Жантıрар – Эфиопия империясындағы Амба Гешен билеушісінің атағы. Тарихи түрде Ambassel тау бекінісінің басшысы, император Хайле Селассиенің әйелінің әкесі болған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Жантирар (амхари: ጃንጥራር) – Амба Гешенді билеушісіне Эфиопия империясы тарапынан берілген лауазым.
Jantirar (Amharic: ጃንጥራር) was a title of the Ethiopian Empire given to the ruler of Amba Geshen.
Шолу
Жантирар атағын тарихи тұрғыдан алғанда, Эфиопиядағы Амбассел тау бекінісін ұстап тұрған отбасы басшысы иеленеді. Ваг провинциясының тұқым қуалайтын билеушісі Вагшумға ұқсас, бірақ меридазмах немесе рас сияқты басқа аристократиялық атақтардан өзгеше. Бұл ақсүйек отбасы Эфиопия тарихындағы ең асыл отбасылардың бірі деп есептелсе де, олар өз аймағынан үлкен аймақты ешқашан басқармаған. Менен Асфау, Хайле Селассидің әйелі, Жантирар Асфаудың қызы болған. "Жантирар" атағының мағынасы оны ерекшелейді. "Ян" элементі "Ұлы" дегенді білдіретін, бірақ көбінесе "патшалық" деп аударылатын және Эфиопия императорын білдіретін басқа сөзбен де қолданылады. Сондай-ақ, "Ян" сөзінен кейінгі екі сөздің де амари тілінде ұқсас мағынасы бар. "Hoye" немесе "hoyi" сөздерін шамамен "мені тыңда, шақыруымды тыңда" деп аударуға болады, ал "tirar" сөзі "Tira" сөзінің бір түрі, яғни "шақыру" немесе "шақырылым" дегенді білдіреді. Дегенмен, "олар өздерінің аймағынан үлкен аймақты ешқашан басқармаған" деген пікірге көп жағынан қарсылық білдіруге болады. Мысалы, Екуно Амлақтың анасы Десси-Зуриядағы Сагараттан шықса, әкесі Амбасселдің таулы аймағынан келген. Жергілікті халықтың тарихы және Аксум патшалығының қалдықтары, тіпті Загве әулеті тарихқа енгенге дейін (Амбасселдің Хайк көлі маңында 8-ғасырда салынған шіркеуі бар) Амбассел және оны қоршаған Амхара аймақтары өздерінің патшалығына лайықты патша мен аңызды шығаруға толықтай дайын болған. Олардың Жантирары Екуно Амлақтың тегімен байланысты болмаса, олай болмайды.
Jantirar is borne historically by the head of the family holding the mountain fortress of Ambassel in Ethiopia; similar to Wagshum, the hereditary ruler of the province of Wag, and unlike other aristocratic titles like meridazmach or ras. While that artistocratic family is said to be one of the most noble in Ethiopian history, they never ruled any larger realm than their own district. Menen Asfaw, empress consort of Haile Selassie, was a daughter of Jantirar Asfaw. The meaning of the title Jantirar makes it unique. The element Jan is the same as the Jan in Janhoye or "Jan Amora", meaning "great" but often translated as "royal" and another word used to refer to the Emperor of Ethiopia. Also, both words after Jan have almost similar meaning in Amharic. Hoye or hoyi can be roughly translated into "hear me, hear my call", while tirar is a form of Tira, which means "call" or "calling". However, the claim that 'they never ruled any larger realm than their own district' can be challenged in many fronts. For example, while the mother of Yekuno Amlak was from Sagarat in the Dessie Zuria, his father came from the highlands of Ambassel. All the local folk histories and some remnants of the Kingdom of Aksum, even before the Zagwe dynasty appears in history (around Lake Hayq of Ambassel with a church that was founded in the 8th century), suggest that Ambassel and the immediate surrounding Amhara regions were well prepared to produce a king and a legend as it suits its kingdom. It is arguable that their Jantirar can not be so without some connection of their being the origin of Yekuno Amlak.