Кіріспе

Форнебу әуежайы 1939 жылдың 1 маусымынан 1998 жылдың 7 қазанына дейін Осло және Шығыс Норвегияны қызмет көрсететін негізгі халықаралық әуежай болды. Кейін оны Осло әуежайы, Гардермоен ауыстырды, содан бері бұл аймақ қайта құрылды. Әуежай Барумдағы Форнебу қаласында, қала орталығынан алыс орналасқан. Форнебуда екі ұшу-қону жолағы бар, бірі 06/24 және бірі 01/19, және 20 ұшаққа арналған сыйымдылығы бар. 1996 жылы әуежайда 170 823 ұшақ қозғалысы және 10 072 054 жолаушы тіркелді. Аэропорт Scandinavian Airlines System (SAS), Braathens SAFE және Widerøe әуе компанияларының хабы ретінде қызмет етті. 1996 жылы олар және тағы 21 әуе компаниясы 28 халықаралық бағытқа қызмет көрсетті. Терминал мен ұшу-қону жолағының шектеулі сыйымдылығына байланысты, алысқатар және чартерлік рейстерді жүзеге асыратын әуе компаниялары Гардермоенді пайдаланды. Норвегия Корольдік әуе күштері Форнебуда кеңселерін сақтап келді. Әуежай теңіз және құрлықтағы әуежай ретінде ашылды, ол ішкі және халықаралық бағыттарға қызмет көрсетті. Ол Кьеллердегі құрлықтағы әуежай мен Грешхолмендегі теңіздегі әуежайдың орнын басты. 1940 жылы ол неміс люфтваффесінің басқаруына өтті, бірақ 1946 жылы азаматтық авиация қайта жанданды, содан кейін Норвегияның азаматтық әуежайлар басқармасы оны өз басқаруына алды. Әуежай алғашқыда әрқайсысы шамамен 0,3 метрлік үш ұшу-қону жолағына ие болды, бірақ олар біртіндеп кеңейтілді, алдымен солтүстік-оңтүстік, содан кейін 1962 жылы шығыс-батыс жолағы қазіргі ұзындығына жеткізілді. Сол жылы терминал оңтүстікке, соңғы орнына көшірілді. 1980-ші жылдары терминал кеңейтілді.

Мекемелер

Жабылу кезінде әуежайда үш спутниктік терминал болды: екі ішкі және бір халықаралық. Қызмет ғимараты үш қабаттан тұрды, біреуі келу, біреуі атқару, және біреуі әкімшілік жұмыстарға арналған. Әуежайдағы ұшақтарды қабылдауға болатын сыйымдылық 20 ұшаққа жететін еді; халықаралық терминалда тұрған бес ұшаққа реактивтік көпірлер арқылы қызмет көрсетілсе, ішкі рейстерге ұшатын жолаушылар сыртқа шығып, ұшаққа жаяу жететін. Әуежай терминалдарының жалпы саны – , оның ішінде халыққа арналғандары. Терминалдың басты залында Каи Фьелл салған екі монументалды сурет орналасқан, екеуі де қазірге дейін сақталған. Ең ірісі – 1968 жылы аяқталған үш қабатты «Келу және Атқару» суреті. Әуежайдың солтүстік бөлігінде, 1964 жылға дейін бұрынғы басты терминалдың орнында Әуе күштері мен Фред. Олсен Airtransport кеңселері, Braathens SAFE-тің негізгі ангары, сондай-ақ SAS және Fred. Olsen компанияларына қарасты механикалық шеберханалар орналасқан. Өрт сөндіру станциясы мен қар тазалау машиналары, сонымен қатар негізгі радар орталығы да сол жерде болды. 1960 жылдардың басына дейін салынған барлық терминал ғимараттары әуежай жабылғанға дейін толығымен сақталды. 1989 жылы Форнебуда шамамен 5500 адам жұмыс істеді. Олардың 3600-і әуе компанияларында, оның ішінде жердегі қызметтерде жұмыс істеді. Әуежай әкімшілігінде 350 қызметкер болды, олардың ішінде әкімшілік қызметкерлер, әуе қозғалысын бақылаушылар, өрт сөндірушілер, метеорологтар және техникалық қызметкерлер бар еді. Қалған 500 адам басқа мемлекеттік органдарда, соның ішінде полиция мен кеденде, сондай-ақ жолаушыларға қызмет көрсетумен айналысатын жеке компаниялардағы қызметкерлерде жұмыс істеді. Негізгі ұшу-қону жолағы 1-санаттағы аспаптық қону жүйесімен жабдықталған. Қалыпты ауа райы жағдайында, Форнебуға ұшулар мүмкіндігінше тез арада Осло фьорды бойымен оңтүстікке қарай бұрылып, тұрғын үйлерге шудың таралуын болдырмау үшін бағытталды. Дегенмен, қажет болған жағдайда, Драмменнен шығысқа немесе Грефсеносеннен батысқа қарай тікелей ұшуға рұқсат етілді. 1996 жылға дейін Осло әуе қозғалысын басқару орталығы (Осло АТКК) Форнебуда орналасқан. Ол Норвегияның оңтүстік-шығысындағы барлық әуе қозғалысын қадағалауға жауапты болды, солтүстікте Довреге дейін, батыста Ставангерге дейін, шығыста Стокгольмға дейін және оңтүстікте Данияға дейін шектесетін аймақты қамтыды. Форнебу жарты аралда орналасқандықтан, әуежайға барлық көліктер Лайзекер арқылы өтуі керек еді. Е18 тас жолының тармағы әуежайға қол жеткізуге мүмкіндік берді. Лайсакер станциясы Драммен желісінде орналасқан және жергілікті және аймақтық пойыздармен, соның ішінде Осло орталық станциясына қатынайтын пойыздармен қамтамасыз етілді. Сонымен қатар, Stor Oslo Lokaltrafikk Аскер және Барум қалаларынан әуежайға автобуспен тасымалдау қызметін ұсынды, оның ішінде Лайсакерден де. Снареяға да шектеулі қызмет көрсетілді. Әуежай мен қала орталығы арасында автобус қатынасы бар болды.

