Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гамбиялық саясаткер Пьер Сарр Н'Джие (17 шілде 1909 жыл - 11 желтоқсан 1993 жыл) – Гамбияның 1961 жылдан 1962 жылға дейін бас министрі болған заңгер және саясаткер. 1961 жылы елге өз билігін жариялаудан кейін ол елдің алғашқы үкімет басшысы болды. 1952 жылдан 1977 жылға дейін Біріккен партияның төрағасы болды. Сондай-ақ, ол 1960 жылдан 1972 жылға дейін Өкілдер палатасының депутаты және Дауда Жавараға қарсы оппозицияның де-факто көшбасшысы болды.
Gambian politician
Pierre Sarr N'Jie (17 July 1909 – 11 December 1993) was a Gambian lawyer and politician who served as the Chief Minister of the Gambia from 1961 to 1962. He was the country's first head of government following the declaration of self rule in 1961. From 1952 until 1977, he was leader of the United Party. He was also a member of the House of Representatives from 1960 to 1972, and de facto Leader of the Opposition for a period, opposite Dawda Jawara.
Ерте өмір және мемлекеттік қызмет
Н'Джи 1909 жылы Гамбияда вольф мұсылман отбасында дүниеге келді. Оның әкесі – Салумның соңғы патшаларының бірі, Сему Жуфтың немере інісі саудагер болған. Осылайша, әкесі арқылы ол Салумдағы Жуф әулетінен серер қандық байланысына ие болды. Н'Джи Батерсттегі Сент-Августин мектебінде оқып, 1929 жылдың қаңтарында мемлекеттік қызметке өтуге дейін онда сабақ берді. 1931 жылы сот департаментіне сот кеңсесінің көмекшісі болып кіріп, 1943 жылдың шілдесіне дейін қызмет етті. 1943 жылдың ақпан айында азаматтық іс бойынша талапкердің қолтаңбасын жалған жасады деген айыппен тұтқындалып, сотқа тартылды. Қысқа сот процесінен кейін, жергілікті судьялар дәлелдердің жетіспеуіне байланысты Н'Джиді ақтап шықты, бірақ оған бұрынғы жұмысы қайтарылмады. Кейін үкімет оған денсаулығына және беделіне келген зиян үшін ешқандай өтемақы төлеуден бас тартты, бұл оны қатты ашуландырды.
N'Jie was born in the Gambia in 1909 to a Wolof Muslim family. His father was a trader who was the nephew of one of the last kings of Saloum, Semu Joof. Thus, through his father, he had Serer blood from the Joof family of Saloum. N'Jie attended Saint Augustine's School in Bathurst and taught there before entering government employment in January 1929. He entered the Judicial Department as an assistant clerk of the courts in 1931, remaining there until July 1943 when he retired on a pension on medical grounds. In February 1943, he had been arrested and prosecuted on the charge of forging the signature of a plaintiff in a civil case. After the short trial, N'Jie was acquitted by the local magistrates due to a lack of evidence but was not given his old job back. The government later refused to pay him any health or reputational compensation, which he greatly resented.
Англияда оқып, заңгерлік мансапқа түсті
Гамбияда басқа жұмыс таба алмағандықтан, ол медицинаны оқу үшін Лондон Корольдік колледжіне Ұлыбританияға кетті. Бірақ ол: «Мен онда көп ұзамай тұрдым. Мен дәрігер болуым керек еді, бірақ мен қанды көре алмаймын», – деді.
Having failed to secure alternative employment in the Gambia, he left for the United Kingdom to study medicine at King's College London. However, he said "I only stayed there a short time. I was to be a doctor, but I don't like blood."
Саяси мансап
Н'Джи алғаш рет 1951 жылы Заң шығарушы Кеңеске сайлауға түсті, бірақ сайланбады. Ол 1954 жылы жаңадан құрылған Біріккен партиясының қолдауымен қайтадан сайлауға түсті. Оның қарсыласына қарағанда қаржысы көп болды және Гамбияның бұрынғы губернаторы Перси Уин Харриспен байланысы болмады, ол халыққа ұнамайтын еді. Сондай-ақ, оның әпкесі Ядиконе Н'Джи ұйымдастырған әйел сайлаушылардың қолдауына ие болды. Н'Джи сайлауда жеңіске жетіп, Білім және әлеуметтік қамқорлық министрі болып Атқарушы кеңеске тағайындалды. Алайда, 1955 жылдың қазан айында Батурста Біріккен партияның жақтастары мен Гамбия мұсылман конгресінің жақтастары арасындағы қақтығыстан кейін Н'Джи полиция бастығын зорлық-зомбылықты болдырмау және мүмкін болатын қудалауды тоқтату үшін жеткілікті шаралар қабылдамады деп айыптады. Соңынан өткізілген тергеу комиссиясы оның айыптауын қолдамады және оның әрекетін қатты сынға алды. Уин Харрис Н'Джиге Атқарушы кеңестен кетуді бұйырды, ол бас тартқаннан кейін 1956 жылдың қаңтарында қызметтен босатылды. 1960 жылы Өкілдер палатасына өткізілген алғашқы сайлауда Н'Джи Жаңа қаланың шығыс округінен сайланды. Алайда, ең көп орынды Халықтық прогрессивті партия (ХПП) жеңіп алды. Губернатор Эдвард Уиндли Н'Джиеге Атқарушы кеңесте портфелі жоқ министр лауазымын ұсынды, бірақ ол оны дереу қабылдамады, соның салдарынан Біріккен партия оппозицияға өтті. Сондықтан, 1961 жылдың наурыз айында Уиндли Н'Джиеді Гамбияның бірінші бас министрі етіп тағайындағаны көпке таң қалдырды. Ол Біріккен партияның ХПП-ге қарағанда халықтың қолдауын көбірек алғанына және Гамбия жұмысшылар одағының басшысы М.