Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Малайзияның Куала-Лумпур мен Селангор штаттарындағы өзен
River in Kuala Lumpur and Selangor, Malaysia
Кланга өзені – Малайзияның Куала-Лумпур және Селангор арқылы ағып, Малакка бұғазына құятын өзен. Оның ұзындығы шамамен километрді құрайды және шамамен шаршы километрлік алапты кезеді. Кланг өзенінің 11 маңызды саласы бар. Өзен Кланг аңғары арқылы өтеді, ол төрт миллионнан астам адам тұратын тығыз қоныстанған аймақ болғандықтан, өзен жағалауындағы ресми емес қоныстанғандардың және тіпті септиктері немесе сарқырамаларды тазарту қондырғылары жоқ кейбір кәсіпорындардың қалдықтарынан, сондай-ақ таулардан келген лайлы ағыстармен әкелінген топырақтан туындаған терең шөгінділердің салдарынан қатты ластанған. Құрылыс жұмыстарының қарқынды дамуы өзеннің кейбір бөліктерін тарытып, кейбір жерлерде үлкен су өткізгіштерге ұқсатады. Бұл Куала-Лумпурда, әсіресе қатты жаңбырдан кейін, су тасқынына себеп болады.
The Klang River is a river which flows through Kuala Lumpur and Selangor in Malaysia and eventually flows into the Straits of Malacca. It is approximately in length and drains a basin of about The Klang River has 11 major tributaries. Because the river flows through Klang Valley, which is a heavily populated area of more than four million people, it is considerably polluted, because of deep siltation caused by human waste from informal settlers of the riverbank and even from some business establishments without septic tanks or sewage treatment plants and by soil carried by mudflows from mountains. Heavy development has narrowed certain stretches of the river to the point that it resembles a large storm drain in some places. This contributes to flash floods in Kuala Lumpur, especially after heavy rain.
Өзен атымен аталған жерлер
Өзеннің Гомбак өзенімен қосылған жері Малайзияның астанасы Куала-Лумпур қаласының атына себеп болды. Куала-Лумпурдың мағынасы – "балшықты саға", және бұл анықтама жоғарыда айтылған толанғандықтан бүгінгі күнге де сәйкес келеді. Сондай-ақ, Кланг қаласының аты осы өзеннің құрметіне қойылған деп саналады.
The river's confluence with the Gombak River gave rise to the name of Kuala Lumpur, Malaysia's capital city. Kuala Lumpur means "muddy estuary", and this definition almost applies to the modern time because of the siltation mentioned above. It is also thought that Klang town is named after the river.
Жағалаудағы қалалар мен елді мекендер
Өзен Селангор штатының Ампанг Джая қаласында басталады, содан кейін Ампанг-Куала-Лумпур жоғары жатқан тас жолымен қала орталығына қарай төменге бұрылады. Куала-Лумпур Гомбак өзені Кланг өзеніне құятын жерде орналасқан. Екі өзеннің қосылған жері Мәсжид Жамектің артында жатыр. Одан кейін ол оңтүстік-батысқа қарай Брикфилдс, Бангсар, Лемба Пантай, Ескі Кланг жолы және Джалан Пучонг арқылы ағып өтеді, сосын Петалинг Джая мен Субанг Джаяның шекарасын құрайды. Ағыс бойы өзен Селангор штатының астанасы Шах Алам қаласынан өтеді. Кланг қаласы өзеннің төменгі бөлігінде орналасқан. Малайзияның ең ірі теңіз порты – Порт Кланг та Кланг өзенінің сағасында орналасқан.
The river begins in Ampang Jaya, Selangor, then turn down along Ampang–Kuala Lumpur Elevated Highway till the city centre. Kuala Lumpur is situated at the point where the Gombak River flows into the Klang River. The confluence is located behind Masjid Jamek. It then flows south west through Brickfields, Bangsar, Lembah Pantai, Old Klang Road and Jalan Puchong, then become the border of Petaling Jaya and Subang Jaya until PJS7, later passing UEP Subang Jaya, before making a U turn in Puchong and Putra Heights. Further downstream, the river flows through Selangor's state capital, Shah Alam. Klang city is situated on the lower stretches of the river. Malaysia's biggest sea port, Port Klang, is also situated at the estuary of the Klang River.
Плотиналар
Өзеннің жоғары ағысында екі ірі бөгет орналасқан: Бату бөгеті мен Кланг Гейтс бөгеті. Олар Кланг аңғарының халқын сумен қамтамасыз етеді және су тасқындарын болдырмауға көмектеседі.
There are two major dams upstream of the river; Batu Dam and Klang Gates Dam, which provide water supply to the people of Klang Valley and mitigate floods.
Жекешелендіру
Кланг өзенін күтіп ұстау 1996 жылдан бастап жекешелендірілді. 30 жылдық концессия шарты бойынша үш компания әрбір өзенді басқарып, тазалығын сақтауға міндетті болды.
The maintenance of the Klang River was privatised from 1996 onwards. Under 30 year concessions, three firms were to manage a river each and ensure cleanliness.
