (1787, 1791, 1810) and provided elaborate designs for decorative vases, capitals for columns and metalwork executed for imperial residences, particularly the Winter Palace. With the enthronement of Alexander I of Russia, Quarenghi was again at the height of his individuality and fashion. In 1805 the architect became a corresponding member of the Imperial Academy of Arts. His design for the Anichkov Palace Colonnade, however, incurred severe criticism from the academic establishment for the perceived erratic use of classical orders. Quarenghi defended himself in a letter to Canova proclaiming that "good sense and judgment shouldn't be enslaved by commonly accepted rules and models". Giacomo Quarenghi was granted Russian nobility and the Order of St. Vladimir of the First Degree in 1814. After 1808 he lived largely in retirement as a celebrity. Of his thirteen children by two wives, a few chose to remain in Russia, while others returned to Italy. He died at age 72 in Saint Petersburg. When the 150th anniversary of his death was being marked in 1967, the remains of Quarenghi were moved from the Volkov Cemetery to the Lazarevskoe Cemetery at the Alexander Nevsky Monastery, and a bust of the architect was erected between the Assignation Bank and Bank Bridge in Saint Petersburg.