Кіріспе

Бетхам мұнарасы (сонымен қатар Хилтон мұнарасы деп те аталады) – Манчестердегі 47 қабаттан тұратын, көп мақсатты қолданылатын биік ғимарат. 2006 жылы салынған бұл ғимаратты оның құрылтайшылары – Бетхам ұйымының атымен атап, SimpsonHaugh and Partners компаниясы жобалаған. Бұл құрылыс Динсгейт жолының үстіндегі тар жерді алып жатыр, сондықтан жоспары созылыңқы. 2003 жылдың шілде айында ұсынылған бұл жобаның құрылысы бір жылдан кейін басталды. Биіктігі – 169 метр. Financial Times газеті оны «Лондоннан тыс Ұлыбританиядағы алғашқы нағыз биік ғимарат» деп сипаттады. 2006 жылдан 2018 жылға дейін бұл мұнара Манчестердегі және Ұлыбританиядағы Лондоннан тыс ең биік ғимарат болып саналды. 2018 жылдың қараша айында Динсгейт алаңындағы Оңтүстік мұнарасы (биіктігі 201 метр) оны басып өтті. Созылыңқы қабаттардың арқасында, бұл құрылыстың шығыс-батыс жағындағы қабырғасының еніне қатынасы 10:1 болатын, әлемдегі ең жіңішке биік ғимараттардың біріне жатады, бірақ солтүстік-оңтүстік жағында айтарлықтай кеңейеді. Солтүстік жағындағы қонақүй мен тұрғын үй арасындағы өтуді анық көрсететін консольдік конструкция бар, ал ғимараттың оңтүстік жағындағы «жанама» құрылым қасбеттің жоғары жағын жабатын және оның жіңішке пішінін ерекшелейтін, сонымен қатар нөсердің тұтқасы ретінде қызмет ететін элемент болып табылады. Ашық күнінде бұл мұнара Англияның он облысынан көрінеді. Мұнараның ең жоғарғы қабатындағы пентхаустан Үлкен Манчестер, Чешир жазығы, Пеннин таулары және Сноудония тауларының әсем көрінісі ашылады. Бұл мұнара желді күндері қатты гуіл немесе сызылу дыбысын шығаратыны белгілі, бұл дыбыс ғимараттың үстіндегі шыны «жанама» бөлігінен шығады деп есептеледі. Бұл гуіл дыбысы орташа C нотасынан бір октава төменгі B нотасына тең деп тіркелген және жергілікті аудандардың көп бөлігінде естіледі. Мұнараға қатысты архитектуралық пікірлер қарама-қайшы және әртүрлі интерпретацияларға ие. Кейбір адамдар оның қаланың үстіндегі үстемдігіне, әсіресе тарихи ескерткіштерге күмән келтірді, тіпті бір автор бұл мұнара Манчестердің ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне ену мүмкіндігін «бірден тоқтатып» қойды деді. Манчестер бұрынғы индустриалды тарихына байланысты бұл тізімге үміткер болған еді. Басқалары оның ерекше сыртқы түрі Манчестердің өзіндік ерекшелігін көрсетеді деп санайды және Бетхам мұнарасы 1996 жылғы жарылыстан кейін Манчестердің индустриядан кейінгі қала ретінде жаңаруын символдайды. Дегенмен, ол жоғары бағаланды және 2007 жылы Биік ғимараттар және қалалық мекендер кеңесі тарапынан әлемдегі ең жақсы биік ғимарат атанды. 2019 жылы ғимараттың шыны панельдеріне шұғыл жөндеу жұмыстарын жүргізу қажеттігі туралы сот дауы болды.

Тарих

Бұл жер темір жол эстакадасының пайдаланылмайтын бөлігімен қатар орналасқан. 2003 жылғы шілдеде «Англия мұрасы» ұйымының қолдауымен және жоспарлау бөлімінің ұсынысы бойынша «Бетхам» ұйымы Манчестер қалалық кеңесіне жобалауға өтініш берді. 2003 жылғы қазан айында құрылысқа рұқсат алынды. Бұл аспан қырқасы Манчестердің жаңаруының бір бөлігі болды, және 2003 жылдың соңына дейін, құрылыс басталмас бұрын, оның 219 пәтерінің 206-сы және 16 пентхаусының 4-еуі сатылып кетті. Аспан қырқасы Ұлыбританияның көп бөлігінде экономикалық өркендеу кезінде, көптеген ағылшын қалаларында биік үйлер салынып жатқанда бой көтерді. Жер жұмыстары мен іргетас құрылысы 2004 жылдың басында басталды, ал құрылыс жұмыстары 2004 жылғы сәуірде басталды. 2004 жылғы тамызда екі бетонды ядроны салу жұмыстары басталды және құрылыс тұрақты қарқынмен өсіп жатты. 2005 жылғы шілде айының соңында бір ядроның құрылысы аяқталды, сол кезде бұл ғимарат Лондоннан тыс Ұлыбританиядағы ең биік аспан қырқасы атанды. 2018 жылы «Braemar Estates» компаниясы бір жыл бұрын оны сатып алған басқару агентінің атын алып, «Rendall & Rittner» деп қайта аталды.

