Кіріспе

Филип Дж. Иванхоу (17 қаңтар 1954 жылы туған) – американдық синолог және қытай философиясы тарихшысы, әсіресе конфуциандық және неоконфуциандық ағымдарды зерттейді. Ол Джорджтаун университетінің Шығыс Азия тілдері мен мәдениеттері кафедрасының профессоры және меңгерушісі. Иванхоу екі негізгі пікірімен белгілі: Чжу Си және Ван Янмин сияқты неоконфуциандық философтар Конфуций мен Мэнцзы сияқты ертерек конфуциандықтерді жүйелі түрде дұрыс түсінбеген; және конфуциандықты қасиетті этиканың бір түрі ретінде қарастыру пайдалы болуы мүмкін.

Өмірбаян

Иванхо Нью-Джерси штатында әртүрлі шағын бизнеске ие болған ата-анасымен өсті, соның ішінде ет дүкені де болды, онда ол колледжге түскенге дейін жұмыс істеді. Ол 1976 жылы философия мамандығы бойынша бакалавр (B.A.) дәрежесін алу үшін шәкіртақымен Стенфорд университетіне қабылданды және қытай тілін де оқыды. 1976 жылдан 1978 жылға дейін Иванхо Дэвид С. Нивисонмен бірге қытай мәтіндерінің компьютерлік конкорданстарын жасау жобасы бойынша Стенфордта жұмыс істеді. 1974 жылдан 1978 жылға дейін ол АҚШ Теңіз жаяу әскерлерінің офицерлік дайындық корпусында (PLC) қызмет етті және сержант шенімен құрметпен запасқа шығарылды. 1978 жылдан 1982 жылға дейін ол АҚШ Армиясында қызмет етті. Ол сержант шенімен армиядан босатылды, құрметті грамота алды және 1987 жылы дінтану ғылымынан докторлық диссертациясын қорғау үшін Стенфордқа оралды, сонымен қатар Азия тілдері бойынша қосымша мамандық талаптарын орындады. Стенфордта Иванхо қытай философиясын зерттеуде аналитикалық философия әдістерін қолданған көрнекті синолог Нивисон және Томас Аквинский мен салыстырмалы дінтану саласындағы ғалым Ли Х. Йерлидің жетекшілігімен оқыды. Нивисон зейнетке шыққаннан кейін Иванхо 1991 жылы Стенфордтағы философия және дінтану кафедраларында ассистент-профессор болып тағайындалды. 1993 жылы Иванхо бакалавриат студенттеріне қызмет еткені үшін Ллойд У. Динкелспил сыйлығына ие болды. 1996 жылы Иванхо доцент болып жоғарылатылды. 1998 жылы Иванхо Мичиган университетіне философия және Азия тілдері мен мәдениеті кафедраларына доцент ретінде жұмысқа орналасты. 2003 жылы Иванхо Мичиган университетінен кетіп, Бостон университетінде Фидлей философиясының қонақ профессоры болды. 2006 жылы ол Гонконг қалалық университетіндегі қызметін қабылдады. Оның курстарына феминизм және отбасылық этика, өмір философиясы, этика және тәжірибе кірді. 2018 жылы Иванхо Конфуций ілімі және Шығыс философиясы колледжінде ерекше профессор ретінде Сункюнкван университетіне көшті. Ол Конфуций философиясы және мәдениеті институтында Конфуций философиясы мен мәдениеті журналының бас редакторы және Конфуций ілімі мен Шығыс философиясы колледжіндегі жаңа ғылыми-зерттеу орталығының директоры болып қызмет етеді, ол әзірге Шығыс Азия философиясы институты (CIEAP) деп аталады.

Зияткерлік үлестері

Иванхое Нивисонның неоконфуциандықтар буддизмді қатаң сынға алғанымен, буддистік философиялық ұғымдар олардың санағаннан да терең әсер еткені туралы пікіріне ықпал етті. Осының салдарынан, неоконфуциандықтар өздерінің зияли дәстүрін дұрыс түсінбеді. Иванхое Нивисонның бұл ойын докторлық диссертациясында жан-жақты дамытты, оның қайта қарастырылған нұсқасы кейін «Конфуций дәстүріндегі этика: Мэнцзи және Ван Янминнің ойлары» деген кітап ретінде жарияланды. Бұл кітапта Иванхое ежелгі конфуцийшіл Мэнцзи (кейде «Мэнций» деп те аталады) мен неоконфуцийшіл Ван Янминнің «адамгершілікке жету» және «этикалық өсіру» сияқты бірнеше мәселе бойынша көзқарастарын салыстырады және буддалық идеялардың Вангқа тигізген әсері оның Мэнцзиді дұрыс түсінбеуіне қалай әкелетінін көрсетеді, тіпті ол оны түсіндіріп жатқанына сенген кезде де. Иванхое бұл идеяны келесі маңызды кітабында, «Конфуцийлік моральдық өзін-өзі жетілдіруде» кеңінен қолданды. Осы кітаптың бірінші басылымында Иванхое қытай философтарын этикалық өсірудің «даму», «табу» немесе «қайта құру» моделін қолдану арқылы жіктеуге болатынын айтты. (Иванхое осы терминологияны А.С. Грэхем, оның сыныптасы Квонг-лой Шун және шәкірті Джон Шофермен бірге жасағандардың бірі болды.) «Даму» моделінде этикалық өсіру – туа біткен, бірақ әлі толыққанды дамымаған бейімділіктерден басталып, оларды біртіндеп жетілдіру процесі. (Мысалы, ежелгі конфуцийшіл Мэнцзидің айтуынша, жақсылықтың «көкөні» толыққанды жақсылыққа айналу үшін күтілуі керек.) «Табу» моделі бойынша, адамда толыққанды ізгілікке жеткілікті барлық қасиет бар, бірақ бұл қабілет белгілі бір себептермен кедергіге ұшырайды немесе жасырылады, ал өсіру – өзіңде бар нәрсені түсіну процесі. (Иванхое қытай буддистері мен неоконфуциандықтардың көптеген мәселелер бойынша нақты айырмашылықтарына қарамастан, этикалық өсірудің «табу» моделін ортақ екенін айтады.) Соңында, «қайта құру» моделінде адам табиғаты бастапқыда өсіруге қарсы келеді және ізгілік құру үшін оны қайта жасау қажет. (Иванхое ежелгі конфуцийшіл Сюньцзы осындай көзқарас ұстанғанын айтады.) «Конфуцийлік моральдық өзін-өзі жетілдіру» кітабының екінші басылымында Иванхое өзін-өзі жетілдіру модельдерінің түрлерін одан әрі жіктеді. Иванхоеның ізгілік, этикалық өсіру және адам табиғаты сияқты тақырыптарға тигізген әсері Конфуцийшілдік ізгілік этикасының бір түрі ретінде қарастырылуы мүмкін деген Йерлидің пікірінен туындайды. Иванхое қытай ойларына қатысты екіншілік мақалалардың бірнеше антологиясын бірлесіп шығарды және конфуциандық, мохистік және даосизмдік тақырыптарға арналған көптеген мақалалар мен зерттемелер жариялады.

Жеке өмір

Иванхоу үйленген және екі баласы бар – қызы мен ұлы.