Кіріспе

Албандар ежелгі Алба-Лонга қаласынан, Римнің оңтүстік-шығысында орналасқан, шыққан латындықтар еді. Юлий, Сервилий, Квинктий, Геганий, Куриатий және Клоелий сияқты Римнің белгілі патриций отбасылары албан тегінен тараған.

Шығу тегі

Рим мифологиясына сәйкес, Троя соғысының батыры Энейдің ұлы Асканий шамамен 1152 ж.б.д. Алба-Лонгаға қоныстанғанда албандар тайпасын құрды. Әдеби дереккөздерде қала атауы Энейдің Лациумға келгенде көрген ақ (альба) шошқадан шыққан деген болжам бар. Дионис Галикарнасский былай хабарлайды: text=Албандар – пеласгтар, аркадиялықтар, Элистен келген эпийлер және, соңында, Трояны басып алғаннан кейін Анхиз бен Афродитаның ұлы Энеймен Италияға келген троялықтардан құралған аралас халық еді. Гректермен араласқан көрші халықтардың немесе осы жердің ежелгі тұрғындарының қалдықтары да болған болуы мүмкін. Бірақ бұл халықтар өздерінің тайпалық атауларын жоғалтып, осы елдің патшасы болған Латиннің есімімен латындықтар деп аталды. Археологиялық деректерге сүйенсек, сарапшылар албан тайпасы қазіргі Альбано көлі мен Монте-Каво арасындағы ұзын қыратта қоныстанғанын айтады.

Лациумдағы билік

Албандар мен Алба-Лонга қаласы Лациум аймағына зор күш пен ықпал көрсетті. Әсіресе, Плиний Ақсақалдың "Historia Naturalis" сияқты әдеби дереккөздер Альба Лонга Лациумдағы қала-мемлекеттер одағына жетекшілік еткенін, бұл одақ Prisci Latini деп аталған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Алайда, осы дереккөздердің көпшілігі одақтың саяси құрылымы және Альба Лонганың гегемониялық рөлі туралы әртүрлі мәліметтер береді. Көптеген тарихшылар албандардың қандай да бір үстемдікке ие болғаны күмәнді екенін айтады, себебі қолға жеткен көптеген дереккөздер әсерлі және жақтық. Prisci Latini – бұл Албания патшасы Латин Сильвий жіберген отаршылар, бұл отаршылар б.з.д. 7 ғасырының ортасында Альба Лонга қиратылғаннан кейін Рим билігіне бағынуға міндеттелді. Бұл отаршылар 30 ауылдың құрамына кіріп, Albenses халқын құрады, бұл ежелгі Лациумдағы сол дәуірдегі 30 латын ауылымен байланысты болуы мүмкін.

Діни әдет-ғұрыптар

Алайда, Плиний және басқалар Лациум қауымдары құрбандық шалу рәсімдері үшін Альба-Лонгаға жиналатындығын жалпы мойындайды. Жыл сайын көктемде тайпалар Монс-Албанға (Монте-Каво) жиналып, Юпитер Латиарға табынушылық ететін. Бұл мереке Feriae Latinae деп аталды. Осы рәсімнің маңызды салты – барлық қатысушы қалалардан тамақ, әсіресе ет әкелуді талап ететін үлкен дастархан болды. Бұл сыйлықтар қатысушылар арасында бөлісілді және тамақтың бір бөлігіне ие болу одаққа мүше екенін көрсететін. Плиний Feriae Latinae-ге қатысқан 30 тайпаны тізімдейді. Бұл мереке Рим империясының кезеңіне дейін жыл сайын жалғасты. Сонымен қатар, Лациумның төңірегіндегі тайпалардың басшылары Альба-Лонгадағы Аква Ференция деп аталатын бұлақта кездескендігіне куәліктер бар. Бұл албандар Лациумдағы орталық тұлғалар болған деген теорияны нығайтады. Альба Лонга сонымен қатар шарабымен және сапалы тас карьерлерімен де әйгілі болды.

Төмендеу

Албан халқының өркендеуі б.з.д. VII ғасырында төмендеді. Талл Хостилий Альба-Лонгаға қарсы соғыс ашты және қаланы толығымен қиратты, тек ғибадатханаларын ғана сақтап қалды. Тарихшылар археологиялық деректердің аздығын Талл Хостилийдің жорығымен байланыстырады. Шындығында, қала қабырғасының негізінің бір бөлігі ғана сақталған. Осы жеңістен кейін Рим албандар ұзақ уақыт бойы басқарған билікті өз қолына алды. Альба-Лонгадан көптеген адамдар соғыс аяқталғаннан кейін Римге қоныс аударды, ал Римнің ең беделді патриций отбасыларының (Джулийлер сияқты) тегі Альба-Лонгаға дейін жетеді, бұл оның Рим тарихындағы маңыздылығын көрсетеді.