Сәулет

[[Файл:Битхэм мұнарасының географиясы. org. Битумның биіктігі мен енінің арақатынасы 1:10. Мұнараны Carillion компаниясы салды және ол Ұлыбританиядағы Doka SKE 100 автоматты көтерілу жүйесін және трапеция тәрізді алдыңғы әйнекті пайдаланушы алғашқы құрылым болды. Көп қабатты үйінді негіздері, әдетте, көкжиектер үшін артықшылық беріледі; дегенмен, Манчестердің құмтасты субстраттары сал негізін қажет етті. Қалың салдың іргетасы жер деңгейінен төмен орналасқан. Қабырға құрылысына шамамен 57 000 тонна бетон және 6 000 шыны панель қажет болды. Жылуды жоғалтуды азайту үшін Kingspan компаниясының 8 000 м² қатты оқшаулау тақтасы пайдаланылды. Битхэм мұнарасының оңтүстік қасбеті Бриджвотер виадуктен көрінеді. Қабырғаның құрылымы шынымен қапталған, ал шамадан тыс жарыққа қарсы элементтер қосылды. Оңтүстікке қараған терезелердегі люврлер күн сәулесі мен жарықтың мөлшерін реттеуге мүмкіндік береді. Батыс және шығысқа қараған жақтағы алюминийден жасалған жолақтар, күн сәулесінен қорғану үшін, жер деңгейінен сыртқа қарай көрінеді. Ішінде Hilton жетекзететін бар-салон орналасқан. Мұнараның жанында 12 қабатты кеңсе ғимараты жоспарланған. Мейманханада бассейн, баль залы, конференц-залдар мен кофехана бар төрт қабатты қосымша ғимарат бар. 2006 жылы ашылғанда Лондондағы Барбикан еліміндегі Лаудердейл мұнарасынан биік болды. Оның құны 3 миллион фунт стерлинг, ал ең жоғарғы екі қабатты алып жатыр. Бұл деңгейден жоғары 25-қабаттан 47-қабаттағы триплекс пентхаусқа дейінгі пәтерлер орналасқан. Beetham 2004 жылы құрылыс басталғанға дейін тұрғын үйлердің 90%-ы сатылды деп мәлімдеді. Daily Telegraph газетінде 219 пәтердің 55-і жалға берілуін күтіп тұрды, ал тағы отыз пәтер 2008 жылдың қыркүйегінде сатылмаған. 2010 жылдың қыркүйегінде Манчестердің жалға беру нарығы жақсарды, 219 пәтердің тек екеуі ғана ішкі жөндеуді күтіп тұрған. 2011 жылы пәтерлердің бағасы 200 000 фунт стерлингтен 750 000 фунт стерлингке дейін болды. 2012 жылы пәтерлерге сұраныс ұсыныстан асып түсіп, сауда соғысына әкелді. 2017 жылы 44, 45 және 46 қабаттардағы екінші ең биік пентхаус 3,5 миллион фунт стерлингке сатылды. Мұнарадан солтүстік және батыс қасбеттерінен Коронация көшесінің түсірілім алаңын көруге болады. Мұнарадан Сноудония, Оңтүстік Пеннин, Пик ауданы, Чешир жазығы, Ливерпуль соборы, Блэкпул мұнарасы сияқты кең көріністер ашылады. Аспан қыртысы 47 емес, 50 қабатты болуы тиіс еді, бірақ жел жүктемесінің сынақтары оның жұқа пішініне байланысты тым көп тербелетінін көрсетті және биіктіктің төмендеуіне байланысты "шынылы қақпақ" қасбеттің ашылуы шуға себеп болды. Дыбыс 300 метр қашықтықта естілді. Бұл стандартты музыкалық биіктікке жақын B3 (шамамен 246,94 герц) және "UFO қонумен" салыстырылды. Шу "Коронация көшесі" сериалының түсіріліміне әсер етті. Шуды азайту немесе жою бойынша жұмыстар 2006, 2007 және 2010 жылдары жүргізілді. 2006 жылы көбікпен қапталған төсек-орын орнатылды, 2007 жылы алюминийден жасалған мұрын орнатылды, 2010 жылы ақпанда тағы да жұмыстар жүргізілді, бірақ шуды тұрақты жоюға тырысу сәтсіз болды. Бұл мәселені шешу үшін декоративті шыны бесікті алып тастау ұсынылды. 2020 жылдың ақпан айында Сиара даулы кезінде, 2021 жылдың қарашасында Арвен даулы кезінде және 2022 жылдың ақпан айында Франклин даулы кезінде. 2024 жылдың қаңтарында дауыл Джоселин кезінде шуды тағы да естуге болады.