Е. Джалоуға ықпал ете алатынына сенді. Бас министр ретінде Н'Джи Гамбияның болашағы туралы Сенегал үкіметімен алғашқы келіссөздерге қатысты. Ол 1962 жылғы сайлауға дейін бас министр болып қалды, онда ХПП айқын жеңіске жетті, бірақ Н'Джи өзінің Жаңа қаланың шығыс округіндегі мандатын сақтап қалды. Н'Джи оппозиция жетекшісі болды, ал Дауда Джавара Гамбияның бірінші премьер-министрі атанды. Біріккен партия сайлау нәтижелерін сотқа шағымданып, сайлаушылар тізілімінің жарамсыз екенін мәлімдеді. Бұл шағым 1963 жылдың сәуір айында Батыс Африка апелляциялық сотымен расталды, бірақ Н'Джи Гамбия тәуелсіздігіне дейін британ үкіметін жаңа сайлау өткізуге көндіруге көп күш сарплады. Оның болмауынан Біріккен партияның ықпалы төмендеді, оның көптеген мүшелері ХПП-ге қосылды. 1965 жылдың қаңтарында Гамбияға оралған Н'Джи 1965 жылғы республикалық референдумда «жоқ» деп дауыс беруді ұйымдастыруға сәттілікке жетті, бірақ 1966 жылғы сайлауда осы жетістігін қайталамады. Батурст-Норттан өзінің мандатын сақтап қалғанымен, ол ХПП-нің жеңісіне кедерес жасай алмады. Н'Джидің танымалдығы 1960 жылдардың соңында төмендеді, және 1970 жылғы республикалық референдумнан кейін көп ұзамай, 8 мамырда партияның атқару комитеті оны жетекші лауазымынан босатып жіберді. Оның орнына ағасы Э.Д. Н'Джи келді, бірақ 19 қазанда қайтыс болғаннан кейін Біріккен партия Н'Джиді қайтадан тағайындауға мәжбүр болды. Ол шабыттандырарлық көшбасшылық көрсете алмады, және 1972 жылы қайтадан өз мандатын жеңіп алғанына қарамастан, одан басқа Біріккен партиядан тек екі ғана мүше сайланды. Ол 1972 жылы екі рет кезекпен өткен отырыстарға қатыспағаны үшін Өкілдер палатасынан шығарылды. Партия жетекшісі болып қала бергеніне қарамастан, ол саяси өмірге көп араласпады, ал 1977 жылға қарай үйінен сирек шығатын болды. Ол 1993 жылдың 11 желтоқсанында 84 жасында қайтыс болды.
N'Jie first stood for election in the Legislative Council in 1951 but was not elected. He stood again in 1954, supported by his recently established United Party. He had greater financial resources at his disposal than his opponent and had the advantage of not being associated with the unpopular incumbent Governor of the Gambia, Percy Wyn Harris. He also enjoyed support from female voters who were organised by his sister, Yadicone N'Jie. N'Jie won the election and was also appointed to the Executive Council as Minister for Education and Social Welfare. However, in October 1955, following a clash between United Party supporters and Gambia Muslim Congress supporters in Bathurst, N'Jie accused the Chief Superintendent of Police of not taking enough action to prevent the violence and suppressing possible prosecutions. A subsequent commission of inquiry failed to support his accusation and strongly criticised his conduct. Wyn Harris instructed N'Jie to resign from the Executive Council, and when he refused, he was dismissed in January 1956. In the first election to the House of Representatives in 1960, N'Jie was elected as the member for New Town East. However, it was the People's Progressive Party (PPP) that won the largest number of seats. Governor Edward Windley offered N'Jie a Minister without Portfolio position on the Executive Council, which he immediately rejected, putting the United Party into opposition. Therefore, it was a surprise when Windley appointed N'jie as the first Chief Minister of the Gambia in March 1961. He believed that the United Party was actually gaining popular support over the PPP, and also that he would have influence over M. E. Jallow, the leader of the Gambia Workers' Union. During his term as Chief Minister, N'Jie was involved in early negotiations with the Senegalese government over the Gambia's long term future. He remained as Chief Minister until the 1962 election, when the PPP won a clear victory, although N'Jie retained his New Town East seat. N'Jie became the Leader of the Opposition, while Dawda Jawara became the first Prime Minister of the Gambia. The United Party challenged the election results in the courts, alleging that the register of voters had been invalid. The claim was upheld by the West African Court of Appeal in April 1963, but N'Jie dedicated much of his time until Gambian independence trying to persuade the British government to call a new election. In his absence, the United Party went into decline, with a number of its members joining the PPP. Returning to work in the Gambia in January 1965, N'Jie successfully organised the 'no' vote in the 1965 republic referendum but failed to repeat this success in the 1966 election. Although he won his own seat of Bathurst North, he did not prevent a PPP victory. N'Jie's popularity waned into the late 1960s, and shortly after the 1970 republic referendum, a result he refused to success, on 8 May he was dismissed as the leader by his party's executive committee. He was replaced by his brother, E. D. N'Jie, but after his death on 19 October, the United Party was obliged to reinstate N'Jie. He failed to provide inspiring leadership, and despite winning his own seat again in 1972, only two other United Party members were elected besides him. He was expelled from the House of Representatives in 1972 for nonattendance of two consecutive meetings. Despite remaining party leader, he took little more part in political life, and by 1977 seldom ventured out of his home. He died at the age of 84 on 11 December 1993.