Кіріспе

Ульверстон каналы – Англияның Ульверстон қаласын Морекэмб шығанағымен байланыстыратын 2 км кеме арнасы. Толығымен түзу және бір деңгейдегі су жолы Ұлыбританияның қалған арналар желісінен оқшауланған. Ол сауда кемелерінің қала портын пайдалануы үшін салынған. Ульверстон каналы 18 ғасырдың аяғында салынды. Қалаға жүкті және тауарларды теңіз кемелерінен тиеп-түсіру үшін кемежайлар салынды. Канал Ульверстонның өнеркәсіптік дамуына ықпал етті. 19-ғасырдың ортасында Фурнесс темір жолының салынуымен экономикалық маңыздылығын жоғалтқанына қарамастан, канал 1940 жылдарға дейін коммерциялық пайдалануда болды, содан кейін ол тоқтатылды. Қазір каналдың сақталуын GlaxoSmithKline компаниясынан қаржы алатын мүлік басқару компаниясы жүзеге асырады, оның зауыты каналға жақын орналасқан. Канал өзінің бұрынғы теңіз кіреберісі, Canal Foot деп аталатын, Морекэмб шығанағындағы Хаммерсайд нүктесі мен Ульверстондағы бассейні мен кемежайлары арасында жатады. 112 фут (34 м) теңіз шлюзі – каналдағы жалғыз шлюз болды; алайда, шлюз бетон бөгет және жаяу көпірмен жабылды. Каналдың жанында қой-ешкі және ірі қара мал аукционы өтеді, сондай-ақ су жағасындағы бірнеше ғимараттар жаңартылды. Оның аузында Bay Horse қонақ үйі 18 ғасырдағы пошталық үйдің орнында тұр; Камбрия жағалау жолы осы жерде каналдан өтеді.

Құрылыс

Ол Морекэмб шығанағының бөлігі болып табылатын Левен өзенінің сағасынан шамамен 1,25 миль (2 км) қашықтықта болса да, 1774 жылы Ульверстон қаласы порт деп жарияланды, бұл тауарларды теңіз бажысыз басқа каналдарға жіберуге мүмкіндік берді. 150 тоннаға дейінгі кемелер үлкен толқын кезінде жағаға жете алатын, ал 70 кеме тіркелді. Осы кезде тауар саудасы өркендеп, елде канал құманы кеңінен тарады. Жергілікті заңгер Уильям Бёрнтвейт 1791 жылдың шілдесінде қалаға қолжетімділікті жақсарту үшін канал идеяларын талқылау үшін жиын ұйымдастырды. Ол жобаның құнын 2000 фунт стерлинг деп бағалады. Бұл сома 1792 жылдың мамырына дейін жиналды, бірақ инженер Джон Ренни кеме каналының толық жоспарын жасады, оның құны 3084 фунт стерлинг, оның ішінде теңіз шлюзінің құрылысы да бар. 1792 жылдың қазан айына қарай шамамен 3800 фунт жиналды, және бастамашылар жобаны жалғастыруға шешім қабылдады. Каналға қатысты Парламенттің жеке заңы 1793 жылдың 8 мамырында Корольдің бекітілуін алды. Жеке заң «Ланкастер графтығындағы Ульверстон еншігіндегі Хаммерсайд төбесі деп аталатын жерден, алдында аталған Ульверстон қаласына жақын Уэйнт-Энд деп аталатын жерге кесіп жасалған немесе канал құру және ұстау туралы акт» деп аталды. Заң «Ульверстон канал навигациясы компаниясының» иелеріне заңның мақсатына жету үшін әрқайсысы 50 фунт стерлингтен 4000 фунт стерлинг жинауға, қажет болған жағдайда тағы 3000 фунт стерлинг жинауға рұқсат берді. 1796 жылы ашылған канал Ульверстон қаласын портпен қамтамасыз етті. Каналдың тереңдігі 5 метр, ені 20 метр болды, бірақ кемелердің өлшемдері шлюзбен шектелді, ол толқынына қарай 12,5 метрден 7,5 метрге дейінгі кемелерді қабылдай алатын. Су деңгейін сақтау үшін Ньюленд Бек өзенінен су алынды. Құрылыстың кешігуіне байланысты жобаның соңғы құны 9200 фунт стерлингтен асты, ал ашылу кен саудасының төмендеуімен бірге болды. Уильям Бёрнтвейт 1797 жылдың маусым айында ғана кеңсе меңгерушісі болып тағайындалды, және акционерлерден қосымша қаржы жинау арқылы қойма мен баж салығын алу кеңсесін салу жобасы басталды. Шифер мен көмірді тиеу-түсіру үшін кемежайлар да бір уақытта салынды.

Операция

Фурнес темір жолы салынар алдында, Фурнес таулы Көлдер аймағымен құрлық жағынан толығымен оқшауланған болатын; аймаққа тек Морекэмб шығанағының құмдары арқылы өтуге болады, бұл көбінесе қауіпті еді. 1835 жылы Ульверстон каналынан Ливерпульге жолаушылар паромдары іске қосылды, кейіннен бұл қызмет Фурнестегі Барроудан Флитвудқа дейін кеңейтілді. Ланкастер каналымен де байланыс орнатылған. Ланкастер каналынан Ульверстон каналына тасымалданған көмір, шөгінді және күл теңіз салығынан босатылды. Канал арқылы жүктер Глазго мен Кардифф қалаларына дейін тасымалданды. Каналдың пайдалануы артып, басқа да салалар дамыды. Ағаш өңдеумен байланысты салалар, мысалы, көмір жағу және шеге жасау кең таралған; кеме жасау, газ және химиялық өндіріс, теміржол машиналарын жасау және қағаз өндіру салалары да жұмыспен қамтамасыз етті. 1800 жылдары Ульверстонда кеме жасау өнеркәсібі өте дамыған, жергілікті кендерді тасымалдауға арналған берік ағаштан жасалған желкенді кемелер салынды. Ульверстон кемелерінің мысалы – 249 тонналық «Гаервен» баркентинасы, ол 1878 жылы салынды және кейін Салкомбтан сауда жасады.

Құлдырау

1846 жылы Фурнесс темір жолының ашылуы каналдың пайдалылығына елеулі нұқсан келтірді, нәтижесінде оны теміржол компаниясы сатып алды. Барроу-ин-Фурнесс терең су порты ретінде дамуы сауданың азаюына себеп болды. 1878 жылдан бастап Ульверстонда ешбір кеме салынбады. Канал Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін коммерциялық түрде қолданылды және Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында ресми түрде қолданудан шығарылды. Одан бері Ольверстон қалалық кеңесі оны күтіп ұстап келеді, олар оның шығыс жағында серуендеу жолын ұстап тұрады. Оның батыс жағы әлі де өнеркәсіптік аймақ болып табылады, онда ірі GlaxoSmithKline зауыты орналасқан (бұрынғы темір және қағаз фабрикаларының орнында салынған). Glaxo 1974 жылы қалалық кеңестен каналды сатып алып, оны төтенше жағдайға арналған су резервуары ретінде пайдаланды. 2009 жылы GlaxoSmithKline компаниясы Ольверстондағы қызметін қайта қарап, кейіннен каналды активті басқару үшін құрылған Ulverston Canal Company компаниясына сатты. Бұл компания жерді басқаруға маманданған NPL Estates Ltd компаниясының еншілес кәсіпорны болып табылады. Сондай-ақ, GlaxoSmithKline компаниясы каналдың басқарылуын, күтілуін және сақталуын қамтамасыз ету үшін Траст құрды.