Кіріспе

Неміс композиторы және клавесинист Карл Фридрих Кристиан Фаш (1736–1800) – неміс композиторы және клавесинист. Ол композитор Иоганн Фридрих Фаштың ұлы болды. Алғашқыда оған әкесі тәрбиеледі. 1756 жылы ол Пруссияның Ұлы Фридрих патшасының сарайында қызметке кірді, онда ол сарай клавесинисі К. Е. Бахтың орынбасары болып қызмет етті. Бах 1767 жылы Гамбургқа кеткен кезде ол оның орнын иеленді. 1791 жылы ол Берлинде ән академиясын құрды, ол тез арада Берлиннің музыкалық өмірінің маңызды орталығына айналды. Концерттерінде Фаш И. С. Бахтың және барокко дәуірінің басқа да шеберлерінің музыкасын, сондай-ақ заманауи музыканы насихаттады. 1796 жылы Бетховен Академияға келді. Фаш сонымен қатар ән академиясы үшін көптеген шығармалар жазды. Оның он алты дауысқа арналған, тек ғана орган континууімен сүйемелденетін виртуоздық мессасы 18 ғасырдың соңындағы хор өнерінің шедевр туындысы болып табылады. Фаш 1800 жылы Берлинде қайтыс болды. Оның қабірі Берлин Кройцбергтегі Иерусалим және Жаңа шіркеу қауымдарының I протестанттық бейіштарында (Hallesches Tor-дың оңтүстігінде) сақталған. Фаштан кейін Академияға Карл Фридрих Зельтер жетекшілік етті.

Білім

Бала кезінде ол дені сезімтал, және оған көп көңіл бөлді. Ол скрипка мен клавирде, сондай-ақ гармонияның негіздерінде үлкен жетістіктерге жетті. Коэтенде қысқа уақыт тұрғаннан кейін, ол шіркеу музыкасын жазуға алғашқы қадамдарын жасады, сосын Стрелицке жіберілді. Мұнда ол Гертельдің басшылығымен музыканың барлық салаларын, әсіресе сүйемелдеуді оқыды, ол кезде қиын өнер еді, себебі сүйемелдеушінің нұсқауында тек ноталардың басқысы ғана болды. 1751 жылы сарай клавирисі Линике Франц Бендаға сүйемелдеуден бас тартқаннан кейін, Фасх оның орнына клавесинде ойнауға ұсыныс жасады, ал Бенданың мақтауы оны одан да жақсы нәтижелерге жете білді. Зербстке қайтқаннан кейін, ол білімін Магдебург маңындағы Клостербергенде аяқтауға жіберілді. Бенда олардың кездесуін ұмытпады, және 1756 жылы, жиырма жасқа толғанда, Фасх оның ұсынысымен Ұлы Фридрихтің сүйемелдеушісі болып тағайындалды. Оның көмекшісі кем емес, тіпті Карл Филипп Эммануэль Бах еді; олар кезекпен Патшаның флейта концерттерін сүйемелдеді, және Фасх патшалық әуесқойдың қарқынды орындау стиліне бейімделгеннен кейін, оның сүйемелдеуі толыққанды қанағаттандырды.

Соғыс кездері

Жеті жылдық соғыс Фредериктің флейтада ойнауын тоқтатты, ал Фасх өзінің жалақысын (300 талер) қағазбен алды, оның нақты құны номиналдан бес есе аз болды – бұл Бетховенді де күткен қиындық еді. Сондықтан ол өзін асырау үшін сабақтар беріп табуға мәжбүр болды. Композициядан сабақтар өткізу үшін ол бірнеше мың мысалдан тұратын жинақ жасады. Осы кезеңде ол өте тапқыр канондардың бірнешеуін жазды, әсіресе жиырма бес дауыстық, ішінде бес каноннан тұратын туындысын – біреуі жеті бөліктен, біреуі алтыдан, ал үш каноны төрт бөліктен құралды. Торгау шайқасынан кейін король оның жалақысына 100 талер қосты, бірақ бұл қосымша операны басқару міндетін де қамтыды, ол 1774 жылдан 1776 жылға дейін оның қолына берілді. Бавария мұрагерлік соғысынан кейін Фридрих өзінің музыкалық тәжірибасын доғарды, ал Фасх шіркеу музыкасына деген табиғи құмарлығын еркін қанағаттандыра алды.

" Ән академиясы "

1783 жылы Рейхардт Италиядан әкелген Беневолидің 16 бөлімді мессасына әсерленіп, ол да сондай көп дауысты месса жазды, бірақ ол сарай әншілеріне тым қиын болып шықты. Фредерик қайтыс болғаннан кейін де ол лауазымын сақтап қалды, алайда көбінесе композиция және оқытумен шұғылданды. 1790 жылдың жазында, өзінің айтуынша, ол Гегеймрат Миловтың жазғы үйінде хор жиналыстарын ұйымдастырды, соның нәтижесінде Сингакадемия құрылды. Оның шәкірті және ізбасары Зельтер басшылығымен бұл мекеме кеңінен танылып, Берлиндегі музыкалық талғамға көп жылдар бойы маңызды ықпал етті.

Бетховеннің Фашка сапары

Өлер алдында Фасхты екі рет Бетховен келіп барып, ол 1796 жылдың жазында Берлинде біраз уақыт өткізді. Бірінші рет 21 маусымда ол хоралды, Фаштың мәссасының үш алғашқы бөлімін және оның 119-шы псалдың бірнеше бөлімдерін тыңдады, ал соңғысының бір тақырыбын өзі де импровизациялады. 28-і күні ол қайтадан келді және тағы да импровизация жасады, бұл Фаштың шәкірттеріне үлкен қуаныш сыйлады, олар Бетховеннің айтуынша, оны қоршап тұрып, қуаныштан жасқа толып, қол шапалақтап үлкермеді (Тайердің Бетховені, II. 13 беті). Академия сол кезде шамамен 90 адамнан тұрды, бірақ Фаш қайтыс болған кезде, 1800 жылдың 3 тамызында, олардың саны 147-ге дейін артты. Оның өсиетімен айтылған тілекке сәйкес, Академия Моцарттың "Реквиемін" оның естелігіне Берлинде алғаш рет орындады. Кірістер 1200 талерге жетті, бұл сол кездегі ерекше сома, және ол ақша кедей отбасын мәңгілік қамтамасыз ету үшін қор құруға жұмсалды.

Фасхтың шығармаларының басылымдары

1801 жылы Зельтер өзінің өмірбаянын 62 беттен тұратын 4-томылық кітапша түрінде, портретімен бірге жариялады. 1839 жылы Академия Фасхтың ең үздік қасиетті шығармаларын 6 томдық жинақ ретінде шығарды. Зельтердің өкілдері шығарған 7-ші томда жоғарыда аталған қасиетті рәсім мен канон бар. 1774 жылы қойылған оның «Джузеппе танылды» атты ораториясынан тек бір терцет сақталды, Фасх қалған бөліктерін, сондай-ақ 16 бөлімдік массадан бұрын жазылған бірнеше шығарманы жойды. Фасх көп бөлімді композиция шебері ретінде Италияда ұзақ жылдар бойы сақталған ұлы қасиетті композиторлар мектебінің соңғы өкілі болып табылады. Оның шығармалары ежелгі формалардың қаталдығын, заманауи гармонияны және әуеннің көркемдігін үйлестіреді.