Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайлық лауазымды тұлға және әскери сардар (қайтыс болды 228)
Шығыс Хан әулеті мен Үш патшалық дәуірінің қытайлық шенеунігі
Chinese official and warlord (died 228)
the Chinese official of the Eastern Han dynasty and Three Kingdoms period
Ван Ланг (; қайтыс болды 228 жылдың желтоқсанында), әдептік аты Цзиньсинь (景興), Қытайдың Шығыс Хан әулетінің соңғы жылдарында өмір сүрген қытай саясаткері және кішігірім әскери сардар болды. Ол Хан орталық үкіметінде Куайджи округінің әкімшісі ретінде, ал Үш патшалық дәуірінде Као Вэй мемлекетінде қызмет етті. Ол сондай-ақ Цзинь әулетінің негізін қалаушы император Сима Янның анасы тарапынан бабасы болды, оның немере қызы Ван Юаньцзи Сима Чжаоға үйленген болатын.
Wang Lang (; died December 228), courtesy name Jingxing (景興), was a Chinese politician and minor warlord who lived during the late Eastern Han dynasty of China. He served notably in the Han central government as Administrator of Kuaiji Commandery and in the later state of Cao Wei during the Three Kingdoms period. He was also a maternal great grandfather of Sima Yan, the founding emperor of the Jin dynasty, through his granddaughter Wang Yuanji's marriage with Sima Zhao.
Ерте өмір және мансап
Ван Ланг Тан округінен (郯縣), Донхай командирлігінде (東海郡) туған, қазіргі Шандоң провинциясының Танченг округінің шамасындағы жерде өмір сүрген. Оның бастапқы есімі "Ян" (嚴) болған, бірақ кейін оны "Ланг" (朗) деп өзгертіп алған. Ол академиялық қабілетінің арқасында, әсіресе қытай классикасын жақсы білуіне байланысты сарай джентльмені (郎中) қызметінен мансабын бастады. 185 жылдың соңында ұстазы Ян Цы (楊賜) қайтыс болғанда, ол қызметін тастап, туған жеріне қайғырып қайтуға кетті. Кейіннен ол Сю провинциясының губернаторы Тао Цзяньға қызмет етті, онда Тао Цзяньға және басқа бірнеше әскербасыларға Шыань императорына адал болуға кеңес берді, бұл туралы "Көктем және күз" жылнамасынан мысал келтірді. Содан кейін Тао Цзянь Хан орталық үкіметіне Чанъаньға елші жіберіп, императорға адалдық серт берді, ал оның орнына "Шығысты бейбіттендіруші генерал" лауазымын алды. Хан орталық үкіметі де Ван Лангты Куайджи командирлігінің әкімшісі етіп тағайындады.
Wang Lang was from Tan County (郯縣), Donghai Commandery (東海郡), which is around present day Tancheng County, Shandong. His original given name was "Yan" (嚴) but he changed it to "Lang" (朗) later. He started his career as a Palace Gentleman (郎中) due to his academic proficiency, particularly with the Chinese Classics. When his teacher Yang Ci (楊賜) died in late 185, he left his post and went back to his home county to mourn him. Later, he served Tao Qian, the Governor of Xu Province, where he advised Tao Qian and several other warlords to pledge allegiance to Emperor Xian, citing the Spring and Autumn Annals. Tao Qian then sent an envoy to the Han central government in Chang'an to pledge allegiance to the Emperor, and in return received the appointment "General Calming the East". The Han central government also appointed Wang Lang as the Administrator of Kuaiji Commandery.
