Кіріспе
1951 жылы түсірілген Николас Рейдің фильмі "Ұшқыш тері мойындары" – 1951 жылы түсірілген американдық Technicolor әрекет-соғыс фильмі. Режиссері Николас Рей, продюсері Эдмунд Грейнджер (ол "Иво Джима құмдары" фильмін де продюсерлік еткен) және басты рөлдерде Джон Уэйн мен Роберт Райан ойнаған. Фильмде Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Теңіз корпусының авиаторларының ерліктері мен жеке күресі суреттеледі. Теңіз жаяу әскерлері көптен бері "тері мойын" деген лақап атымен белгілі, содан фильмнің атауы осылай болды.
Flying Leathernecks is a 1951 American Technicolor action war film directed by Nicholas Ray, produced by Edmund Grainger, (who had produced Sands of Iwo Jima) and starring John Wayne and Robert Ryan. The movie details the exploits and personal battles of United States Marine Corps aviators during World War II. Marines have long had the nickname "leatherneck", hence the title.
Сюжет
Майор Дэн Кирби 247-ші ВМФ-ке ("Wildcats") жаңа командир болып келеді, бірақ бөлімдегілердің барлығы капитан Карл "Гриф" Гриффиннің тағайындалатынын күтіп отырған. Кирби қатал мінезді және оны күнінің біріншісінен-ақ түсіндіреді. Гуадалканал операциясы кезінде "Кактус" әуе күштеріне бекітілген Кирбидің аз ғана ұшағы бар, ал Гуадалканал әуежайына жапондықтар күн сайын шабуыл жасайды. Оның ұшқыштары жас және тәжірибесіз, кейде бұйрықтарға бағынбайды және жабдықтары мен өміріне салғысыз қатыстырады. Кирби ең жоғары нәтижеге қол жеткізуге тырысады, ал Гриффин жас ұшқыштармен жақын қарым-қатынаста болады, олардың бірі – оның жекжаттысы Верн "Каубой" Блайт. Кирби ұшқыштарды өлімге жіберуге мәжбүр болатынын білгенімен, қабылдайтын шешімдерін жек көреді, бірақ миссияның сәтті аяқталуы ең маңызды. Соғыстың ауыр жағдайлары Кирбиді ұшқыштарына қатысты одан да қатал болуға мәжбүр етеді, ал Гриффинмен арадағы шиеленіс күшейеді. Кирби теңіз жаяу әскерлерін қолдау үшін төмен қабаттағы шабуылдарды жақсы көреді, бірақ штаб жапондықтардан қорқыныш туғанда ғана оның тактикасын мақұлдайды. Кирби тактиканы өзгертеді, шығын көбейеді, бірақ сәттіліктер де болады және ол эскадрильяны үлкен жапондық конвойға шабуылға жетектейді – бұл оқиға Гуадалканал шайқасына негізделген болуы мүмкін. "Wildcats" эскадрильясының бас техник сержанты Клэнси – ескі теңізші, Кирбидің серігі және оның бірге шайқасқан әріптесі. Ол бөлімге қажетті жабдықтарды алу үшін әдеттен тыс әдістерді қолданады. Оның тапқырлығы жабдығы нашар "Wildcats" эскадрильясына көмектеседі, бірақ фильмнің соңында Клэнси алты штрихын жоғалтып, қарапайым сарбаз болып қалады. Кирби подполковник, ал Гриффин майор болып тағайындалады. Гавайиге қайтып, Вашингтонға аттанбақ болған Кирбиге Тынық мұхитындағы майданға оралып, төмен қабаттағы шабуыл тактикасын ұйымдастыру мүмкіндігі беріледі. Ол F4U Corsair истребительдерімен жабдықталған сол эскадрилья мен ұшқыштар тобына қайта оралады. Кирби Окинава шайқасында жапондық әскерлеріне және камикадзе шабуылдарына қарсы өз адамын жетектейді. Шабуылдың шешуші сәтінде, құрамын бөлуден сақтау үшін Гриффин жекжаттысы Блайтке көмек көрсетуден бас тартады, нәтижесінде ол қаза табады. Шабуыл кезінде Кирбидің қаруы істен шығып, ұшағы бомбалаушыға соқтығысады. Ол парашютпен секіріп құтылады, бірақ жарақаттанады және теңіз күштерінің катерімен құтқарылады. Эскадрильядан кетіп, Кирби Гриффинді 247-ші ВМФ командирі етіп тағайындайды, өйткені ол Гриффин енді ұшқыштарының өмірін екінші орынға қоя алатынын түсінеді. Олар қайтадан кездесуге уәделесіп ажырасады. Кирби шешім қабылдауды талап ететін әр сәт – қорқынышты, бірақ бұл осы жағдайлардағы көшбасшының міндеті екенін мойындайды.
Өмірбаян
Фильмнің сценарийі Джеймс Эдвард Грантқа жазылды, ол Кеннет Гаметтің әңгімесі негізінде жасалған, бірақ кейбір дереккөздер Бейрн Лей, кіші, де автор есімдері көрсетілмеген үлес қосушы болған деседі. Режиссер Николас Рей Джон Уэйнмен бірге ойнау үшін Роберт Райанды таңдады, себебі Райан университетте боксшы болған және Рей ойынша, Уэйнге қарсы тұра алатын жалғыз актер Райан еді. "Адамгершілік" капитан Гриффин рөлі – ойдан шығарылған, ол қатаң майор Кербимен салыстырылады. Алғашқыда актер құрамында Тим Холттың да болатыны жарияланған еді.
Өндіріс
Фильмнің басында көрсетілгендей, өзі авиацияға қызығушылығы бар ұшқыш Говард Хьюз, осы фильмнің өндірісін қаржыландырды. Хьюз Technicolor форматында түсіруді шешті, соғыс кезінде түсірілген түсті кадрларды пайдаланды. Басты түсірілім 1950 жылдың қараша айында Камп Пенделтон және Эль Торо теңіз жаяу әскері базаларында басталды, ал 1951 жылдың ақпан айында RKO Pathé студиясына көшіріліп, дыбыс жазу үшін пайдаланылды. Фильмнің алғашқы бөлігінде көрсетілген истребительдер тарихи тұрғысынан дәл Grumman F4F Wildcats емес, жақын жердегі Эль-Торо теңіз әскери-әуе базасындағы оқу бөлімдерінен алынған Grumman F6F Hellcats болды. Түсірілім кезінде, "Әуе басшысы" Пол Манц пен оның түсірілім тобы төмен биіктікте шабуылды түсіріп жатқанда ерте жарылған динамиттен зардап шеге жаздады. B-25 камералық платформасы қирады, бірақ Манц жеделдетілген қонуды сәтті жасады. Variety журналы да осыған ұқсас пікір білдіріп, былай деп жазды: "Тынық мұхитындағы шайқастың түсті кадрлары студияда түсірілген көріністермен үйлесімді түрде біріктіріліп, шынайылық сезімін тудырды".