Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұлыбританиялық солдат және барлау офицері (1915–1944)
British soldier and intelligence officer (1915–1944)
Подполковник Иван Лион (17 тамыз 1915 – 16 қазан 1944) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық солдат және әскери барлау агенті болған. Z арнайы бөлімінің мүшесі ретінде Лион жапондарға қарсы бірнеше коммандос операцияларына қатысты және 1944 жылы Сингапур портына кіріп, ондағы жапондық кемелерді жоюға тырысқанда «Римау» операциясы кезінде қаза тапты.
Lieutenant Colonel Ivan Lyon, (17 August 1915 – 16 October 1944) was a British soldier and military intelligence agent during the Second World War. As a member of Z Special Unit Lyon took part in a number of commando operations against the Japanese and was killed during Operation Rimau while attempting to infiltrate Singapore harbour and destroy Japanese shipping there in 1944.
Ерте өмір
1915 жылы 17 тамызда туған Лион – бригадалық генерал Фрэнсис Лионның екінші ұлы, Корольдік артиллерия, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық армияның аға штаб офицері, ал оның әкесі, Корольдік ат артиллериясының полковнигі Фрэнсис Лион Үндістан көтерілісінде шайқасқан. Ол Харроу мен Сандхерсттегі Корольдік әскери колледжде білім алды және 1935 жылы Гордон Хайлендгерлерге офицер болып тағайындалды, ал 1936 жылы Сингапурға жіберілді. Сингапурда Лион бос уақытын Оңтүстік-Шығыс Азияда теңізде жүзіп өткізді. 1939 жылы ол Француз Индокитайындағы француз чиновнигінің қызы Габриэль Бувьеге үйленді және Клайв есімді ұлдары болды.
Born on 17 August 1915, Lyon was the second son of Brigadier General Francis Lyon, Royal Artillery, a senior British Army general staff officer during the First World War and the grandson of Colonel Francis Lyon, Royal Horse Artillery, who had fought in the Indian Mutiny. He was educated at Harrow and the Royal Military College, Sandhurst, and in 1935 was commissioned into the Gordon Highlanders before being posted to Singapore in 1936. While there, Lyon spent much of his spare time sailing around South East Asia. In 1939, he married Gabrielle Bouvier, the daughter of a French official in French Indochina, and fathered a son, Clive.
Сингапур шайқасы
1940 жылдың ортасында Индокитай Виши Франциясының бақылауына өтті, ал сол жылдың соңында Жапон империясы оны басып алды. Одақтастар мен Жапон арасындағы соғыс қаупі күшейгенде, Лион Индокитайдағы еркін француздықтармен құпия операциялар жүргізді. 1941 жылдың 8 желтоқсанында Жапония Малайзияға шабуыл жасағаннан кейін, Лионның әйелі мен ұлы жау территориясында қалды және олар саяхаттап бара жатқан кеме неміс рейдерлерімен тоқтатылып, тұтқынға алынғаннан кейін жапондық интернирлеу лагеріне қамалды. Жапондықтар Сингапурға қарай жылжығанда, Лион жергілікті халық арасында қарсылық күшін құруға кірісті. Кейіннен ол 1942 жылдың ақпан айында Сингапур жапондықтардың бақылауына түскенге дейін кемемен азаматтарды эвакуациялады. Осы кезеңде ол «Кофуку Мару» деп аталатын шағын кемені басқарған Билл Рейнольдс есімді австралиялықпен танысты.
In mid 1940 Indochina became controlled by Vichy France and was occupied by the Empire of Japan later that year. As the prospect of war between the Allies and Japan loomed, Lyon undertook covert operations with Free French sympathisers in Indochina. After Japan invaded Malaya on 8 December 1941, Lyon's wife and son found themselves behind enemy lines and they spent the war in Japanese internment after the ship they were travelling on was intercepted by a German raider and they were taken prisoner. As the Japanese advanced towards Singapore, Lyon worked to form resistance groups among the local population. Later, he evacuated civilians from Singapore by boat, until its fall to the Japanese, in February 1942. During this period he met an Australian named Bill Reynolds, who operated a small ship called Kofuku Maru.