Су тасқынын бақылау
Тарихи тұрғыдан алғанда, Куала-Лумпур өзен суының жағасынан асып тоғу салдарынан жиі ауыр су тасқынына ұшыраған. 1926 жылы Куала-Лумпурді аса қауіпті су тасқыны қамтыды, одан кейін су тасқынының қаупін азайту мақсатында өзенде жұмыс басталды. Кланг өзенінің Гомбак-Кланғың қосылған жерінен төменгі бөлігі түзуленді, өзенді басқа бағытқа бұру үшін суды сақтайтын жағалары бар арна (оның бір бөлігі қазіргі Джалан Сайед Путраның жанынан өтеді) қазылды. Бұл жоба 1932 жылы аяқталды.
Historically, Kuala Lumpur has often suffered from severe flooding from the river water overflowing the banks. In 1926, a particularly severe flood hit Kuala Lumpur, and work on the river then began in an attempt to reduce the risk of flooding. Part of the Klang River below the Gombak Klang confluence was straightened, a channel (part of which runs beside the present Jalan Syed Putra) with flood retention banks was dug to divert the river. This project was completed in 1932.
Куала-Лумпур су тасқынын азайту
Су тасқынын бақылау жұмыстары үздіксіз жүріп жатыр. Куала-Лумпур су тасқынынан қорғау жобасы – Куала-Лумпур қаласын қамтитын, кенеттен болатын су тасқындарын азайтуға бағытталған шара. Жобаға Гомбак өзенінен суды Бату, Цзиньжан және Кепонг аудандарындағы бірнеше дождевой су жинағыш көлдерге бағытту кіреді.
Efforts in controlling flood water is continuing process. Kuala Lumpur Flood Mitigation is a project to mitigate flash floods affecting Kuala Lumpur. In include diverting flood water from the Gombak River into a few stormwater ponds located in Batu, Jinjang and Kepong.
SMART туннелі
SMART (Шауыл суларын басқару және жол туннелі) туннелі Куала-Лумпур су тасқынын азайту жобасының бір бөлігі болып табылады және көлік кептелісі мен су тасқынын азайтуға арналған. Бұл су астындағы туннель, ол төменгі деңгейде көліктерді де, жаңбыр суын да өткізе алады. Қалыпты су ағызу жүйесінің мүмкіндігі шектеліп қалғанда, көліктер туннельден шығарылады және туннельдің барлық бөлігі Куала-Лумпурды су басудан қорғау үшін үлкен су бұру арнасы ретінде пайдаланылады. Ол Кампунг Береманг көлінен (Кланг өзеніне жақын) су ағынын Таман Деса көліне (Кераёнг өзеніне жақын, Кланг өзенінің саласы) бұрады. Су ағыны Керяонг өзенінен Кланг өзеніне кері бағытта да жүре береді. SMART 2007 жылдың мамыр айында ашылды.
The SMART Tunnel (Stormwater Management and Road Tunnel) is part of Kuala Lumpur Flood Mitigation Project and functions to reduce both traffic congestion and flooding. It is a submerged tunnel which can carry both vehicular traffic as well as storm runoff on a lower level. When regular drainage infrastructure is overwhelmed, vehicles are evacuated from the tunnel and the entire tube is used as a gigantic storm drain to prevent Kuala Lumpur from flooding. It diverts water flow from the Kampung Berembang Lake, near the Klang River, to Taman Desa Lake, which is near the Kerayong River (one of the Klang River's tributaries). Water flow can also go the opposite direction, from the Kerayong River to the Klang River. SMART opened in May 2007.
Тазалау жұмыстары
2010 жылы Селангор штатында оны қайта жаңғыртуға көмектесетін қаражатты қамтитын ынталандыру бағдарламасы қабылданды. Өзеннің жағдайы жобаға қатысып жатқан Ұлыбританиялық Wessex Water компаниясының Гарет Джонс тарапынан "өте нашар және нашар" деп сипатталды. Жобаның бас ойластырушысы Камал Захарин жоспарларға өзенді тазалау, ішу суының жаңа көзін табу, қоршаған ортаны қорғау, су тасқынының алдын алу, коммерциялық, туристік және жерді дамыту шараларын енгізу кіретінін мәлімдеді. Гарет Джонс сондай-ақ, теңізден басқа су көзін қамтамасыз ету үшін жер асты суларын пайдалануды жоспарлап отырғанын айтты. Жобаның аяқталуына 15 жыл уақыт қажет болады және 15 миллиард доллар көлемінде инвестиция тарту жоспарлануда.
In 2010 Selangor has a stimulus bill that included money to help rehabilitate it. The river's condition has been described as "between critical and bad" by Gareth Jones of Wessex Water, a UK based company that is participating in the project. Kamal Zaharin, the project mastermind, states that the plans include river cleaning, new source of drinking water, environmental protection, flood mitigation, commercial, tourism and land development activities. Gareth Jones also stated that they plan on tapping groundwater in order to have a source of water that is not the sea. The project has been estimated to require 15 years and attract 15 billion dollars of investment.