Кіріспе
Неміс тарихшысы (1870–1940)
Эдуард Фукс (31 қаңтар 1870, Гёппинген – 26 қаңтар 1940, Париж) – неміс марксистік мәдениет және тарих ғылымының маманы, жазушы, өнер коллекционері және саяси белсенді.
Ерте өмір
Фукстің әкесі дүкенші болған. Өмірінің басында жас Фукс социалистік және марксистік саяси нанымдары қалыптасты. 1886 жылы ол тыйым салынған Sozialistische Arbeiterpartei саяси партиясына қосылды (қазіргі SPD, Sozialdemokratische Partei Deutschlands партиясының алдағысы). Фукс заң ғылымдарының докторы дәрежесін алып, адвокат болып жұмыс істеді. 1892 жылы ол сатирикалық Süddeutscher Postillon апталығының бас редакторы, ал кейін Лейпцигтің Volkszeitung газетінің қосымша редакторы болды.
Саяси және әдеби белсенділік
Оның газеттегі қоздырғыш мақалалары – кайзерді жаппай кісі өлтіруші деп айыптаған мақаласының салдарынан мерзімді түрме жазасына кесілді. Тұтқында болған кезінде Фукс суреттерді өзінің басты дереккөздерінің бірі ретінде пайдалана отырып, әртүрлі әлеуметтік тарихтар жазды. Олардың алғашқысы – 1902 жылы жарық көрген «Еуропа халықтарының карикатуралары» (Karikatur der europäischen Völker) еңбегі. Сол жылы ол Берлинге көшіп, «Vorwärts» социалистік газетінің редакторы болды. Келесі жылы ол өзінің ең маңызды еңбегін – моральдық тәжірибені зерттейтін «Sittengeschichte» атты кітабын жаза бастады, ол 1912 жылға қарай алты томдық болып толықты. Осы сериямен айналысып жүргенде, ол карикатураларға деген қызығушылығын әйелдер бейнесіне арналған «Die Frau in der Karikatur» (1905, 3 томдық) еңбегімен жалғастырды. 1912 жылы еврейлердің стереотиптік бейнелерін көрсететін тағы бір кітабы жарық көрді. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталмас бұрын Фукс суретші Макс Слевогтпен бірге Египетке сапар шекті. Ол соғыс кезінде бейбітшілдік жақтас болды. Владимир Лениннің үкіметі соғыстан кейін оны Германиямен тұтқын алмасу ісін басқаруға тағайындады; ол 1919 жылы Берлиндегі неміс Коминтернінің жетекшілерінің бірі болды. Фукс «Спартак» лигасының және Германия Коммунистік партиясының құрылтайшы мүшесі болды. Оның карикатурадағы қоғамдық мәселелерге деген қызығушылығы оны Даумиерді зерттеуге итерді. 1920 жылдан бастап Фукс суретші туралы үш томдық каталог жариялады. Фукс Генрих Брандлерді және партия ішіндегі оның оң қанаттағы оппозициясын қолдады. Фукс 1929 жылы Брандлер, Тальхаймер және тағы бірнеше белгілі мүшелер партиядан қуылғаннан кейін партиядан шығып, кейін Германия Коммунистік партиясына (Оппозиция) қосылды.
Өнер жинаушы
1909 жылы Фукс Даумьердің 3800 литографиясына ие болды, ал 1920 жылдардың соңына қарай оның 6000-ға жуық гравюрасы, 21 картинасы және 16 суреті болды. Фукс коллекциясында Макс Слевогттің 44 картинасы мен кем дегенде 10 акварелі болды, олардың көпшілігі суретшінің тікелей досынан алынған. Фукс коллекциясына Макс Либерманның 19 картинасы, сондай-ақ майолика, фарфор және Шығыс Азия заттары да кірді. Фукс сол кездегі ең ірі қытайлық шатыр шамдарының (120 дана) жинағына ие болды. Зерттеулері үшін оның жиырма мыңнан астам суреті, гравюрасы, памфлеттері мен афишалары болды, олар моральдық тарихтарға арналған. Фукс өз коллекциясын 1901 жылы Берлиннің Зелендорф қаласында Мис ван дер Роэ салған "Вилла Фукс" үйіне орналастырды.
Фукс өнерінің нацистердің қолға түсірілуі
Фукс әйелімен 1933 жылдың ақпанында нацистік Германиядан Шаффхаузен, Страсбург және Женева арқылы Парижге қашып кетті. 1933 жылдың 25 наурызында Вилла Фукс үйінде, көріне берік "коммунистік дәлелдерді" алу мақсатымен, ірі гестапо операциясы өтті. 1933 жылдың 25 қазанында Фукс коллекциясы ресми түрде тәркіленді, бөлмелер мөрленді, кітаптар, плакаттар мен үнқағаздар алынып кетті. 1933 жылдың 26 қазанында жиһаз бен қалған өнер туындылары Цельдорф салық кеңсесіне тәркіленді. Фукс кітаптарына тыйым салынды, тәркіленді және жартылай өртелді.
Шөгеру және өлім
Парижде сүргінде жүрген кезінде Фукс, басқалармен қатар, Уолтер Бенджаминмен достық қарым-қатынаста болды. Фукс 1940 жылғы 26 қаңтарда қайтыс болды; ол 1940 жылғы 29 қаңтарда Пьер-Лашезе зиратында жерленді. Фукстың екінші әйелі Маргарет, сондай-ақ Маргрет Фукс, Грет есіммен де белгілі болды. Ол 1953 жылғы 7 маусымда Нью-Йорк қаласында сүргінде жүрген кезінде қайтыс болды. Оның Фрида Фукспен (1876-1956) алғашқы некесінен туған қызы Гертрауд 1960 жылғы 19 мамырда қайтыс болды.
Маргарет пен Эдуард Фухтың талан-таражға түскен өнер коллекциясын іздеу
2018 жылдың ақпан айынан 2020 жылдың ақпан айына дейін, сондай-ақ 2020 жылдың мамырынан 2022 жылдың сәуір айына дейін нацистер тонаған Фукс коллекциясының тарихын қайта құру мақсатында зерттеу жобалары іске қосылды.