" Jaywick " операциясы
Лион мен Рейнольдс кейінірек Австралияның арнайы операцияларына (Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитындағы операциялар үшін одақтас барлау бөлімінің бірі) қосылды. Лион SOA-ның арнайы commando бөлімін, Z арнайы бөлімін немесе Z күшін басқаруға тағайындалды. 1943 жылдың қыркүйегінде ол "Крайт" деп аталған "Кофуку Мару" кемесін пайдаланып, "Джейвик" операциясын жүргізді. Z Force Австралияның Эксумоут шығанағынан шығып, Сингапур портындағы жапон кемелеріне шабуыл жасады. Олар Австралияға қайта оралғанға дейін 39 000 тоннадан астам жүкті тасымалдаған алты жапон кемесін батырып немесе ауыр зақымдады.
Lyon and Reynolds both later joined Special Operations Australia (a joint Allied intelligence unit for operations in the South West Pacific). Lyon was appointed to lead an SOA commando unit, Z Special Unit or Z Force, as it was usually known. In September 1943, he led Operation Jaywick, using Kofuku Maru (which had been renamed Krait). Z Force sailed from Exmouth Gulf, Australia and raided Japanese ships in Singapore Harbour. They sank or seriously damaged six Japanese ships, amounting to over 39,000 tons of shipping, before returning to Australia after an round trip.
Римау операциясы
Римау операциясы – Джейвиктің жетістігін қайталауға жасалған әрекет – 1944 жылдың қазан айында басталды, Лион 23 адамнан тұратын Z арнайы бөлімінің шабуыл тобын Сингапур портындағы жапондық кемелерді батыру миссиясына қайтадан жіберді. Топ қытайдық джонканы басып алып, Сингапурге бет алды, бірақ оларға жақындаған Кемпей Тей патрульдік қайығын жойғаннан кейін кемені тастап кетуге мәжбүр болды. Өз әскерлеріне Мерапас аралына қайта шегінуге және су асты қайықтарының құтқаруын күтуге бұйрық беріп, Лион және тағы бес адам Сингапур портына төмендетілген шабуыл жасап, үш кемені жойды. Төрт ай бойы аралдарды аралап, жапондық күштермен қатыгез шайқастарда болғаннан кейін, «Римау» тобының барлығы шайқаста қаза тапты (Лион олардың біріншісі болды), суға батып кетті немесе тұтқынға алынды. Тұтқынға алынғандар жапондықтар капитуляцияға тап болмас бұрын жасалма сот арқылы бас кесіліп өлім жазасына кесілді. Лион 1944 жылдың 16 қазанында «Римау» тобының екі жараланған мүшесінің қашуына көмектесу үшін артқы күзетке қарсы шайқас кезінде кішкентай Соре аралында қаза тапты. Жапондық десант тобының анықталуымен Лион, капрал Клэр Стюарт, лейтенант Роберт «Бобби» Росс, жараланған ерікті Арчи Кэмпбелл және лейтенант-командир Дональд Дэвидсон жапондықтармен шайқасқа түсіп, жеті адамды өлтіріп, жаралады. Қалған жапондықтар қашып кетті. Жапондықтардың бірнеше сағаттан кейін күшейте келетінін және екі жараланған және шаршаған серіктерімен қауіпсіз аралға секірудің мүмкін еместігін білген Лион, жараланған Дэвидсон мен Кэмпбеллге морфин беріп, оларды жақын маңдағы Тапай аралына жолдады, онда «Римау» тобының басқа мүшелері жасырынып отырғаны белгілі болды. Лион малайшар үйлерінің орналасуын ескере отырып, қарапайым қорғаныс құрылысын жасауға кірісті. Алдағы шайқасқа үйдің тұрғындарының кездейсоқ тартылу қаупі Лионды қорғаныс позициясын осы жерден ауыстыруға мәжбүр етті, бұл кішкентай аралда маңызды жасырынбалар болмағандықтан және күндіз қорғану мүмкін болмағандықтан қиын міндет болды. Лион мен Росс алдымен үлкен мөлшерде дүрылдар мен гранаталармен жабдықталған үлкен Ру ағашына көтерілді. Капрал Стюарт олардың сол жағында, таспен қапталған ордада орналасқан, сонымен қатар үшеуі де алып жүрген «Сайлент Стен» автоматтарына арналған гранаталар мен оқ-дәрілер қоймасы болды. Жапондықтар екі сағаттан кейін шамамен 110 сарбаздан тұратын күшпен келді. Шамамен төрт сағат бойы жапондықтар ауыр шығынға ұшырады, олар қарсыластарының үстінен атып жатқанын және Стюарт лақтырған гранаталардың ізіне түскенін білмеді. Түн ортасында жапондық сарбаздар ақыры «Сайлент Стен» автоматтарынан шыққан кішкентай жарықтарды байқады. Гранаталар бұтақтарға лақтырылды, Росс пен Лион бұтақтардан құлап, сынықтардан қаза тапты. Олар жапондықтардың 60-тан астам адамын өлтіріп, жаралады. Стюарт аралда табылмай қалды, бірақ оның фолботы жапондықтар алып кеткендіктен, ол қашып кетті. Стюарт соңында тұтқындалып, бірнеше арал түрмелерінен өткеннен кейін Сингапурға жеткізілді және 1945 жылдың 7 шілдесінде тұтқынға алынған топтың қалған бөлігімен бірге өлім жазасына кесілді. Соғыстан кейін Лионның денесі табылып, Сингапур аралындағы Кранжи әскери зиратына қайта жерленді. Сингапурдағы Сент-Джордж шіркеуінің сыртына ескерткіш тақта орнатылды. Лионның әйелі Габриэль және ұлы Клайв 1941 жылдың желтоқсанынан бастап жапондық интернат лагерінде тұтқында болды, бірақ соғыстан аман қалды.
