Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гамбияның бірпалаталы заң шығару органы – Гамбияның Ұлттық Ассамблеясы. Гамбияның Ұлттық Ассамблеясының құқықтық негізі Гамбия Конституциясының VII тарауында белгіленген. Ол 53 мүшеден тұрады, олар тікелей дауыс беру арқылы сайланады, және президент тағайындайтын тағы бес мүше бар.
The unicameral legislature of the Gambia
The National Assembly of the Gambia is the unicameral legislature of the Gambia. The authorisation for the National Assembly lies in Chapter VII of the Constitution of the Gambia. It is composed of 53 members directly elected through first past the post, and a further five members appointed by the President.
Құралым және сайлау жүйесі
Ұлттық Ассамблея бірпалаталы және бес жылдық мерзімге қызмет ететін 58 мүшеден тұрады. 53 мүше тікелей сайланады, ал қалған бесеуін Президент тағайындайды. Мүшелер қарапайым көпшілік дауыс беру жүйесімен, яғни көп дауыс алған жеңіске ие болады, бір мандатты сайлау округтерінде сайланады.
The National Assembly is unicameral and consists of 58 members who serve a five year term. 53 members are directly elected while the remaining five are appointed by the President. Members are elected in single member constituencies using the simple majority, or first past the post system.
Тарих
Гамбияда ересектердің жалпы сайлау құқығына негізделген заңнамалық өкілдік 1962 жылдың мамыр айында 32 орындық Өкілдер палатасына сайлау өткізілген кезде басталды. Бұл сайлауда Дауда Жавара басқарған Халықтық прогрессивті партия (ХПП) жеңіске жетті. 1965 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін, ХПП 1966, 1972, 1977, 1982, 1987 және 1992 жылдары өткен еркін, демократиялық сайлауларда жеңіске жетіп, Өкілдер палатасында үстемдік етуді жалғастырды. Оппозициялық партиялар палатада үнемі қатысып тұрса да, олар ешқашан ХПП-дан билікті табысты ала алмады. Жавараның үкіметі 1994 жылдың шілдесінде Яхья Джамме басқарған әскери төңкеріспен құлатылды. Конституция және барлық сайланған институттар, соның ішінде Өкілдер палатасы таратылды. Төңкерістен кейін саяси партиялардың қызметіне тыйым салынды. 1996 жылдың тамызында жаңа конституция бекітілгеннен кейін тыйым алынды, бірақ Жавара дәуіріндегі үш партия – Гамбия халықтық партиясы (ГХП), Ұлттық конвенция партиясы (ҰКП) және Тәуелсіздік және социализм үшін халықтық демократиялық ұйымы (ТДХҰ) бұрынғыдай тыйымдалып қалды. 1997 жылдың 2 қаңтарында қайта аталған Ұлттық жиналысқа заң шығарушы сайлаулар өтті. Джамме басқарған Патриотикалық қайта бағдарлау және құрылыс альянсы (ПҚҚА) 45 орынның 33-ін жеңіп алды, оппозициялық Біріккен демократиялық партия (БДП) 7 орынды жеңіп алды, екеуі Ұлттық келісім партиясына (ҰКП) және тәуелсіз кандидаттарға бұйырды, ал қалған орынды ТДХҰ жеңіп алды. 2001 жылдың тамызында, келесі жоспарланған заң шығарушы сайлауға бес ай қалғанда, сайлау комиссиясы (СК) ХПП, ГХП және ҰКП-ға қойылған тыйымды жойды. 2017 жылдың 7 сәуірінде СК 2017 жылғы заңнамалық сайлауда 53 орынның 31-ін жеңіп алған БДП-ның көпшілік дауысқа ие болғанын мәлімдеді. 2022 жылдың 17 сәуірінде 2022 жылғы сайлаудан кейін алтыншы заң шығарушы орган ант берді. Ұлттық Халық партиясының (ҰХП) ПҚҚА және ҰКП-мен жасаған сайлау альянсы үкіметті қолдайтын блокқа көпшілік дауысқа ие болды, олар 29 орынға ие болды.
Legislative representation based on universal adult suffrage in the Gambia began in May 1962, when elections were held for a 32 seat House of Representatives. These elections were won by the People's Progressive Party (PPP), which was led by Dawda Jawara. After independence in 1965, the PPP continued to dominate the House of Representatives by winning a series of free, democratic elections in 1966, 1972, 1977, 1982, 1987, and 1992. While opposition parties were continuously present in the House, they were never able to successfully wrest power from the PPP. Jawara's government was overthrown in a July 1994 military coup led by Yahya Jammeh. The constitution and all elected institutions, including the House of Representatives, were dissolved. After the coup, political party activities were banned. The ban was lifted in August 1996 following the approval of a new constitution, but three Jawara era parties – the PPP, Gambian People's Party (GPP), and the National Convention Party (NCP) remained proscribed. Legislative elections to the renamed National Assembly took place on 2 January 1997. Jammeh's Alliance for Patriotic Reorientation and Construction (APRC) won 33 out of 45 seats, the opposition United Democratic Party (UDP) won 7, two went to both the National Reconciliation Party (NRP) and Independents, with the People's Democratic Organization for Independence and Socialism (PDOIS) winning the remaining seat. The de (IEC) lifted the ban on the PPP, GPP, and NCP in August 2001, five months before the next scheduled legislative election. On April 7, 2017, the IEC announced that UDP had won a majority of 31 seats out of 53 available during the 2017 legislative elections. On 17 April 2022, the sixth legislature was sworn in after the 2022 elections, NPP's electoral alliance with the APRC and with NRP gave the pro government bloc a majority, with 29 seats.
