Кіріспе

"Оркестр репетициясы" – Федерико Феллинидің 1978 жылғы сатирикалық фильмі. Фильм итальяндық оркестрдің мүшелері дирижерге қарсы ереуілге шыққандағы оқиғаны баяндайды. 1979 жылы Канн кинофестивалінде бәйгеден тыс көрсетілді. Бұл фильм итальян саясатының метафорасы ретінде түсіндірілді, онда оркестр бірлесіп жұмыс істеудің орнына дауласады. Композитор Нино Ротаның өлімінен кейін, 1979 жылы Феллинимен жасаған соңғы бірлескен жұмысы саналды.

Сюжет

Италиялық теледидар операторлар тобы (Феллини дауысы) музыканттармен арзан репетицияға дайындалып жатқан музыканттармен құжаттамалық стильдегі «көшпенді көз» сұхбаттарын жүргізеді. Өздерінің өнері туралы ашық және көбінесе цинизммен сөйлейтін сұхбаттасушылар, оркестрдегі әріптестерінің таластарында немесе қысым көрсетулерінде, әрқайсысы өз аспаптарын топтық орындау үшін ең маңызды, табиғаты бойынша ең жеке немесе рухани деп санай отырып, бір-бірін жиі үзеді. Бұл әртүрлі пікірлер әр тыңдаушының музыкамен байланысты жеке тәжірибесін көрсетеді, бұл фильмнің маңызды тақырыптарының бірі. Дирижер (итальян тілінде сөйлейді, бірақ немiс акцентімен) келеді, орындау сапасына қатысты театрлық сын айтады және кәсіби одақ өкілдерімен де келіспейді, оркестр мүшелерін абсурдты абстракцияға жақын, ерекше нюанстармен ойнауға мәжбүр етеді, соның салдарынан бірнеше музыкант киімдерін шешеді. Дирижердің авторитарлық әрекеттеріне наразылық білдіріп, кәсіби одақ өкілдері араласып, барлық музыканттар 20 минуттық екі үзіліс жасайтынын жариялайды. Бір камера музыканттардың идеологиялық ойларын одан әрі зерттеу үшін жергілікті тавернаға барады, ал сахна артындағы сұхбатта жеңілген дирижер өзінің көшбасшылық рөлінің мүмкін емес қайшылықтарына қатысты көңілі толады, музыканың субъективті күші туралы пікір білдіреді, сондай-ақ ғимараттағы тоқ кесілуі оны концерт залына қайта оралуға мәжбүр етеді. Ол мұнда концерт залының қараңғы кеңістігі революциялық лозунгтармен бүлдірілгенін және музыканттардың лақтырып жатқан қоқыстарымен толы екенін көреді. Олар өзінің қанаушы басшысына, содан кейін музыканың өзіне қарсы наразылық білдіреді («Музыканың күші емес, музыканың билігі!»). Бұл анархистік той атыс пен төбелеспен күшті нүктеге жетеді, соңында түсініксіз үлкен бұзғыш шар ғимараттың қабырғасын (бұрынғы шіркеудің алтарында) құдайдың ашуымен бұзып, арфашыны қираған үйінді астында қалдырады. Музыканттар осы трагедияны ойлап, үнсіз қалғанда, дирижер олардың көңілін көтеріп, музыка олардың өмірлік қайғысын ойнауға, композициясының тағдырлы ноталарында күш, жекелік және бағыт табуға шақырады. Ұсақ-түйектердің арасында жаңаша шабыттанған музыканттар өз аспаптарына оралып, құтқарушылық орындауды ұсынады. Алайда, оның соңында дирижердің бұрынғы мақтау сөздері қайтадан кемелсіздікке айналады, ол классикалық шығарманың күшейіп келе жатқан қосымша әуенімен сурет қара түске айналғанда сахнадағы өзінің күлкілі ашуын қайтадан жаңғыртады. Титрлер басталғанда, дирижердің оркестрді айыптаған итальян тіліндегі сөзі диктаторлық немiс тіліндегі бұйрыққа айналады, бұл фильмнің мәнінде жасырылған саяси аллегорияны көрсетеді.

Бейімделулер

Фильм Джорджио Баттистеллидің операсы бойынша өңделді, алғаш рет 1995 жылы Опера дю Ренде көрсетілді.