Operation Rimau—an attempt to repeat the success of Jaywick—was launched in October 1944, with Lyon commanding a 23 man Z Special Unit raiding team again on a mission to sink Japanese shipping in Singapore Harbour. The party captured a Chinese junk and sailed towards Singapore, but were forced to abandon ship when they destroyed a Kempei Tei patrol boat that had approached them. Ordering his men to retreat back to Merapas island and await submarine rescue, Lyon and five others attempted a reduced capacity raid on Singapore Harbour, destroying three ships. After a four month series of island hops and often ferocious battles with large numbers of Japanese forces, the entire 'Rimau' party were either killed during combat (Lyon was the first of these), drowned or captured. Those captured were executed by beheading after a sham trial shortly before the Japanese surrender. Lyon died on the tiny island of Soreh on 16 October 1944, whilst fighting a rearguard action to assist the getaway of two injured members of the 'Rimau' party. Discovered by a Japanese landing crew, Lyon—together with Corporal Clair Stewart and Lieutenant Robert 'Bobby' Ross, and the injured Private Archie Campbell and Lieutenant Commander Donald Davidson—engaged the Japanese in battle, killing and injuring seven. The remaining Japanese escaped. Knowing that the Japanese would come back in a matter of hours with reinforcements—and that there was no possibility of island hopping to safety with two injured and exhausted comrades—Lyon made the decision to dose the injured Davidson and Campbell with morphine, and set them on their way towards the nearby island of Tapai, where other members of the Rimau party were known to be holed up. Lyon set about creating rudimentary defenses, taking into account the position of a Malay household. The danger of accidentally involving the occupants of the shack in the forthcoming battle led Lyon to switch the position of his defenses away from this location, a formidable task given that the tiny island was bereft of significant cover, and almost entirely indefensible in the daylight. Lyon and Ross climbed a large Ru tree, having first equipped themselves with a massive amount of magazines and grenades. Corporal Stewart was positioned in a stone lined ditch, about to their left, together with a cache of grenades and ammunition for the Silent Stens that all three carried. The Japanese returned two hours later, consisting of approximately 110 soldiers. For almost four hours, the Japanese suffered tremendous losses, unaware that their enemy was in fact firing from high above them, as well as being caught repeatedly by the grenades thrown by the unseen Stewart. At midnight, Japanese soldiers finally caught sight of the tiny muzzle flashes from the Silent Stens. Grenades were thrown above the branches; Ross and Lyon fell down from the branches, killed by shrapnel. They had accounted for over sixty dead and wounded Japanese. Stewart remained undiscovered on the island, but marooned as his folboat had been taken by the Japanese. Stewart was eventually caught and taken, after a series of different island jails, to Singapore, and executed there along with the rest of the captured party on 7 July 1945. After the war, Lyon's remains were found and reburied at Kranji War Cemetery on Singapore Island. A memorial tablet was placed on the outside of Saint George's Church, Singapore. Lyon's wife, Gabrielle, and son, Clive, imprisoned in a Japanese internment camp from December 1941, survived the war.