Кіріспе

Шамалы ыстық суда пісірілген жұмыртқа.

Шашпақ жұмыртқа – қабығынан тыс, қайнатудың немесе ыстап пісірудің орнына, шашпақтап (немесе кейде буға) пісірілген жұмыртқа. Бұл әдіс жұмыртқаны жоғары температурада, мысалы, қайнаған суда пісіруге қарағанда нәзіктеп пісіруге мүмкіндік береді. Шашпақ жұмыртқаны түрлі тағамдарға қосуға болады.

Дайындық

Жұмыртқа кез келген көлемдегі тостағанға немесе ыдысқа мұқият жарылады, содан кейін шамамен 75 °C (167 °F) температурадағы суға жұмсақ қозғалыспен салынып, жұмыртқаның ағы қатқанша пісіріледі, бірақ сарысы жұмсақ күйінде қалады. "Мүкемел" браконьерленген жұмыртқаның сарысы ағып тұрады, сырты қатайған, ағы қалмаған болуы керек. Сальмонеллаға қарсы тауықтарға міндетті түрде вакцина салынатын елдерде, ағып тұратын сарысы бар жұмыртқаны жеу қауіпсіз деп есептеледі. Браконьерлеу температурасында суға жарылғанда, ағы сарысына жабысып, пісірілген ақ және ағып тұратын сарыс пайда болады. Тауық жұмыртқасында ақ бөлігі болады, ол браконьерлеу сұйықтығына таралып, жағымсыз көбік түзеуі мүмкін. Мұны болдырмау үшін жұмыртқаны пісіру алдында сүзіп, ағының жұқа бөлігін алып тастауға болады. Суға аз мөлшерде сірке суы қосуға болады, себебі оның қышқыл қасиеттері браконьерлеуді жеделдетеді. Суды күшті араластырып, айналдыру арқылы таралуын азайтуға да болады. Жұмыртқаның жасы пісіру процесіне әсер етеді. Жаңа түскен жұмыртқаның ағы таралуға бейім емес. Ескірек жұмыртқаның ағы таралуға көбірек бейімделген, сондықтан суды қышқылдандыру ағының шамадан тыс таралуын болдырмауға көмектеседі.

Буда пісірілген

Бұл пісіру әдісі үшін "пираттық аулау" термині жиі қолданылады, бірақ бұл дұрыс емес, себебі бұл әдіс "жұмсақ пісіруге" (coddling) көбірек жақын. Жұмыртқа бір стақанға салынып, "жұмыртқа пісіргіш" (egg poacher) деп аталатын арнайы табаны пайдаланып, қайнап тұрған судың үстіне ілінеді. Бұл әдетте кең түбі бар, ішкі қақпағы мен бірнеше дөңгелек ойықтары бар таба, әр ойықта бір жұмыртқаға арналған орын болады, және үстіне қосымша қақпақ жабылады. Жұмыртқаны пісіру үшін таба сумен толтырылып, қайнатып немесе ақырын қайнатып қояды. Сыртқы қақпақ буды ұстап тұрады, соның арқасында жұмыртқа толыққанды жылумен қоршалады. Пісірілген жұмыртқаларды оңай алу үшін ойықтарға май жағылады. Нәтижесінде бумен пісірілген жұмыртқалар жұмсақ пісірілген жұмыртқаларға ұқсас, бірақ бумен пісірілгендер көбінесе ұзақ пісіріледі, сондықтан олардың консистенциясы біршама тығыз болады. Осылай дайындалған жұмыртқалар көбінесе май жағылған тостпен беріледі. Бумен пісірілген жұмыртқалар көбінесе үйде пираттық аулаудың орнына дайындалады, өйткені осы балама әдіспен тұрақты нәтиже алу оңайырақ. Дегенмен, кәсіби асханаларда пираттық аулау әдісі көбірек қолданылады, себебі оны үлкен көлемде пісіру оңай, және оның үшін қосымша жабдық немесе құрал қажет емес.

Жасылған жұмыртқалар бар тағамдар

Поушенді жұмыртқалар дәстүрлі американдық таңғы ас тағамдары – Бенедикт жұмыртқаларында, сондай-ақ Флоренция жұмыртқалары және Морней жұмыртқалары сияқты ұқсас тағамдарда қолданылады. Поушенді жұмыртқалар Луизиана креолдық тағамдарының негізін құрайды, мысалы, Sardou жұмыртқалары, Португал жұмыртқалары, Hussarde жұмыртқалары және Сент-Чарльз жұмыртқалары. Креолдық поушенді жұмыртқалар көбінесе бранчқа (таңғы ас пен түскі ас арасындағы тамақ) ұсынылады. Көптеген ұлттық тағамдарға шұпа немесе қайнатылған сорпаға пісірілген жұмыртқа қосылады және сорпамен бірге беріледі. Мысалы, Колумбияның орталық аймақтарында таңғы асқа жиі дайындалатын тағам – пияз және кинза қосылған сүтті сорпада пісірілген жұмыртқа, ол changua немесе қарапайым caldo de huevo ("жұмыртқа сорпасы") деп аталады. Солтүстік Африканың shakshouka тағамы – бұл дәмді томат соусында пісірілген жұмыртқа. Италияда поушенді жұмыртқалар әдетте ұсатылған пармиджано реджано және май немесе зейтүн майымен дәмделеді. Португалияда поушенді жұмыртқалар ovos escalfados деп аталады және көбінесе пісірілген безбенде және чорицомен дайындалады. Корея тағамында поушенді жұмыртқа suran (수란) деп аталады және оған чили жіптері, тас кесегінің жіптері және пияздың жіптері сияқты әртүрлі гарнирлер қосылады. Түрік тағамы çılbır – бұл поушенді жұмыртқа, сарымсақ қосылған йогурт соусы және қызыл бұрыш қосылған май. Болгарияда поушенді жұмыртқа йогурт және көбінесе сирене (болгар сыры) қосылып, май және паприкамен әсемделеді. Бұл тағам Панагюриште стиліндегі жұмыртқа деп аталады (кейде аудармаға байланысты "Панагюриан жұмыртқалары" деп те айтылады) және түрік çılbır тағамына ұқсас. Үндістанда қуырылған жұмыртқаны көбінесе "поушенді" деп атайды. Оларды кейде "bullseyes" деп те атайды, бұл нысанадағы ортасынан атуға байланысты айтылады, немесе Оңтүстік Үндістанда "жартылай пісірілген" деп атайды, бұл олардың толық піспегенін көрсетеді. Бұл жұмыртқалар тек аты бойынша "поушенді", сондықтан басқа елдерде дайындалатын поушенді жұмыртқалармен бірдей пісіру әдісі қолданылмайды. Индонезияда поушенді жұмыртқалар жылдам пісірілетін лапшаға жиі қосылады. Жұмыртқалар лапшамен бірге қайнатылады, ал піскеннен кейін лапшаның дәмдеуішімен араластырылады.