Кіріспе

Донкастер шіркеуі, ресми түрде Әйгілі Георгий шіркеуі және қалалық шіркеуі, Англияның Оңтүстік Йоркшир аймағындағы Донкастердің англикандық шіркеуі. Бұл I санаттағы ескерткіш және оны сәулетші Джордж Гилберт Скотт жобалаған. Шіркеу 1854–1858 жылдары өрт салдарынан қираған бұрынғы ғимараттың орнына салынған. Қазіргі таңда ол дінге келгендерге арналған белсенді орын және Шульце аспабы, сегіз қоңыраудан тұратын ансамбль, сондай-ақ Дент жасаған танымал сағатқа ие. Бұл шіркеу Оңтүстік Йоркширде министрлік мәртебесіне ие екі қалалық шіркеудің бірі. Екіншісі – Ротерхэмнің монастырлық шіркеуі.

Тарих

12 ғасырдағы нормандық ғимарат 1853 жылдың ақпан айының соңғы күні өртеніп кетті. Осы өрт салдарынан оңтүстік кіреберістің үстіндегі орта ғасырлық кітапхана жойылды. Қазіргі ғимаратты 1853 жылы сэр Джордж Гилберт Скотт архитектор жобалап, 1854 жылдан 1858 жылға дейін 43,126 фунт стерлинг 4 шиллинг 5 пенниге салынды.

Қалған жерінен қайта тірілу

Ортағасырлық Сент-Джордж шіркеуі 1739–40 жылдардағы Гаррис жасаған әдемі органға ие болды. Бұл аспапты Джон Стэнли жоғары бағалап, "қамыстың әрбір түтігі салмағы бойынша күміске тең" деді. Ол бастапқыда 24 тоқтаптан тұрғаннан 51 тоқтапқа дейін кеңейтілді және Джермея Роджерс (1835–1879 жылдары органшы) атқан күш-жігерінің арқасында Йорк соборынан кейін Англиядағы ең ірі орган деп есептелді, ол көптеген жұмыстардың өтемақысын өзі төледі. Орган батыс галереясынан ғимараттың алдына көшіріліп, педалы 32 футқа дейін ұзартылғанда, 1853 жылдың 28 ақпанында бүкіл ғимаратпен бірге өрт сөндірілді. Сол кездегі жетекші сәулетші, сэр Джордж Гилберт Скотт шіркеуді қайта құруға шақырылды және ол бұл жұмысты төрт жылдың ішінде аяқтады. 1858 жылы қасиеттіленген жаңа шіркеу Скотттың приходтық шіркеулерінің арасында соборға ең ұқсас және 170 фут биіктігі бар қоңырау мұнарасымен безендірілген. Джермея Роджерс Скотттың жаңа шіркеуіне лайықты орган тапсырыс беруге ниеттенді және "әлемдегі ең жақсы органды" алуға бел буды. Роджерс Еуропаға көптеген сапарлар жасап, танымал органдарды қарап шықты, көбінесе досы Э. Дж. Хопкинс (Храм шіркеуінің органшысы) серігінде болды.

J. F. Schulze and Sons компаниясы

Иоганн Фридрих Шульце 1794 жылы Тюрингиядағы Паулинцелла қаласының жанындағы Милбицте дүниеге келді және 1825 жылы орган жасауды бастады. Оның алғашқы органдары Хорба (10 тіреу) және Милбиц (21 тіреу) үшін жасалды. 1825 жылы ол Паулинцеллаға көшіп, бизнесі өсіп, Солинген мен Бремен соборында маңызды тапсырыстар алды. 1851 жылы ол Ұлы көрмеде орган көрсетеді, оны Тюрингиялық ханзада Альберт жеке шақыруымен ұсынған деседі. Көрмедегі үш шетелдік органның бірі болған Шульце аспабы 15 тіреуден тұратын, екі мануалды қарапайым орган болды. Кейін Нортгемптон Гильдхоллына көшірілген ол кейіннен жойылды. Ол сол кезде елде жаңа болған бірнеше ерекшеліктерді ұсынды және үлкен қызығушылық тудырды, нәтижесінде жүлделі медаль берілді. Техникалық сипаттамасы былай болды:

