Темір және болат заттарды тотығудан қорғау және автокөліктерді коррозиядан сақтау
Rustproofing
Темір мен болатты тотығудан қорғау, көліктерді коррозиядан сақтау. Жүзіне жағылатын жабындар мен химиялық өңдеулер туралы ақпарат. Автоөнеркәсіпте маңызды!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Темір және болат заттардың тотығуын алдын алу, жол көліктерінің коррозияға қарсы өңделуі.
Prevention of rusting of iron and steel objects
anti corrosion treatment of road vehicles
Тотығудан қорғау – темір және болат заттардың тотығуын болдырмау немесе кешіктіру, немесе коррозияға қарсы тұрақты қорғау. Әдетте, қорғау беттік өңдеу немесе жақсарту арқылы қол жеткізіледі. Механикалық тозуға немесе қоршаған орта жағдайларына байланысты, егер процесс мерзімді түрде қайталанбаса, бұзылу толығымен тоқтатылмайды. Бұл термин ең көп автомобиль өнеркәсібінде қолданылады.
Rustproofing is the prevention or delay of rusting of iron and steel objects, or the permanent protection against corrosion. Typically, the protection is achieved by a process of surface finishing or treatment. Depending on mechanical wear or environmental conditions, the degradation may not be stopped completely, unless the process is periodically repeated. The term is particularly used in the automobile industry.
Зауыт
Зауытта автомобильдердің кузовтары арнайы химиялық құралымдармен қорғалады. Әдетте, фосфатты түрлендіру жабындары қолданылатын. Кейбір фирмалар автомобиль кузовтарының бір бөлігін немесе толығымен мырышпен қаптайды, бояудың алғашқы қабатын жақпас бұрын. Егер автомобильдің кузовы рамаға орнатылған болса, онда раманы (шассиді) да тоттан қорғау қажет. 20-шы ғасырдың басында және ортасында автомобиль өндірісінде бояу, кузов пен атмосфера арасындағы тотығудан қорғайтын кедергінің соңғы бөлігі болды, төменгі жағынан басқа. Төменгі жағында резеңкеленген немесе ПВХ негізді жабынмен жабылатын жабын жиі қолданылатын. Бұл өнімдер уақыт өте бұзылып, жабынның астына таралатын көзге көрінбейтін коррозияға әкелуі мүмкін. Ескі, 1960 және 1970 жылдарғы резеңкеленген жабындар ескірген автомобильдерде сынғыш бола алады және осыған жиі ұшырайды. Бірінші электродепозициялық праймер 1950 жылдары жасалған, бірақ оны кеңінен қолдану мүмкін емес деп табылған. 1970 жылдары жаңартылған катодтық автомобильдік электрожабын праймерлік жүйелер енгізілді, бұл автомобиль өндірісінің алғашқы жеті онжылдығында көптеген автомобильдерде кездесетін коррозия мәселесін айтарлықтай азайтты. "Электрожабын" деп аталатын бұл технологияда жиналған автомобиль кузовы, сулы электрожабын бар үлкен резервуарға толығымен батырылады және жабын катодтық электродепозиция арқылы жағылады. Бұл праймердің барлық металл беттердің шамамен 100% -ын жабуын қамтамасыз етеді. Жабын химиясы эпоксид, аминоалкоголь аддукті және блокталған изоцианатқа негізделген сулы эмаль болып табылады, олар пісіру кезінде эпоксидті уретан шайыр жүйесін құру үшін бір-бірімен байланысады.
In the factory, car bodies are protected with special chemical formulations. Typically, phosphate conversion coatings were used. Some firms galvanized part or all of their car bodies before the primer coat of paint was applied. If a car is body on frame, then the frame (chassis) must also be rustproofed. In traditional automotive manufacturing of the early and mid 20th century, paint was the final part of the rustproofing barrier between the body shell and the atmosphere, except on the underside. On the underside, an underseal rubberized or PVC based coating was often sprayed on. These products will be breached eventually and can lead to unseen corrosion that spreads underneath the underseal. Old 1960s and 1970s rubberized underseal can become brittle on older cars and is particularly liable to this. The first electrodeposition primer was developed in the 1950s, but were found to be impractical for widespread use. Revised cathodic automotive electrocoat primer systems were introduced in the 1970s that markedly reduced the problem of corrosion that had been experienced by a vast number of automobiles in the first seven decades of automobile manufacturing. Termed e coat, "electrocoat automotive primers are applied by totally submerging the assembled car body in a large tank that contains the waterborne e coat, and the coating is applied through cathodic electrodeposition. This assures nearly 100% coverage of all metal surfaces by the primer. The coating chemistry is waterborne enamel based on epoxy, an aminoalcohol adduct, and blocked isocyanate, which all crosslink on baking to form an epoxy urethane resin system.