Әскер әміршісі ретінде
Ван Ланг Куайджи әкімшілігінің басшысы болған кезде, Ван Ланг жергілікті халық арасында кең таралған Цин Ши Хуанға табынуды тыйым салды, оны жақсы қасиеттері жоқ билеуші деп есептеді. Ван Шаньюе тайпаларымен құпия одақ құрды. Әскербасы Сунь Цзе Цзяндун жорығын бастағанда, Ван Ланг Шанью басшысы Ян Байхуды Сунь Цзеге қарсы күресу үшін қаржыландырды, бірақ Ян Байху және басқа Шанью руларының басшылары Сунь Цзеден жеңілді; сол кезде Цзяндун аймағындағы тағы бір әскербасы Лю Яо да шайқаста Сунь Цзеден жеңілді. Ян Байху, Ван Лангты қоса алғанда, қарақшылар мен жергілікті шенеуніктерден құралған біріккен топтың басшысы болды және ол қайтадан он мыңдаған сарбаздарды жинады. Кенесшісі Ю Фанның қарсылығына қарамастан, Ван Ланг Сунь Цзе әскеріне қарсы әскери операцияларда Ян Байхуға тікелей қосылды, бірақ олар жеңілді. Ван Ланг кейін Донгьеге (東冶) қашып кетті. Ол жерде Хугуань (侯官長) басшысының қолдауын алды және күшті армиясы бар көтерілісші басшысы Чжан Я (張雅) көмегімен билігін қайта құруға тырысты. Олар Сунь Цзе тағайындаған Оңтүстік аймақтың (南部都尉) бастығы Хан Янды (韓晏) өлтіруге жетті, бірақ ақырында Сунь Цзедің генералы Хе Ци жеңді. Ван Ланг оңтүстікке қарай Цзяо провинциясына (交州) сауығу үшін баруға тырысты, бірақ Сунь Цзе оны қуып жеңді. Содан кейін ол Сунь Цзеді ынаю үшін өте әдепті сөздер айтты, ол кейін оның бағынуын қабылдады.
During Wang Lang's tenure as Administrator of Kuaiji Commandery, Wang Lang banned the worship of Qin Shi Huang, a widespread custom among locals, believing that he was a ruler without virtue. Wang also formed a secret alliance with the Shanyue tribes. When the warlord Sun Ce started his Jiangdong campaign, Wang Lang financed the Shanyue leader Yan Baihu to fight Sun Ce, but Yan Baihu and the other Shanyue clan leaders lost to Sun Ce; at the time, Liu Yao, another warlord in the Jiangdong region, had also lost to Sun Ce in battle. Yan Baihu had become the head of a loose confederation composed of bandits and local officials, including Wang Lang, and he again gathered soldiers numbering tens of thousands. Despite opposition from his adviser Yu Fan, Wang Lang directly joined Yan Baihu in military operations against Sun Ce's forces, but they were defeated. Wang Lang then escaped to Dongye (東冶). There, he gained the support from the Chief of Houguan (侯官長) and attempted to rebuild his power with support from Zhang Ya (張雅), a rebel leader with a strong army. They succeeded in killing Han Yan (韓晏), the Commandant of the Southern Region (南部都尉) appointed by Sun Ce, but were ultimately defeated by He Qi, a general under Sun Ce. Wang Lang tried to go further south to Jiao Province to recuperate, but was caught up and defeated by Sun Ce. He then conducted a very humble speech to appease Sun Ce, who later accepted his surrender.