Эдмунд Шульценин жаңалықтары

"Донкастер Шульце" бірнеше техникалық жаңалықтарды қамтыды. Әрбір педаль тіркелімін екі октавада қолдануға мүмкіндік беретін үлкен педальді дыбыс тақталары салынды, осылайша 2 қоспа, 4 мутация және 8 қамысты тіркелімді қамтитын, дербес 25 тіркелімді педаль бөлімі құрылды, ол классикалық және романтикалық репертуарды толыққанды қолдауға қабілетті. Тоқтатулар саны бойынша, бірақ мүмкін қатарлар бойынша емес, ол Ливерпульдегі Сент-Джордж залындағы қарсыласынан басып өтті. Дәстүрлі қамысты тіркелімдермен қатар, Шульце екі бос қамысты тіркелім ұсынды: педальдік Contra Posaune 32 фут және Posaune 16 фут. Донкастерде Англияда осы тіркелімнің 32 футтық биіктіктегі жалғыз белгілі мысалы сақталған. Педаль бөлімінде айқындықты арттыру үшін Шульце, дыбысты тұрақтандыру үшін қорап аузымен жабдықталған, ағаштан жасалған 16 футтық Виолонның алғашқы белгілі мысалын ұсынды. Аспапқа енгізілген басқа да жаңалықтар – үшбұрышты қималы Hohl Flute 8 фут (үлкен бөлімде) және ағаштан жасалған гармониялық флейталар. Бұл елде бұрын белгісіз болған тіркелім атаулары мен ерекшеліктеріне Quintaten, Lieblich Gedackt, Gemshorn, Dolce, Terpodian және әрине, кең ауызды Шульце диапазоны кірді. Хопкинс атап өткендей, Flauto Traverso 8 фут және Flauto Traverso 4 фут – буктан жасалған, токарлық станокта өңделген цилиндрлі ашық флейта құбырларынан тұрады. Донкастер Шульцтің басты мақтанышы – оның күшті Ұлы флейта хоры, ол 32 футтық мануалдан 14 қатарлық қоспаға дейін жетеді (ал Swell бөлімі тек 12 қатарлық қоспамен қанағаттанды).

Норман & Беард және кейінгі еңбектері

1910 жылы аспапқа маңызды өзгерістер енгізілді, оның ішінде Шульцеден "қарыз алынған" сололық нұсқаулық өз жеке қорапшасындағы дербес бөліммен алмастырылды. Эхоорган үшін тағы бір жаңа толқындық қорап жасалды, ол Магнус Блэктің айтуынша, "таңертеңгі сағаттардан басқа уақытта көлік шуылынан естілмейтін" еді. Эхо толқыны қорабының жапқыштары кейін алынып тасталды! Осы кезде "Ұлы" бөліміне жеке сандығында орналасқан үлкен былғары No1 Диапазон қосылды. Ол 1959 жылы алынып тасталды. Норман мен Берд жасаған өзгерістердің барлығы 8 жаңа тізілімді (яғни Соло бөлімі мен Swell Celestes) қосудан тұрды. "Ұлы" бөлімінің қамыстарына берілетін ауа қысымы арттырылған деп есептеледі, бірақ дауыс беруде басқа өзгерістер жасалмады. 1935 жылы J W Walker & Sons хордың оңтүстік жағында жаңа электропневматикалық және сәулелі террасалы тізілімдер панелін орнатты (VI суретке қараңыз). 1959 жылы Walkers компаниясы тағы жұмыстар атқарды, соның ішінде 100 жыл қызмет еткеннен кейін сенімді болмай қалған бастапқы педальді сандықтарды ауыстыру. 1999 жылы Уолкер консолі алынып тасталды, оның орнына Эндрю Картер Николсон жасаған 5 мануалды тізілімдер панелі орнатылды. Осы кезде ауа соққыш қондырғысы мен "Ұлы" бөлімінің механизмі күрделі жөндеуден өтті.

Негізгі шығармалардың хронологиясы

1862 жылы Эдмунд Шульце және ұлы, Паулинцелла. Трекер және Баркердің иінтіректері. 1894 жылы Abbott & Smith, Лидс. Жаңа консоль және құбырлы пневматикалық тоқтату жүйесі. 1896 жылы Abbott & Smith аяқпен үрлеу құрылғысын алып тастап, Шипли газ қозғалтқышы мен компрессорды орнатты. 1910 жылы Норман & Беард жаңа Соло органымен бірге 5 жаңа тоқтаманы Соло органына және 2 Swell сабын 985 фунт стерлингке ұсынды. Үлкен ашық диапазон Great-ке қосылды (1958 жылы алынып тасталды). 1935 жылы J W Walker & Sons Ltd, Лондон. Электрлік жүйемен жаңа тоқтату консолі. 1958 жылы J W Walker & Sons Ltd, Лондон органды тазартып, педальге жаңа дыбыс тақталарын орнатты. 1983 жылы судан зақымданған Swell және хор органдары қалпына келтірілді. 1989 жылы шіркеуде өрт болғаннан кейін тазартылды. 1992 жылы J W Walker & Sons Great органының қамыс және қоспаларының дыбыс тақталарын жаңартты. 1994 жылы А. Дж. Картер Great-тің құбырлы дыбыс тақталарын жаңартты. 1999 жылы Никсон А. Дж. Картермен бірлесіп жаңа консоль орнатты; Swell және Solo органдарына октава және субоктава жұптастырғыштары, ал Echo to Choir және Echo to Pedal жұптастырғыштары алынып тасталды. Үрлеу қондырғысы жаңартылды. 2000 жылы А. Дж. Картер, Уэйкфилд Great-тің негізгі жүйесін қалпына келтірді.