Қосалқы нарық
Кейінгі сатылымдағы жиынтықтар тотқа қарсы қоспаларды сыртқы беттерге де, ішкі жабық бөлімдерге де қолдануға мүмкіндік береді, мысалы, порогтар/ернеулер (монококқа қараңыз), қазіргі тесіктер арқылы немесе арнайы тесіктер бұрғылап жасалған жерлерге. Қоспалар көбінесе балауыз негізінде болады және аэрозоль баллонымен, щеткамен, төмен қысымды сорғымен немесе компрессормен қоректендірілетін спрей тапаншасымен қолданылуы мүмкін. Порогтар/ернеулер үшін тағы бір балама – дренаж тесіктерін бітеп, оларды балауызбен толығымен толтырып, содан кейін балауыздың көп бөлігін құйып тастау (қалдығын сақтап, қайта пайдалануға болады), ішкі бетінде толық жабын қалдыру. Фосфор қышқылы негізіндегі тотты жоятын/бейтараптайтын заттарды, тікелей тот басқан жерлерге бояуға болады. Waxoyl немесе осыған ұқсас өнімді қолданбас бұрын, жұмсақ немесе қалың тотықты алып тастау қажет. Құрылымдық тотық (құрылымдық элементтерге әсер ететін, үлкен күштерге төзімді болуы керек) сау металлға дейін кесіліп, жаңа металлпен дәнекерленуі керек немесе зақымдалған бөлігі толығымен ауыстырылуы керек. Балауыз нүктелі дәнекерленген тігістерге немесе қалың тотыққа тиімді ене алмайды. Сұйық (аз тұтқыр) минералды май негізіндегі тотқа қарсы өнімді, содан кейін тотқа қарсы балауызды қолдану тиімдірек болуы мүмкін. Ыстық ауа райында қолдану суық ауа райына қарағанда оңай, себебі өнімдер алдын ала қыздырылғанда да тұтқыр болып қалады және суық металл бетіне жақсы жағылмайды, сіңбейді. Сонымен қатар, кейінгі сатылымдағы "астыңғы жабындарды" қолдануға болады. Олар, әсіресе, дөңгелек аркалары сияқты, қатты соққыға ұшырайтын жерлерде өте пайдалы. Екі түрі бар: кептіретін және кептірмейтін. Қаттыратын және кептіретін өнімдер "Шутц" және "Анти-Таш Чип" деп те аталады, олар бастапқы зауыттық астыңғы жабындарға ұқсас проблемаларды тудыруы мүмкін. Олар қара, ақ, сұр және қызыл түстерде қол жетімді және боялуы мүмкін. Бұлар автомобильдің бампер астындағы аймақтарда пайдалануға жарайды, егер осы жерде металл корпусы боялған болса, қазіргі заманғы пластикалық терең бамперлерге қарағанда. Битум негізіндегі өнімдер кеппейді және қатаймайды, сондықтан олар "Waxoyl қосылған астыңғы жабын" сияқты, Hammerite компаниясының "Шутц" типті патронында жеткізілетін, "Шутц" деп белгіленген және "Шутц" компрессорлы тапаншасымен қолдануға арналған бүлдіргіш бола алмайды. Mercedes-Benz кузовты жөндейтін шеберханалары Mercedes-Benz компаниясы ұсынатын ұқсас өнімді пайдаланады. Осыған ұқсас өнімдерді әртүрлі бағамен шығаратын көптеген өндірушілер бар, олар классикалық автомобильдер туралы журналдарда үнемі сыналып, шолуланады. Кептірмейтін түрлері тотқа қарсы балауыз сияқты, тотқа қарсы химиялық заттарды қамтиды. Мұнай негізіндегі тот ингибиторлары бірнеше артықшылықтар береді, соның ішінде металл бетімен жылжып, қанағаттандырылмаған жерлерді жабу қабілеті. Сонымен қатар, мұнай, еріткішсіз тот ингибиторы металл бетінде қалады, оны тотықты жылдамдататын су мен оттегіден қорғайды. Мұнай негізіндегі тоттан қорғаудың басқа да артықшылықтарына майға тән өзін-өзі жазып түзету қасиеттері кіреді, бұл астыңғы жабындардың жол құмы және басқа да қоқыстардың салдарынан болатын тозуға төзімділігіне көмектеседі. Мұнай негізіндегі жабынды қолданудың кемшілігі – беттерде пленка қалуы, бұл өнімдерді сыртқы бетке қолдануға тым қиын және сырғанап кету қаупі бар жерлерде қауіпсіз емес етеді. Оларды бояуға да болмайды. Кейбір кейінгі сатылымдағы электрондық "тотқа қарсы" технологиялар, коррозияны болдырмау үшін "электрондарды" автомобиль корпусына "жіберу арқылы", оттегі мен темірдің тотық түзу үшін бірігуін шектеуге арналған. Бояудағы электрондардың жоғалуы "бояудың тотығуына" себеп болатыны және электрондық жүйе сонымен қатар бояуды қорғауы керек деп есептеледі. Алайда, осы құрылғыларды қолдау үшін рецензияланған ғылыми сынақтар мен растаулар жоқ және коррозияны бақылау саласындағы мамандар олардың жұмыс істемейтінін анықтады.
