Кіріспе
Үнді карикатурашысы (1926–2011)
үнді карикатурашысы
the Indian cartoonist
Марио Жоао Карлос до Росарио де Брито Миранда (2 мамыр 1926 – 11 желтоқсан 2011), көбінесе Марио Миранда немесе Марио де Миранда деп танылатын, Үндістанның Гоа штатындағы Лутолимде тұратын үнді карикатурашысы және суретшісі болған. Миранда «The Times of India» және Мумбайдағы басқа газеттерде, соның ішінде «The Economic Times» газетінде тұрақты түрде жарияланған, бірақ «The Illustrated Weekly of India» журналында жарияланған туындылары арқылы танымал болды. 2012 жылы ол Үндістанның екінші жоғары азаматтық наградасы – «Падма Вибхушан» орденімен марапатталды (қайтыс болғаннан кейін).
Ерте өмір
Миранда Даман қаласында, бұрынғы португалдық Үндістанда, гоандық католик ата-анасының отбасында дүниеге келді. Кішкентай кезінен үйінің қабырғаларына карикатуралар мен суреттер салып жүрген, анасы оған бос дәптер әкелгенше. Содан кейін ол 1930-1940 жылдары достарына жекелеген белемелер жасап, олардан шағын төлем ала бастады. Тіпті мектепте католик дін қызметкерлерін сурет салғаны үшін де қиындыққа тап болды. Марио Миранданың алғашқы карикатуралары гоандық ауыл өмірінің шағын көріністерін бейнеледі, ол осы тақырыпта бүгінгі күнге дейін танымал. Ол 10 жасынан бастап күнделік жүргізіп, өзінің айналасындағы өмірді суреттеген. Бангалор қаласындағы Сент-Джозеф ер балалар орта мектебінде оқыды, содан кейін Мумбайдағы Сент-Ксавьер колледжінде тарих мамандығы бойынша білім алды, Үнді әкімшілік қызметіне (IAS) баса назар аударды. Кейін сәулет өнерін оқуға кірісті. 1949 жылы шағын тапсырыстар ала бастады және жеке күнделігіне адамдардың суреттерін салды. Ол жақсы тамақ пен шарапты қоюлырақ ішуді ұнататын, бірақ көбінесе мейрамханалар мен таверналарға барып, келушілердің өмірін жазып алатын.
Еңбек жолын бастауы
Миранда мансабын жарнама студиясында бастады, онда төрт жыл жұмыс істеді, содан кейін толық уақытты карикатурамен айналысты. Карикатурашы ретінде алғашқы мүмкіндігі "The Illustrated Weekly of India" журналында туды, ол оның бірнеше жұмыстарын жариялады. Оның суреттері мен карикатуралары "Current" журналында жұмыс істеуге шақыруға әкелді. Бір жыл өткен соң, "Times of India" газеті де оған орын ұсынды, әлгіде оны қабылдамаған болса да. Содан кейін "Miss Nimbupani" және "Miss Fonseca" сияқты туындылары "Femina", "Economic Times" және "The Illustrated Weekly of India" журналдарында тұрақты түрде жарияланды. Ақбар Хайдаридің немере қызымен үйленді және Рахул мен Ришат есімді екі ұлдары болды. Сонымен қатар, ол "Вашингтон Пост" газетінің саяси карикатурашысы Херблокпен кездесті. Ол 22-ден астам елде жеке көрмелер ұйымдастырды, олардың ішінде АҚШ, Жапония, Бразилия, Австралия, Сингапур, Франция, Югославия және Португалия бар.
Стиль
Аарон Рениердің айтуынша (ол 2016 жылы Миранданы еске алу үшін Google Doodle-ді жасаған), Миранның ең танымал карикатура стилі "өте жазық, қиылысатын өзара әрекеттесулермен" сипатталды. Рениер былай деп түсіндірді:
blockquote |text=That is what I liked most about his work. Trying to pick out who knows who, who's watching who, who's annoyed by who, who's enamoured by who. He would observe people everywhere (like eateries, taverns, weddings, the bus stop, the post office) and document their social life. She goes on to describe:
blockquote |text=Mario’s drawings, like his signature, had a squared off, serene quality, a frame of high and mischievous intention that suggested aspirations beyond the momentary smile most cartoons are content to induce he created multitudes that had a collective melody and mood, his backgrounds were never in excess, always a quaint minimalism that endeared and endured he also pressed towards the foreground an impressionist zeal that had a zing to it. He also illustrated many children's books, including Dul Dul, The Magic Clay Horse (1968), The Adventures of Pilla the Pup (1969), and Lumbdoom, The Long Tailed Langoor (1968), all written by Uma Anand and published by India Book House, Mumbai, under its Echo imprint. He also illustrated for Balbharati textbooks by MSBTPCR in the 1970s. In 1951, he collaborated with Sanskrit scholar Jose Pereira and IAS officer Alban Couto (Maria Aurora Couto's husband) to publish a special issue of Marg on Goan art and culture. When the new municipal market of Panjim was inaugurated in 2004, Miranda was invited to paint a mural on its walls by then Chief Minister Manohar Parrikar. Delighted with how the new complex had turned out, he refused to charge fees from the government for his work.
