Кіріспе

(1893–1949) Ян Хучэн

Ян Хучэн (26 қараша 1893 – 6 қыркүйек 1949) – Қытай Республикасының әскери феодалдық дәуіріндегі және Қытай азамат соғысы кезінде Гоминьданның генералы.

Соғыс әміршілері жылдары

Ян Хученг жастығында Синхай революциясына қатысып, 1926 жылға қарай Шэньси провинциясының танымал соғыс басшысы болды. 1930 жылғы Орталық жазық соғысында Фэн Юсян мен Ян Сишаньдың жеңілісінен кейін Ян Гоминьданның Қытай Республикасы үкіметімен (Нанкин ұлттық үкіметі) одақтасып, Гоминьданның Солтүстік-Батыс армиясының қолбасшысы атанды. 1935 жылы Ян Сюэлянның Солтүстік-Шығыс армиясымен бірге Яньаньде жаңадан құрылған Қытай Коммунистік партиясының (ҚКП) бекінісін жоюға бұйрық берілді. Бірақ Ян мен Чжан коммунистердің нық қабылданып, күшті күреске қабілетті екендеріне тәнті болды. Олар сондай-ақ ҚКП-ның Қытайға жапон басқындығына қарсы біріккен қытай қорғанысын ұсынуына көнді, бұл Гоминьданның "алдымен ішкі бейбітшілік, содан кейін сыртқы қарсылық" стратегиясынан өзгеше болды. Аталған стратегия бойынша, ҚКП-ны жеңу үшін уақыт ұзарту мақсатында, жапондық күштердің кеңеюіне көз жұмылды.

Сиань оқиғасы

1936 жылдың қарашасында Гоминьдан төрағасы Чан Кай-Шек желтоқсанның басында Сиань қаласына ұшып барып, Ян мен Чжанның басқаруындағы, ҚКП-мен соғысуды жалғастыруға ниеті жоқ әскерлермен әңгімелесті. 1936 жылдың 12 желтоқсан күні түнде Ян мен Чжанның күзетшілері Чан ұйықтап жатқан бөлмесіне шабуыл жасап, оны тұтқындауға тырысты. Чан бастапқыда тұтқындалудан құтылуға ұсқынғанымен, осы оқиғада жарақат алды және келесі күні таңертең Чжанның әскерлері оны тұтқындады. Ян мен Чжан Чанды ҚКП өкілдері Чжоу Эньлай мен Лин Боқумен келіссөздер жүргізуге мәжбүр етті, нәтижесінде ұлтшылдар мен коммунистер арасында бейбітшілік орнады және Жапон басқыншылығына қарсы Екінші Біріккен майдан құрылды, соның нәтижесінде Чан ҚКП әскерлеріне басшылық етті. Осыдан кейін Чжан Сюэльян Чан Кай-Шекпен бірге Нанкинге оралды, онда олар келген кезде тұтқындалды, ал Ян кейіннен жасырын түрде тұтқындалды.

Тұтқындалу және өлім жазасына кесу

Янг екінші қытай-жапон соғысының қалған бөлігінде Чунцинде тұтқындалды. 1949 жылы Қытайдың уақытша президенті Ли Зонгрен, ККП-мен келіссөздерді қолдаған, Ян Хученгті босатуға бұйрық берді, бірақ бұл бұйрық орындалмады. 10 маусымда Гоминьданның Орталық қадағалау комитеті Ян Хученгті партиядан мүшеліктен түпкілікті түрде шығару туралы шешім қабылдады. Қытай азамат соғысының соңында, коммунистер Нанкинге шабуыл жасауға дайындалып жатқанда, қытай армиясы Ян Хученгтің тұтқындалған Чунцинді тастап кетуге әзірленді. 1949 жылдың 6 қыркүйегінде Чан Кайшының бұйрығымен Ян Хученг, оның ұлы, қызы, хатшысы Сонг Цюнь, Сонгтың әйелі және ұлы Чунцинге жақын орналасқан Бақытты аңғардағы Қытай-Америкалық ынтымақтастық ұйымының штаб-пәтерінде атылды. Бұл оқиға Қытай азамат соғысының соңында, Нанкинге ККП шабуыл жасауға азықтанған кезде болды. Қытай Халық Республикасы құрылғаннан кейін Ян Хученг және оның отбасы мен жақтастары қазіргі Ян Хученгтің шейіт зиратында (杨虎城烈士陵园), Сиань қаласының Чанъань ауданында, Пенг Дехуай басқарған салтанатты жерлеу рәсімімен жерленді. Алайда, Мәдени революция кезінде Ян Хученг Қызыл гвардияшылардың пікірінше, "Гоминьданның реакцияшылы" саналды, оның қабірі мен қабір тастары қиратылды. Ян Хученгтің отбасының бір бөлігі ККП-ға қосылды.