Вейдегі қызмет
Басылысқа берілгеніне қарамастан, Ван Ланг қоғамдық өмірден өзін-өзі зейнеткерлікке шығып, Чжан Чжаоның Сунь Цэге қызмет ету туралы өтінішін қабылдамады. Соңында ол Цао Цаоның тыңшыларының бірімен байланысқа түсті және Хан орталық үкіметі орналасқан жаңа императорлық астана Сючанға Цао Цаоға қосылуға шақырылды. Бастапқыда күдікпен қараса да, ескі досы Конг Жунның Цао Цаоды мақтаған және Сючанға баруға шақырған хатын оқығаннан кейін, ол оның шешіміне көнді. Осылайша ол солтүстікке сапар шегіп, шамамен бір жылдан кейін Сючанға жетті. Цао Цао Ван Лангтың қабілетін жоғары бағалап, оны Жоғары кеңесші және Іс жөніндегі әскер кеңесшісі етіп тағайындады. Ван Ланг кейін Цао Цаоның Вэй вассалдық патшалығында маңызды лауазымдарда қызмет етті. 220 жылы Цао Цао қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Цао Пи патша болды, Ван Лангты Цензорлық кеңесші етіп көтерді және Юэпин ауылының маркизі етіп тағайындады. Сол қыстың соңында император Шығыс Хан әулетін алмастыру үшін Цао Вэй мемлекетін құрған Цао Пиге мәжбүрлі түрде тақтан бас тарды. Император болғаннан кейін Цао Пи Ван Лангты Құрылыс министрі етіп тағайындады және оны Анлинг аймағының маркизі етіп тағайындады. Цао Пи билігі кезінде Ван Ланг әскери және азаматтық мәселелер бойынша бірнеше ұсыныстар жасады, мысалы, қауіпсіздік, мемлекеттік қызметкерлердің санын және шығындарды азайту. 226 жылы Цао Жуй таққа отырғанда, ол Ван Лангты «Ланлинг маркизі» атағымен округ маркизіне көтерді, оның маркизатын бұрынғы 1200-ден 1700 салық төлейтін үй шаруашылығына дейін арттырды. Ван Ланг кейіннен Еге (қазіргі Хэбэй провинциясының Ханьдань қаласы) Цао Жуйдің анасы, императрица Вэньчжаоның қабірін зиярат етуге жіберілді. Ол әлі император ретінде қасиетті деп жарияланбағандықтан, Ван Лангқа оны жасауға рұқсат беретін тізім мен құжат, сондай-ақ осы үшін қажетті құрбандық жануарлары берілді. Ол үшін арнайы қабір де салынды. Сапары барысында ол халықтың материалдық жағдайының нашар екенін көрді, сондықтан Цао Жуйге үнемді болуды және оның сәнді сарайлары мен ата-бабаларының ғибадатханаларын салу аумағын азайтуды кеңес беру үшін хат жазды. Ван Ланг кейіннен Халық ісі жөніндегі министр болып тағайындалды.
Despite surrendering, Wang Lang entered into a self imposed retirement from public life, refusing Zhang Zhao's request to serve Sun Ce. Eventually he was contacted by one of Cao Cao's spies and was asked to join Cao Cao in the new imperial capital, Xuchang, where the Han central government was based. Although he was initially hesitant, he became convinced after reading a letter from his old friend, Kong Rong, who praised Cao Cao and urged him to go to Xuchang. Thus, he travelled north and reached Xuchang about a year later. Cao Cao highly valued Wang Lang's talent and appointed him as Critical Grandee, and Advisor to the Army of the Excellency of Works. Wang Lang later served in key appointments in Cao Cao's vassal kingdom of Wei after the latter was enfeoffed as a vassal king by the threatened Emperor Xian, the last emperor of the Han dynasty. In 220, after Cao Cao's death, his son Cao Pi became king, promoting Wang Lang as Censorate Grandee and enfeoffed him as Marquis of Yueping Village. Later that winter, the Emperor was wrongfully forced to abdicate to Cao Pi, who established the state of Cao Wei to replace the Eastern Han dynasty(which was then re established by Shu Han). After becoming the emperor, Cao Pi appointed Wang Lang as the Minister of Works and enfeoffed him as the Marquis of Anling Precinct. During Cao Pi's reign, Wang Lang made several suggestions regarding both military and civilian matters, such as security and the reduction of the state's employees and expenditures. In 226, when Cao Rui came to the throne, he promoted Wang Lang from a district marquis to a county marquis under the title "Marquis of Lanling", increasing his marquisate to 1,700 taxable households, from his previous 1,200. Wang Lang was later sent to Ye (in present day Handan, Hebei) to visit the tomb of Empress Wenzhao, Cao Rui's mother. She had yet to be canonized as Empress at that point, so Wang Lang was given the tally and document that permitted him to do so, as well as the proper sacrificial animals for this. A special tomb was to be built for her as well. During his visit, he saw the populace was short on material; thus, he wrote to advise Cao Rui to be frugal, and to reduce the scale of the building of his extravagant palaces and ancestral temples. Wang Lang was later promoted to the position of Minister over the Masses.