Оқиғалар

2008 жылдың 11 қыркүйегінде шыны панелі жарылып, төмендегі көшеге қоршау орнатылды. 2009 жылдың 29 қаңтарында итальяндық кәсіби футболшы Марио Балотеллидің 31-ші қабаттағы пәтерінде өрт шықты, мұнара ішінара эвакуацияланды; бір пәтерде тұру мүмкін болмады. 2011 жылдың 14 ақпанында Beetham Hotels Manchester Ltd әкімшілікке өтті. Кейін сол жылы қонақ үй кипрлік бизнесмен Лукас Лукаға сатылып, қонақ үйді миллиардерлік жылжымайтын мүлік компаниясының иесі Джон Христодулуға тиесілі Yianis Group компаниялар тобының құрамына қосты. Бұл учаске жеті жылдық сот дауына айналды, оны Yianis Group қонақ үй компаниясы Blue Manchester Limited ('BML') бастады. 2021 жылдың жазында BML қонақ үй компаниясы мен North West Ground Rents Limited ('NWGR') арасындағы ұзаққа созылған дау, NWGR ашық түрде бағаланған Ground Rents Income Fund ('GRIF') құрамына кіретін, GRIF ғимараттағы үлесінен бас тарған арқасында шешілді. Бұл қадам жоғары соттың NWGR-ді, ғимарат иесі ретінде, фасадтағы ақауларды жою үшін шыны панельдердегі бұрандалы тігіс қысым тақталарын ауыстыруға төлеу керек деген шешімінен кейін екі жыл өткен соң жасалды. 8,9 миллион фунт стерлингке бағаланған міндетті жөндеу жұмыстарына және пәтерлерден 33 250 фунт стерлинг, ал қонақ үйден 30 902 фунт стерлинг көлеміндегі шамалы жылдық жер жалдау кірісіне қарамастан, ғимаратты 'символдық' сомаға сатып алушы табылды. Компаниялар тізілімінде 2021 жылдың 2 тамызынан бастап Deansgate Freehold Limited компаниясының маңызды бақылаушысы ретінде Yiannakis Theophani Christodoulou тіркелген, бұл Yianis Group компаниясының Джон Христодулуы бүкіл ғимараттың нақты иесі екенін көрсетеді. 2023 жылдың 18 қыркүйегінде, енді Джон Христодулуға тиесілі болған даму аймағында, қонақ үйдің қасбетінен үлкен шыны панелі ғимараттан құлап түсті, себебі уақытша тігіс пластиналары жеті жылдан бері күтіліп келген маңызды жөндеу жұмыстарын жүргізбеу салдарынан бұзылды.

Танымал мәдениетте

Бетхам мұнарасы "More 4" телеарнасының "Vertical City" (2007) бағдарламасында, "BBC One" телеарнасының "Britain From Above" (2008) бағдарламасында және "National Geographic Channel" телеарнасының "Time Travel" (2010) бағдарламасында көрсетілді. Ол көптеген теледидар бағдарламаларының бастапқы титрлерінде пайда болады, оның ішінде "The Street", "Coronation Street", ITV Sport-тың Англия футбол жамылуының Манчестер бөлігі және 2021 жылғы Регби лигасының әлем чемпионатының ресми BBC трейлерінде (Манчестердің қабылдаушы қалалардың бірі екенін көрсетеді). "Scott & Bailey" сериалының 2-ші маусымы үшін түсірілген сахналар қонақүйдің вестибюлінде түсірілді, бірақ оқиға Бристольде өтеді. Сыртқы кадрларда AMC кинотеатрларын көруге болады. Американдық "Paramore" тобы 2017 жылы шыққан "After Laughter" альбомындағы "Idle Worship" әнінде мұнараның желмен сызылып тұрған дыбысының аудио үлгісін пайдаланды. "Beats 1" үшін Зейн Лоумен сұхбаттасқанда, гитарист Тейлор Йорк Бетхам мұнарасы туралы интернеттен білгенін және одан кейін осы дыбысты әнге енгізгенін айтты.