"Мен оның жұмысында осыны ең көп ұнататынмын. Кімнің кімді білетінін, кімнің кімді бақылап тұрғанын, кімнің кімге ашуланғанын, кімнің кімге ғашық екенін анықтауға тырысу. Ол адамдарды әртүрлі жерлерде (дәмханалар, мейрамханалар, тойлар, автобус аялдамалары, почта бөлімдері) бақылап, олардың әлеуметтік өмірін жазатын. Ол былай деп жалғастырды: "Марионың суреттері, оның қолтаңбасы сияқты, төртбұрышты, тыныштандыратын сипатқа ие, жоғары және ойлап тұрған ниеттің жақтауы, ол көптеген адамдарға ұнаған уақытша күлкіден артық нәрсені білдіретін. Ол ұжымдық әуен мен көңіл-күйге ие көптеген бейнелерді жасады, оның фоны артық болған жоқ, әрқашан жақын және ұзаққа созылатын әсем минимализмді ұсынды. Ол сонымен қатар алдыңғы планға импрессионистік құлшыныс пен жаңалықты сыйды. Ол сондай-ақ көптеген балалар кітаптарын суреттеді, соның ішінде "Дуль Дуль, Сиқырлы саз жылқы" (1968), "Пилланың оқиғалары" (1969) және "Лумбдум, Ұзын құйрықты лангур" (1968), барлығы Ума Ананд жазған және Үндістанның Мумбайдағы кітап үйі басып шығарған. 1970 жылдары Балбарәті оқулықтарына суреттер салған. 1951 жылы Санскрит ғалымы Хосе Перейра және ИАС офицері Альбан Куто (Мария Аврора Кутоның күйеуі) бірлесіп, Гоа өнері мен мәдениетіне арналған "Марг" журналының арнайы санын шығарды. 2004 жылы Панжимдегі жаңа муниципалды базар ашылғанда, Миранданы сол кездегі бас министр Манохар Парикар қабырғаларына сурет салуға шақырды. Жаңа кешеннің нәтижесіне риза болған ол өзінің жұмысы үшін үкіметтен ақы алудан бас тартты.
blockquote |text=That is what I liked most about his work. Trying to pick out who knows who, who's watching who, who's annoyed by who, who's enamoured by who. He would observe people everywhere (like eateries, taverns, weddings, the bus stop, the post office) and document their social life. She goes on to describe:
blockquote |text=Mario’s drawings, like his signature, had a squared off, serene quality, a frame of high and mischievous intention that suggested aspirations beyond the momentary smile most cartoons are content to induce he created multitudes that had a collective melody and mood, his backgrounds were never in excess, always a quaint minimalism that endeared and endured he also pressed towards the foreground an impressionist zeal that had a zing to it. He also illustrated many children's books, including Dul Dul, The Magic Clay Horse (1968), The Adventures of Pilla the Pup (1969), and Lumbdoom, The Long Tailed Langoor (1968), all written by Uma Anand and published by India Book House, Mumbai, under its Echo imprint. He also illustrated for Balbharati textbooks by MSBTPCR in the 1970s. In 1951, he collaborated with Sanskrit scholar Jose Pereira and IAS officer Alban Couto (Maria Aurora Couto's husband) to publish a special issue of Marg on Goan art and culture. When the new municipal market of Panjim was inaugurated in 2004, Miranda was invited to paint a mural on its walls by then Chief Minister Manohar Parrikar. Delighted with how the new complex had turned out, he refused to charge fees from the government for his work.
Мұра
Миранданың үйі 1985 жылы Шьям Бенгельдің "Трикаал" фильмінде көрсетілген, бұл фильм Миранданың отбасына шала-шала негізделген. Бенгель Миранданың үйі мен отбасынан терең әсер алғанын мойындады, Гоадағы Ранелер көтерілісі кезінде Миранданың бір атасы қате Ранені өлтіргенін естігеннен кейін. Осы оқиға оған фильм түсіруге шабыт берді. 2005 жылы Жерар да Кунья суретші туралы кітап жазуға кірісіп, түрлі көздерден 13 000 Миранданың туындыларын жинады. Да Кунья 23 жасар Марио Миранданың 1949 жылы салған карикатураларының жинағын – "Марионың өмірі: 1949" атты кітабын да жарыққа шығарды. Бұл 1950 және 1951 жылдарды қамтитын серияның үшінші бөлімі болды.
Сыйлықтар мен марапаттар
1988 жылы Миранда "Mile Sur Mera Tumhara" ұлттық біріктіру видеосында көрсетілді, онда өнер, кино, әдебиет, музыка және спорт саласындағы көптеген танымал үндістер қатысты. Ол 1988 жылы "Падма Шри", 2002 жылы "Падма Бхушан" ордендерімен марапатталды. Испания королі Хуан Карлос Мариоға "Изабелла Католик орденінің кресті" – ең жоғары азаматтық наградасын табыс етті, ол 2009 жылдың 11 қарашасында Лутулимдегі отбасылық үйінде туризм кеңесшісі Дон Мигель Нието Сандовал арқылы салтанатты түрде тапсырылды. 2009 жылдың 29 желтоқсанында Португалия, Республика Президенті Анибал Кавако Сильва басшылығымен, оны португалиялық ұлттық рыцарлық орденнің "Принц Генри орденінің командирі" етіп тағайындады. Марио Миранда қайтыс болғаннан кейін 2012 жылдың 4 сәуірінде Үндістан Президенті оған Үндістанның екінші жоғары азаматтық наградасы – "Падма Вибушан" орденін берді. 2011 жылы қайтыс болғаннан кейін, 2012 жылдың наурыз айында Гоа заң шығару жиналысы оның есімін еске алып сөз сөйледі. 2016 жылдың мамыр айында Google оның 90 жылдық туған күніне арналған дудл жасады. Дүдлде Мумбайда жаңбыр маусымындағы әдеттегі көрініс бейнеленген.