Aftermarket kits are available to apply rustproofing compounds both to external surfaces and inside enclosed sections, for example sills/rocker panels (see monocoque), through either existing or specially drilled holes. The compounds are usually wax based and can be applied by aerosol can, brush, low pressure pump up spray, or compressor fed spray gun. An alternative for sills/rocker panels is to block drain holes and simply fill them up with wax and then drain most of it out (the excess can be stored and reused), leaving a complete coating inside. Anti rust wax like phosphoric acid based rust killers/neutralizers can also be painted on already rusted areas. Loose or thick rust must be removed before anti rust wax like Waxoyl or a similar product is used. Structural rust (affecting structural components which must withstand considerable forces) should be cut back to sound metal and new metal welded in, or the affected part should be completely replaced. Wax may not penetrate spot welded seams or thick rust effectively. A thinner (less viscous) mineral oil based anti rust product followed by anti rust wax can be more effective. Application is easier in hot weather rather than cold because even when pre heated, the products are viscous and don't flow and penetrate well on cold metal. Aftermarket "underseals" can also be applied. They are particularly useful in high impact areas like wheel arches. There are two types drying and non drying. The hardening and drying products are also known as "Shutz" and "Anti Stone Chip" with similar potential problems to the original factory underseals. These are available in black, white, grey and red colors and can be overpainted. These are best used for the area below the bumpers on cars that have painted metal body work in that location, rather than modern plastic deep bumpers. The bitumen based products do not dry and harden, so they cannot become brittle, like the confusingly named "Underbody Seal with added Waxoyl" made by Hammerite, which can be supplied in a Shutz type cartridge labelled "Shutz" for use with a Shutz compressor fed gun. Mercedes bodyshops use a similar product supplied by Mercedes Benz. There are many manufacturers of similar products at varying prices, these are regularly group tested and reviewed in the classic car magazine press. The non drying types contain anti rust chemicals similar to those in anti rust waxes. Petroleum based rust inhibitors provide several benefits, including the ability to creep over metal, covering missed areas. Additionally, a petroleum, solvent free rust inhibitor remains on the metal surface, sealing it from rust accelerating water and oxygen. Other benefits of petroleum based rust protection include the self healing properties that come naturally to oils, which helps undercoatings to resist abrasion caused by road sand and other debris. The disadvantage of using a petroleum based coating is the film left over on surfaces, rendering these products too messy for top side exterior application, and unsafe in areas where it can be slipped on. They also cannot be painted. There are aftermarket electronic "rustproofing" technologies claimed to prevent corrosion by "pushing" electrons into the car body, to limit the combination of oxygen and iron to form rust. The loss of electrons in paint is also claimed to be the cause of “paint oxidisation” and the electronic system is also supposed to protect the paint. However, there is no peer reviewed scientific testing and validation supporting the use of these devices and corrosion control professionals find they do not work.
Тотық қорытпалар
Тұнбайтын болат, сондай-ақ "инокс болат" деп те аталады, қарапайым болатқа қарағанда оңайрақ боялмайды, тоттамайды немесе коррозияға ұшырамайды. Француз Пьер Бертье 1821 жылы хромды қорытпалармен қосудың тотығуға төзімді қасиеттерін бірінші болып байқады, бұл жаңа металл өңдеу және металлургия процестеріне жол ашты, соңында қолданылатын тұнбайтын болатты жасауға әкелді. Делореан машиналарының құрылымы стекловолокнодан жасалған, болат арқалық шассиі және сыртында жылтыратылған тұнбайтын болаттан жасалған панельдері болды. Кейбір автомобильдер алюминийден жасалған, ол суға толып тұрғанда болаттан гөрі коррозияға төзімді болуы мүмкін, бірақ тұзға немесе басқа химиялық заттарға төзімді емес.
Stainless steel, also known as "inox steel" does not stain, corrode, or rust as easily as ordinary steel. Pierre Berthier, a Frenchman, was the first to notice the rust resistant properties of mixing chromium with alloys in 1821, which led to new metal treating and metallurgy processes, and eventually the creation of usable stainless steel. DeLorean cars had a fiberglass body structure with a steel backbone chassis, along with external brushed stainless steel body panels. Some cars have been made from aluminum, which may be more corrosion resistant than steel when exposed to water, but not to salt or certain other chemicals.