Көшбасшылық
Ұлттық Ассамблеяның қазіргі басшылығы: АӨСЖК (APRC) жетекшісі Фабакари Джатта – Ассамблея спикері, Сейди Нжие – спикердің орынбасары, Билай Тункара – көпшілік көшбасшысы және УДП (UDP) жетекшісі Оусаину Дарбое – азшылық көшбасшысы. Спикер және спикердің орынбасары тек Президенттік тағайындама бойынша Ұлттық Ассамблеяға кірген адамдардың арасынан таңдалуы мүмкін, сайланған мүшелер емес. Ұлттық Ассамблея спикерлері бейтарап төрағалық етушілер саналады, бірақ дауыс тең түскен жағдайда шешімді дауыс беру арқылы қабылдай алады. Рөл Мірзекеуіл мерзімі Партиясы Ұлттық Ассамблея спикеріМұстафа Б. Вадда1997–2002жж. АӨСЖК (APRC)Шериф Мустафа Дибба2002–2006жж. Ұлттық конгресс партиясы (NCP)Белинда Бидуэлл2006–2007жж. ТәуелсізФатоумата Джахумпа Сесей2007–2010жж. АӨСЖК (APRC)абдули Божанг2010–2017жж. АӨСЖК (APRC)Мариам Джек Дентон2017–2022жж. УДП (UDP)Фабакари Джатта2022 – қазіргі уақытқа дейін АӨСЖК (APRC)Ұлттық Ассамблея вице-спикеріСесилия Коул1997–2000жж. АӨСЖК (APRC)Белинда Бидуэлл2002–2006жж. ТәуелсізДжордж Азиз2006–2007жж. АӨСЖК (APRC)абдули Божанг2007–2010жж. АӨСЖК (APRC)Фату Мбайе2010–2017жж. АӨСЖК (APRC)Моду Л. К. Санне2017–2022жж. УДП (UDP)Сейди Нжие2022 – қазіргі уақытқа дейін Ұлттық прогрессивтік партия (NPP)Көпшілік көшбасшысыТамсир Жаллоу1997–2002жж. АӨСЖК (APRC)Баба Жобе2002–2003жж. АӨСЖК (APRC)Черчилль Балде2003–2007жж. АӨСЖК (APRC)Фабакари Джатта2007–2017жж. АӨСЖК (APRC)Кебба К. Барроу2017–2022жж. УДП (UDP)Билай Тункара2022 – қазіргі уақытқа дейін Ұлттық прогрессивтік партия (NPP)Азшылық көшбасшысыКемессенг Жамме1997–2002жж. УДП (UDP)Халифа Салла2002–2007жж. Халықтық демократиялық организациясы (PDOIS)Моду Л. К. Санне2007–2012жж. УДП (UDP)Самба Жаллоу2012–2022жж. Ұлттық жаңарту партиясы (NRP)Алхаджи С. Дарбое2022 – қазіргі уақытқа дейін УДП (UDP)
The current leadership of the National Assembly is as follows: APRC leader Fabakary Jatta as assembly speaker, Seedy Njieh as deputy speaker, Billay Tunkara as majority leader and UDP leader Ousainou Darboe as minority leader. The Speaker and Deputy Speaker may only be chosen from among the presidential appointees to the National Assembly, not the elected members. Speakers of the National Assembly are considered impartial presiding officers, although they may cast tie breaking votes. Role Term of Office Party Speaker of the National AssemblyMustapha B. Wadda1997–2002APRCSheriff Mustapha Dibba2002–2006NCPBelinda Bidwell2006–2007IndependentFatoumatta Jahumpa Ceesay2007–2010APRCAbdoulie Bojang2010–2017APRCMariam Jack Denton2017–2022UDPFabakary Jatta2022 presentAPRC Deputy Speaker of the National AssemblyCecilia Cole1997–2000APRCBelinda Bidwell2002–2006IndependentGeorge Aziz2006–2007APRCAbdoulie Bojang2007–2010APRCFatou Mbye2010–2017APRCMomodou L. K. Sanneh2017–2022UDPSeedy Njieh2022 presentNPP Majority LeaderTamsir Jallow1997–2002APRCBaba Jobe2002–2003APRCChurchill Baldeh2003–2007APRCFabakary Jatta2007–2017APRCKebba K. Barrow2017–2022UDPBillay Tunkara2022 presentNPP Minority LeaderKemesseng Jammeh1997–2002UDPHalifa Sallah2002–2007PDOISMomodou L. K. Sanneh2007–2012UDPSamba Jallow2012–2022NRPAlhagie S Darboe2022 presentUDP