Өмірінің соңғы жылдары мен өлімі
Ван Ланг Цао Руидің сарай салу жобасына қарсылық білдіргеннен кейін, Цао Руидің шағын императорлық харемі бар екенін байқап, императорлық әулеттің жалғасуы үшін одан көп кәнизактар қажет екенін айтып, Цао Руиге хат жазды. Бұл жолы Цао Руи Ван Лангпен толық келісіп, императорлық харемінің мөлшерін кеңейте бастады. Ван Лангтың кеңесі терең әсер етті: Ван Ланг қайтыс болғаннан кейін тоғыз жыл өткен соң, Цао Руи тіпті күйеулері оларды сатып ала алмаса, барлық әдемі үйленген әйелдерді күштеп әкеліп алуға және оларды сарбаздарға үйлендіруге бұйрық берді – ең әдемілерін болса өзіне кәнизак етіп алуға. Кейбір шенеуніктер наразылық білдіргеніне қарамастан, бұл жарлық орындалды, бұл оның халқына үлкен қайғы әкелді. Ван Ланг кейін академиялық еңбектерге көшті және сол кезде жақсы қабылданған бірнеше кітап жариялады. 228 жылы қайтыс болды және оған «Ченг хоу» (成侯) деген құрметті лақап берілді, яғни «құрылтай хоу». Оның орнын ұлы Ван Су иеленді, ол Вэй мемлекетінде қызметін жалғастырды.
After Wang Lang objected to Cao Rui's palace building project, he noticed that Cao Rui had a small imperial harem and wrote to Cao Rui stating that an emperor should have more concubines in order to continue the imperial bloodline with more offspring. This time, Cao Rui wholeheartedly agreed with Wang Lang and started expanding the size of his imperial harem. Wang's advice had a profound influence: Nine years after Wang Lang's death, Cao Rui even ordered beautiful married women all be formally seized unless their husbands were able to ransom them, and that they would be married to soldiers instead – except that the most beautiful among them would become his concubines. Despite protests from some officials, this decree was apparently carried out, much to the distress of his people. Wang Lang later focused on academic works and had published several books that were well received at the time. He died in 228 and was given the posthumous title "Marquis Cheng" (成侯), literally meaning "marquis of establishment". He was succeeded by his son Wang Su, who continued serving as an official in Wei.
Үш патшалықтың романсында
14 ғасырдағы "Үш патшалықтың романсы" тарихи романында Ван Ланг 228 жылы 76 жасында қайтыс болды. Қартайғанына қарамастан, ол әскерлер тобын басқарып, Чжугэ Лянмен шайқасу үшін лагерь құрды. Романда Цао Чжэнь Чжугэ Лянға жеңілді. Цао Чжэнь қол астындағыларын көмекке шақырды, ал Ван Ланг оны қарсы тұруды тоқтатып, бағынуға көндіруге тырысты (Гу Хуай бұл әрекетке күмәнданғанмен) және Чжугэ Лянмен пікір таласты, бірақ күйреп жеңілді. Чжугэ Лян оны иттің баласы, сатқын деп айыптады, осының қысымынан атынан құлап, сол жерде көз жұмды. Тарихта мұндай оқиға тіркелмеген, керісінше, ол Чжугэ Лянға бағынуды ұсынатын хат жібергені айтылады. Бірақ хатқа жауап келмеді.
In the 14th century historical novel Romance of the Three Kingdoms, Wang Lang died at the age of 76 in 228. Despite his age, he led a group of soldiers and set up camp to do battle with Zhuge Liang. In the novel, Cao Zhen was defeated by Zhuge Liang. Cao Zhen called for his subordinates to help, and Wang Lang decided to try to persuade him to surrender (even though Guo Huai was sceptical that it would succeed) and engaged Zhuge Liang in a debate, but was soundly defeated. Zhuge Liang among other things scolded him as a dog and a traitor, from the shock of which he fell off his horse and died on the spot. There is no record of this in history, and instead, it is said that he merely sent a letter to Zhuge Liang recommending that he surrender. The letter was ignored.