Ескі наннан жасалған тәтті тағам

Кіріспе

Нан пудингі – көптеген елдердің асханаларында танымал нан негізіндегі десерт. Ол ескірген нан мен сүт немесе қаймақтан жасалады, әдетте жұмыртқа, май, сары май немесе басқа май түрі және пудингтің тәтті немесе тұзды болуына қарай, әртүрлі ингредиенттер қосылады. Тәтті нан пудингіне қант, сироп, бал, кептірілген жемістер, жаңғақтар, сондай-ақ корица, мускат жаңғағы, мац немесе ваниль сияқты дәмдеуіштер салынуы мүмкін. Нан сұйықтыққа малтығып, басқа ингредиенттермен араластырылып, пісіріледі. Таңғы астыққа арналған қабат сияқты тұзды пудингтер негізгі тағам ретінде беріледі, ал тәтті пудингтер көбінесе десерт ретінде желінеді. Басқа тілдерде оның атауы "нан пудингі" немесе тіпті "пудинг" деп аударылады, мысалы "pudín" немесе "budín". Ұлыбританиядағы Ливерпульде Нельсон торттарының ылғалды түрі, өзі нан пудингі болатын, "Wet Nelly" деп аталады.

Тарих

Нан пудингі 11 ғасырдағы ағылшын аспазшыларынан бастау алды, олар қалған нанның қалдықтарын қайта пайдаланды. Келесі ғасырларда тағам сол кездегі азық-түліктің тапшылығына байланысты «кедей пудингі» деп аталды. 13 ғасырда ғана рецептке жұмыртқа мен сүт қосылды, содан кейін ол «нан мен майлы пудинг» деп аталды. Канадада нан пудингі кейде клен сиропымен жасалады. Гонконгта нан пудингі көбінесе ванильді крем соусымен беріледі. Венгрияда ол «магльяракас» (сөзбе-сөз «бонфайр») деп аталады және үстіне ұрып-соғылған жұмыртқа ағы қосылады. Малайзияда нан пудингін кремді соуспен жейді. Германияның Мекленбург-Ворпомерн аймағында қара наннан «қара нан пудингі» (Schwarzbrotpudding) жасалады. Филиппинде нан пісірушілер әдетте «пан де регла»ның ерекше қызыл түсін жасау үшін сатылмаған, тозған нанды пайдаланады. АҚШ-та, әсіресе Луизианада, нан пудингі көбінесе тәтті болады және десерт ретінде виски соусы, ром соусы немесе карамель соусы сияқты тәтті соуспен беріледі, бірақ көбінесе қантпен себіліп, жылы күйде тіліктерге немесе шаршыларға бөлініп жейді. Кейде нан пудингі жылы күйде, үстіне немесе қасына бір кесек қайнатылған қаймақ немесе бір шама ванильді мұзқаймақ қосылып беріледі. Пуэрто-Рикода аралда нан пудингінің көптеген түрлері бар. Лайм қабығымен кремді сыр және роммен тұздалған кокос немесе гуавадан жасалған тәтті банан – ең танымал нұсқалары. Нан пудингі әрқашан түрлі дәмдеуіштермен жасалады. Пуэрто-Рикодағы нан пудингі крем-карамель сияқты пісіріледі, онда карамель пісіру ыдысына құйылады, содан кейін пудинг қоспасы үстіне құйылады. Пісіру ыдысы су ваннасына қойылып, содан кейін пешке салынады. Аргентина, Перу, Парагвай және Уругвайда нан пудингі «budín de pan» деп аталады. Бразилияда нан пудингі «pudim de pão» деп аталады. Тағам нан, жұмыртқа, сүт, қою сүт, май, ваниль эссенциясы және бір қысым корицадан (керек емес) тұрады. Алайда, барлық ингредиенттер блендерде араластырылып, карамделизацияланған қант сиропымен жабылған, ортасы тесік болатын (бундт сияқты) қалыпқа құйылады, содан кейін шамамен 1,5 сағат су ваннасында пісіріледі. Содан кейін оны пісіруден және дастарханға қоюдан бұрын салқындату керек. Дайын болғаннан кейін оның сыртқы түрі қаймақты, бірақ тығыз фланеге ұқсайды. Панамада нан пудингі «мамалена» деп аталады. Арубада нан пудингі «пан-боло» деп аталады. Кубада нан пудингі «pudín de pan» деп аталады және оны көбінесе гуава джемімен береді. Чилиде нан пудингі «колегиал» немесе «будин де пан» деп аталады. Чехия мен Словакияда нан пудингі «žemľovka» деп аталады және көбінесе алма мен рохлик немесе векадан жасалады, олар тәтті сүтке малынған. Оңтүстік-Шығыс Азия аймақтарында, мысалы Малайзия, Сингапур және Индонезияда, нан пудингін жергілікті десерт дүкендерінде табуға болады. Жергілікті тұрғындардың талғамына сай, оған кокос сүті, пандан жапырақтары, пальма қанты және тропикалық жемістер сияқты ингредиенттер қосылуы мүмкін. Түркияда нан пудингі «екмек кадайыфы» деп аталады және торттың үстіне майдаланған фисташка немесе майдаланған кокоспен безендірілген каймақ немесе мұзқаймақпен бірге беріледі. Мьянмада «Пу Тин» деп аталатын нан пудингі колониялық дәуірден бері танымал десерт болып келеді. Ол сондай-ақ «Фалуда» деп аталатын десертке де қосылады. Бангладеште «Шахи Тукра» деп аталатын нан пудингінің түрі Моғол дәуірінен бері осы аймақта бар. «Шахи Тукра» (сондай-ақ «Тукта» деп те жазылады) Хайдарабадта «Дабл Ка Мета» деп белгілі.

