Кіріспе

Свалява (Свалява, , Szolyva, , Svalyave) – Батыс Украинадағы Закарпатье облысында Латорица өзенінің жағасында орналасқан қала. 2020 жылға дейін Свалява ауданының (районның) әкімшілік орталығы болды, бірақ қазір Мукачево ауданында. Халқы:

Қаланың күрделі тарихына байланысты, басқа тілдерде де оның балама атаулары бар, мысалы: , неміс тілінде – Швальбах немесе Швальбах, Свалява, Свалява.

Демография

2001 жылғы халық санағы ресми түрде халықтың 94% астам бөлігін анықтады.
Украиндықтар – 94,5%
Орыстар – 1,5%
Мажарлар – 0,7%
Словактар – 0,6%

Тарих

Свалжава алғаш рет 12 ғасырда венгр феодалының шағын қонысы ретінде танымал болды. 18 ғасырда ауыл Австро-Венгрия монархиясына қосылып, Швальбах деп аталды. Кейін бұл жерлер Шёнборн графы мен оның ұрпақтарына өтті. Бірте-бірте Свалжава көпұлтты қалаға айналды, халықтың көп бөлігі этникалық немістерді құрады. 1910 жылғы халық санауы бойынша, халықтың 47,1% грек-католик, 26,2% еврей және 22,9% рим-католик дінге ескен. 1944 жылдың мамырында Германия Венгрияны басып алғаннан кейін еврей халқы Аушвицке депортацияланды, олардың көпшілігі сол жерде қаза болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қаланың жанында концлагерь құрылды. 1896 және 1926 жылдар аралығында туған венгр және неміс азаматтары тек ұлты бойынша совет әскерлерімен лагерьге айдалып әкелді. Оларға "маленкий робот" (орыс тілінде "кішкентай жұмыс" деген сөздің бұрмаланған түрі) атты жұмысқа баруға бұйрық берілді, бірақ олардың көпшілігі – 20 мыңнан астам депортацияланғандар түрлі азаптауларға ұшырағаннан кейін өлім лагерінде қайтыс болды (күнде сусыз қалдырылып, тамақтарына шыны ұнтағы қосылды). Тағы 50 000-ға жуық венгр (тек ерлер емес, сонымен қатар әйелдер мен балалар) Шолливадан Кеңес Одағына немесе Галицияға депортацияланды. Кейін олар жойылды. Лагерь орнында қазір 1994 жылы құрылған ескеретін саябақ бар.