Белгілері мен симптомдары

Адренокортикотроптық гормонның жетіспеушілігі әртүрлі клиникалық көріністерге ие және емделмесе, өлімге әкелуі мүмкін. Адренокортикотроптық гормон жетіспеушілігінің клиникалық көріністері біріншілік бүйрек үсті безінің жеткіліксіздігіне ұқсас, бірақ терінің гиперпигментациясы және электролиттердің бұзылуларынан өзгеше. Адренокортикотроптық гормонның жетіспеушілігі лимфоциттік гипофизитпен және кортикотрофтардың таңдамалы жойылуымен байланысты болуы мүмкін. Бұл көбінесе жүктілік кезінде немесе босанғаннан кейін пайда болады.

Генетика

Туа пайда болған адренокортикотропты гормон жетіспеушілігі өте сирек кездеседі деп есептеледі. Перинатальдық кезеңнен бастап ерте жасөспірім шаққа дейінгі аралықта басталатын бірнеше жағдай сипатталған. Бұрын TPIT деп аталған TBX19 гені, проопиомеланокортинді экспрессиялайтын гипофиз жасушаларында табылған Т-қорапша транскрипция факторын кодтайды. TBX19 осы жасушалардың толық дифференциациялануы және POMC генінің экспрессиясы үшін қажет. TBX19 1q24.2 хромосомасында орналасқан, ал оның бастапқы транскрипті 8 экзоннан тұрады. Инсулинге төзімділік тестісі гипоталамус-гипофиз-бүйрек үсті безі осінің толық бағалауы үшін алтын стандарт болып саналады. Екіншілік бүйрек үсті безі жетіспеушілігін диагностикалау үшін төмен дозадағы АКТГ стимуляциялық тесті сезімтал тест ретінде ұсынылған. Инсулинге төзімділік тестісімен және жоғары дозадағы АКТГ тестісімен салыстырғанда, бұл тест екіншілік бүйрек үсті безі жетіспеушілігі бар пациенттерді дәлірек анықтауға мүмкіндік береді. Қанның биохимиялық зерттеулерінде жеңіл гипогликемия, гипонатриемия, калийдің қалыпты немесе жоғары деңгейі, шамалы анемия, лимфоцитоз және эозинофилия анықталуы мүмкін. Кортизолдың ТТГ-ға физиологиялық тежеу әсері болмағандықтан, ТТГ деңгейі көбінесе аздап жоғарылайды.

Дифференциалдық диагностика

Адренокортикотроптық гормон тапшылығының дифференциалдық диагнозына туа біткен бүйрек үсті безінің гиперплазиясы, Аддисон ауруы және екіншілік бүйрек үсті безінің жеткіліксіздігі кіреді.

Арнайы популяциялар

Жаңа туған кезеңінде адренокортикотроптық гормон жетіспеушілігі қауіпті, тіпті өлімге әкелуі мүмкін жағдай. Кортизол деңгейінің төмендеуі нәрестелік кезеңде гипогликемияға, ұзаққа созылған холестаздық сарқыншаға және құрысуларға себеп болады, ал отбасыларда жиі нәрестелердің қайтыс болу оқиғалары тіркеледі. ТBX19 мутацияларынан туындаған адренокортикотроптық гормон жетіспеушілігінде диагнозы қойылмаған бүйрек үсті безі дағдарысы және гидрокортизонмен емдеудің тиімсіздігі когнитивтік бұзылулардың ең ауыр салдарының бірі болып табылады. Мидың зақымдануын болдырмау үшін ерте диагностика, мамандандырылған орталықтардағы қатаң клиникалық бақылау және ата-аналарға жүйелі терапиялық білім беру өте маңызды.