Әуе компаниялары мен бағыттары

1996 жылы әуежайда 170 823 ұшақ қозғалысы және 10 072 054 жолаушы тіркелді, бұл оны елдегі ең жүйрік әуежай етті. Ол Braathens SAFE үшін басты хаб ретінде, SAS үшін үш басты хабтың бірі және Widerøe үшін көптеген хабтардың бірі болып қызмет етті. Дегенмен, SAS және Braathens SAFE компаниялары Stavanger, Bergen, Trondheim, Bodø, Harstad/Narvik, Tromsø және Longyearbyen қалаларына ішкі рейстерді жүзеге асырды. Қалған ішкі әуежайларға тек қана бұрынғы оператор қызмет көрсетті. 1918 жылы Норвегияның алғашқы әуе компаниясы Det Norske Luftfartrederi құрылды және Тронхеймге рейстерді бастау жоспарланды. Келесі жылы Норвегия Парламенті азаматтық авиацияны алғаш рет талқылады. Norsk Luftfartsrederi Ослодан гидросамолеттермен маршруттар ашуды қалап, Lindøya аралын 99 жылға жалға алуға мемлекеттен рұқсат сұрады. Осло порты басқармасы бұл өтінішті қабылдамауды ұсынды, себебі ол аралды сатып алу үшін мемлекетпен келіссөздер жүргізіп жатқан және гидросамолеттер кемелердің қалыпты жүрісіне кедергі келтіруі мүмкін еді. Министрлік он жылға жалға беруді ұсынды. Парламент депутаты Сэм Эйде барлық әуежайларға мемлекет жауапкершілік беру керектігін айтты және Gressholmenде мемлекеттік гидросамолеттер әуежайының салынуын ұсынды. Бірақ 1926 жылы Gressholmen әуежайы ашылғанға дейін әуежай құрылысына қаржы бөлген жоқ. Gressholmenге Norsk Luftfartsrederi және Deutsche Luft Hansa қызмет көрсетті. 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басында саясаткерлер бұл шешімге көңілі толыққан жоқ. Kjeller қала орталығынан тым алыс (шамамен, бірақ негізгі теміржол бойында) деп есептелді, ал Gressholmenге пароммен жету қажет болды. Саясаткерлер құрлықтағы және суға қондырылатын әуежайдың біріктірілген кешенін құруды қалады, сондай-ақ Gressholmenге қызмет көрсету кемелердің қалыпты жүрісіне кедергі келтіріп жатыр дегені анық болды. Осы мәселені зерттеу үшін комиссия құрылды. Көптеген нысандарды қарастырғаннан кейін, комиссия тек екі жерді толыққанды зерттеді: қала орталығының оңтүстік-шығысындағы Ekeberg және оңтүстік-батысындағы Fornebu.

Құрылыс

Ол кезде Форнебу көбінесе адам тұрмайтын аймақ болатын. 1907 жылға дейін оңтүстік ұшындағы Снарояда ағаш кесетін завод орналасқан. 1921 жылдан бастап Снароя автобус қызметін алды және көптеген жеке тұрғын үйлермен кеңейді. Форнебудан солтүстік-шығысқа қарай Лайзекер қаласы орналасқан, онда Драммен тарам жолында теміржол станциясы болды. Комиссия жартыаралдың солтүстік бөлігін сатып алуға шешім қабылдады. Форнебудағы шешім шығындырақ болатын, бірақ үлкен әуежай мен жақсы қону шартын қамтамасыз ететін еді. Әуежайды салу туралы ресми шешім 1934 жылы қабылданды. Осло муниципалитеті Барум муниципалитетінен жер сатып алып, әуежайды салдырды. Құрылыс жұмыссыздықпен күресу үшін жұмыс орындарын жасауға бағытталды, ал жұмысшылар жұмыссыздық мерзіміне және отбасы мүшелерінің санына қарай іріктелді. Жұмыс орындарының қажеттілігі қыс айларында ең жоғары болғандықтан, құрылыстың көп бөлігі 1935, 1936 және 1937 жылдардың қысында жүргізілді. 1937 жылы ғана жыл бойы 48 сағаттық жұмыс аптасы енгізілді. Тас жарылып, Ослодан келген қоқыстармен бірге батпақтар мен ойыстарды толтыру үшін пайдаланылды. Кешігулерге байланысты жоспар өзгертілді және екі ұзын және бір қысқа үш ұшу-қону жолағы салынды. Әуежайда диспетчерлік мұнара, әкімшілік ғимарат, шеберханасы бар ангар және қызмет көрсету ғимараты болды. