Кіріспе

Америкалық ақын

Констанс Фенимор Вулсон (5 наурыз 1840 жыл - 24 қаңтар 1894 жыл) – американдық романист, ақын және әңгімелер авторы. Ол Джеймс Фенимор Купердің шөбересі болды және Ұлы көлдер аймағы, Американың оңтүстігі және Еуропадағы американдық эмигранттар туралы шығармаларымен ең көп танылды.

Америкада: әңгімелер жазушы

Вулсон Нью-Гэмпшир штатының Клермонт қаласында дүниеге келді, бірақ үш қарындасының қызыл жегіден қайтысынан кейін оның отбасы тез арада Огайо штатының Кливленд қаласына көшті. Вулсон Кливленд әйелдер семинариясында және Нью-Йорктегі мектеп-интернатта білім алған. Ол балалық шағында және жас кезінде АҚШ-тың орта батыс және солтүстік-шығыс аймақтарын аралап, көп саяхат жасады. Вулсонның әкесі 1869 жылы қайтыс болды. Келесі жылы ол "Атлантик Мунтли" және "Харперс" журналдарында көркем әдебиеттер мен очерктер жариялай бастады. Оның алғашқы толық көлемді басылымы "Ескі тас үй" (1873) атты балалар кітабы болды. 1875 жылы ол өзінің Ұлы көлдер аймағындағы, әсіресе Макинак аралындағы тәжірибесіне негізделген "Қала жоқ: көлдің елінің эскиздері" атты қысқа әңгімелер жинағын жариялады. 1873 жылдан 1879 жылға дейін Вулсон Флорида штатының Сент-Огастин қаласында анасымен қыстады. Осы сапарлар кезінде ол Оңтүстікке кеңінен саяхаттап, өзінің келесі қысқа әңгімелер жинағы "Родман сақшы: Оңтүстік эскиздер" (1880) үшін материал берді. 1879 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін Вулсон Еуропаға барып, Англия, Франция, Италия, Швейцария және Германиядағы қонақ үйлерде тұрып қалады.

Еуропадағы: романдар жазушы

Вулсон өзінің алғашқы романын 1880 жылы «Энн» деп жариялады, одан кейін тағы үш романы жарық көрді: «East Angels» (1886), «Jupiter Lights» (1889) және «Horace Chase» (1894). 1883 жылы ол соғыстан кейінгі Оңтүстік туралы «Майор үшін» повесін жариялады, ол оның ең құрметті туындыларының біріне айналды. 1889–1890 жылдары қыста ол Мысыр мен Грекияға саяхат жасады, нәтижесінде «Ментоне, Каир және Корфу» саяхат эскиздерінің жинағы пайда болды (авторының өлімінен кейін 1896 жылы жарық көрді). 1893 жылы Вулсон Венецияның Үлкен каналындағы Palazzo Orio Semitecolo Benzon-да әсем пәтер жалдады. Грипп пен депрессиядан зардап шеккен ол 1894 жылғы қаңтарда пәтердің төртінші қабатынан секіріп түсті не құлап қайтыс болды, құлаудан кейін шамамен бір сағатқа дейін тірі қалды. Ол Римдегі протестант зиратында жерленген, ал Мичиган штатының Макинак аралындағы «Энннің тақташасы» және Нью-Йорк штатының Куперстаун қаласындағы Христос шіркеуіндегі жіңішке күміс кернейлі вазасы бар ниша арқылы еске алынады. Оның екі томдық әңгімелер жинағы өлімінен кейін жарық көрді: «The Front Yard and Other Italian Stories» (1895) және «Dorothy and Other Italian Stories» (1896).

Таңдалған шығармалар

Констанс Фенимор Вулсонның таңдамалы шығармалары Вулсонның немере қызы Клэр Бенедикттің бірнеше томдық отбасылық тарихында басылып (және қайта басылып) шықты. "Бес ұрпақ: 1785-1923" – 1930 жылы жарық көрген үш томдық кітаптың жалпы атауы: "Өткеннен шыққан дауыстар" (1-том), "Констанс Фенимор Вулсон" (2-том) және "Шетелдегі Бенедикттер" (3-том). Бенедикт 1932 жылы серияның екінші томын, "Констанс Фенимор Вулсонды" қайта басып шығарды және "А қосымшасында" таңдалып алынған жарияланған және жарияланбаған материалдарды қосты. Бұл сілтеме бөлімінде Бенедикттің редакциялаған төрт томы "Бенедикт", том нөмірі және "(1932)" деп көрсетіледі.

Романдар

"Ескі тас үй", 1873 жыл. (Анн Марч псевдонимімен) Анна, 1880 – 1881 жылдар. Майор үшін, 1882 – 1883 жылдар. Шығыс періштелері, 1885 – 1886 жылдар. Юпитер жарықтары, 1889 жыл. Хорас Чейз, 1893 жыл.

Қысқа әңгімелері

Қамал жоқ жер: Көлді мекеннің суреттері (1875). Родман сақшы: Оңтүстік суреттері (1880). Алдыңғы аула және басқа итальяндық әңгімелер (1895). Дороти және басқа итальяндық әңгімелер (1896).

Саяхаттық шығармалар және фантастика

"Бақытты аңғар". "Ертегі аралы". "Нью-Йорк. Біздің арнайы тілшімізден". "Нью-Йорк. Біздің арнайы әйел тілшімізден". "Готэм. Біздің меншікті тілшімізден". "Готэм. Біздің меншікті тілшімізден". "Готэм. Біздің меншікті тілшімізден". "Готэм. Біздің меншікті тілшімізден". "Сырлы күн". "Көрікті көл". "Көркемдікті іздеу". "Америка қалалары – Детройт". "Ұшақпен айналу". "Маккинак аралы". "Эри көлінің шарап аралдары". "Көл жағалауындағы ескерткіштер". "Белгісіз өзенге саяхат". "Ежелгі қала". "Француздық Брод". "Эшли мен Купер бойымен". "Супериор көлі". "Маккинак". "Эри көлінің оңтүстік жағалауы". "Огайода". "Оклаваха". "Саяхат суреттері: Сент-Готтхардтың соңғы жазы". "Римдік май және серуен". "Ментонда". "Каир, 1890 жыл". "Харпердің жаңа айлық журналы 83 (1891 жылғы қазан-қараша): 651–74, 828–55. Қайта басылым. "Корфу және Ион теңізі". "Харпердің жаңа айлық журналы 85 (1892 жылғы тамыз): 351–370. Қайта басылым. Ментон, Каир және Корфу.

Сыни қабылдау

Вулсонның әңгімелері бұрыннан бері жергілікті колориттің немесе аймақтық ерекшеліктерді бейнелеудің алғашқы үлгілері деп есептеледі. Бүгінде Вулсонның романдары, әңгімелері, өлеңдері және саяхат жазбалары феминистік, психоанализдік, гендерлік тағылымдар, постколониалдық және жаңа тарихилық сын тұрғысынан, сондай-ақ түрлі ғылыми зерттеулер мен талдаулардың негізінде оқытылып, зерттеледі. Соңғы онжылдықтарда Вулсон туралы зерттеулер кеңейді және оның туындылары жоғары мектептер мен университеттерде оқыту көлемі артты. Шарон Л. Диннің «Констанс Фенимор Вулсонның толық хаттары» еңбегі 2012 жылы жарық көрді. Энн Бойд Риустың «Констанс Фенимор Вулсон: Романшы әйелдің портреті» кітабы 2016 жылы жарық көрген Вулсонның алғашқы толық біографиясы болып табылады. Констанс Фенимор Вулсон қоғамы тұрақты түрде конференциялар ұйымдастырады және Америка әдебиеті қауымдастығының жылдық мәжілісінде, сондай-ақ Америка әйелдер әдебиетін зерттеу қоғамының екі жылдық конференциясында панельдік талқылаулар өткізеді.

Генри Джеймспен достық

Екі жазушының арақатынасы биографтардың, әсіресе Линдалл Гордонның 1998 жылғы «Генри Джеймстің жеке өмірі» кітабында көптеген болжамдарға орын берді. Вулсонның ең әйгілі әңгімесі «Мисс Гриф» олардың достығының көркемделінген нұсқасы ретінде қарастырылған, бірақ ол оны Джеймсті кездеспей тұрып жазған. Эмма Теннанттың «Felony» (2002), Дэвид Лодждың «Author, Author» (2004), Колм Тойбиннің «The Master» (2004) және Элизабет Магуайрдың «The Open Door» (2008) сияқты жақында жарық көрген романдар Вулсон мен Джеймс арасындағы әлі де толыққанды түсініксіз қарым-қатынасты бейнеледі.