Bread pudding originated with 11th century English cooks who repurposed leftover stale bread. In the following centuries, the dish became known as "poor man's pudding" because of the scarcity of food at the time, with the pudding being made only with boiling water, sugar, and spices. It was only in the 13th century that eggs and milk were added to the recipe, which then became known as "bread and butter pudding". In Canada, bread pudding is sometimes made with maple syrup. In Hong Kong, bread pudding is usually served with vanilla cream dressing. In Hungary, it is called Máglyarakás (literally, "bonfire") which is baked with whipped egg whites on top. In Malaysia, bread pudding is eaten with custard sauce. In Mecklenburg Vorpommern, Germany, black bread is used to make "black bread pudding" (Schwarzbrotpudding). In the Philippines, stale unsold bread are commonly used by bakeries to make the characteristically bright red filling of pan de regla. In the United States, especially Louisiana, bread puddings are typically sweet and served as dessert with a sweet sauce of some sort, such as whiskey sauce, rum sauce, or caramel sauce, but typically sprinkled with sugar and eaten warm in squares or slices. Sometimes, bread pudding is served warm topped with or alongside a dollop of whipped cream or a scoop of vanilla ice cream. In Puerto Rico, there are many variations of bread pudding on the island. Cream cheese with lime zest and guava or coconut sweet plantain with rum raisins is perhaps the most popular. Bread pudding is always made with a variety of spices. Puerto Rican bread pudding is cooked the same as crème caramel with caramel poured into a baking dish and then the pudding mix is poured on top. The baking dish is placed in a bain marie and then in the oven. In Argentina, Peru, Paraguay, and Uruguay, bread pudding is known as "budín de pan". In Brazil, bread pudding is known as "pudim de pão". The dish consists of bread, eggs, milk, condensed milk, butter, vanilla extract, and a pinch of cinnamon (optional). However, all the ingredients are mixed together in a blender and poured into a bundt like mold (with a hole in the middle) lined with caramelized sugar syrup, which is then baked in a water bath for about 1 hour and a half. Afterwards, it is left to cool before unmolding and serving. When ready, its appearance can be compared to a creamy yet dense flan. In Panama, bread pudding is known as "mamallena". In Aruba, bread pudding is known as "pan bolo". In Cuba, bread pudding is known as "pudín de pan" and many serve it with a guava marmalade. In Chile, bread pudding is known as "colegial" or "budín de pan". In Czech Republic and Slovakia bread pudding is known as "žemľovka" and is most commonly made of apples and rohlíks or veka, soaked in sweet milk. In Southeast Asian regions like Malaysia, Singapore, and Indonesia, bread pudding is sometimes found in local dessert shops. To cater to local preferences, it may incorporate ingredients such as coconut milk, pandan leaves, palm sugar, and tropical fruits. In Turkey, bread pudding is known as ekmek kadayıfı and served with a slice of kaymak or ice cream on top of the cake which is garnished with ground pistachio or shredded coconut. In Myanmar, bread pudding known as "Pu Tin" in Burmese has been a popular dessert since colonial times. It is also added to a desert known as Falooda. In Bangladesh, a variation of bread pudding called Shahi Tukra, has existed in the region since Mughal times. Shahi Tukra (also spelled Tukda) is known in Hyderabad as Double Ka Meetha.