Кіріспе

Құс түрі Көзілдіршін (Pulsatrix perspicillata) – Жаңа тропикалық аймаққа тән ірі тропикалық сүрегі. Ол Мексиканың және Тринидадтың оңтүстігінен бастап, Орталық Америка арқылы, Оңтүстік Бразилия, Парагвай және Аргентинаның солтүстік-батысына дейінгі орманды жерлерде көбейеді және тұрақты мекендейді.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Көзілдір соу Мексикада, Орталық Америкада (Белиз, Гватемала, Сальвадор, Гондурас, Никарагуа, Коста-Рика, Панама), Тринидад және Тобагода, сондай-ақ Оңтүстік Америкада (Колумбия, Венесуэла, Суринам, Француз Гвианасы, Гвиана, Парагвай, Эквадор, Перу, Боливия, Бразилия, Аргентина) таралған. Көбінесе өзінің ареалында (басқа Pulsatrix соуларынан өзге) қара қоңыр жоғарғы жағы, басы және жоғарғы кеудесі, ақ бет белгілері және ақшылдан сарғыш қоңырға дейінгі төменгі жағымен шатыстырылмайды. Көздері сары түсті, бұл Pulsatrix туысының өкілдері арасындағы жалғыз сары көзді түр, ал мүсізі ақшыл. Жасы кішкентай соу ересек соудан одан да ерекшеленеді, шоколадтық қоңыр бет дискісінен басқа толығымен ақ болады. Басы әдетте арқасынан және қанаттарынан қараңғырақ, бірақ осы аймақтың түсі, сондай-ақ кеуде жолағының құрамы – бұл кіші түрінің негізгі ерекшелік белгісі. Қайысбелді соуылмен (P. melanota) салыстырғанда, олардың мөлшері шамамен бірдей немесе сәл ірі, бірақ оның көздері қара, қабаулары ақ, ал кеуде жолағы қоңыр, ақшыл қоңыр жолақтармен бөлінген, ал төменгі жағы кеңінен ақ түсті және қызыл қоңыр жолақтармен өрнектелген. Көзілдір соуыл көбінесе қайысбелді соуылдан төменгі биіктікте кездеседі, бірақ олардың ареалдары Колумбиядан Солтүстік Боливияға дейін жапсасып немесе бірігіп жатады. Аргентинаның солтүстік-шығысынан Бразилияның шығысына дейін таралған сары қабаулы соуыл (P. koeniswaldiana) көзілдір соуылға сыртқы түрімен ұқсас, бірақ одан кішкентай, қабауларынан бастап ішкі жағына дейін сары қоңыр түсті, ал көздері қою каштан түсті. Қазіргі таңда мойындалған үш түрдің әрқайсысының өзіне тән әні бар.

Көбею

Коста-Рикада жұмыртқалар құрғақ маусымда (қараша – мамыр) немесе жаңбыр маусымының басында (маусым – шілде) салынады. Бұл сұңқар көбінесе ағаш қуысында ұялайды, бірақ ірі ағаштың түйісін де пайдаланады. Барлық сұңқарлар сияқты, олар ұя жасамайды, сондықтан ұяларын ағаштың жалаңаш бетіне, әдетте ағаш қуыстарында шіріген ағашқа салады. Көзілдіршін сұңқарлар 1-2 жұмыртқа салады, оларды аналығы шамамен 5 апта бойы толығымен немесе жартылай күтіп, жарыққа шығарады. Егер екі жұмыртқадан балапан шығарса, көбінесе олардың біреуі ғана тірі қалады, ал кіші балапан көбінесе аштықтан немесе үлкен балапанның шабуылынан өледі. Балапандар 5-6 аптада ұядан шығып, айналасындағы бұтақтарға қоныстанады, бірақ осы кезеңде әдетте жақсы ұша алмайды. Дегенмен, ұядан шыққаннан кейін бірнеше ай бойы ата-анасына тәуелді болады және қанаттанғаннан кейін бір жылға дейін күтімдік пен тамақтандыруды қабылдауы мүмкін, бұл олардың келесі жылы бала сүю мүмкіндігін шектейді. Көзілдіршін сұңқарлар әлі толық ересек болып жетілмеген кезде де көбейе алады, себебі толық ересек қауырсынына ие болу үшін бес жылға дейін уақыт қажет болуы мүмкін.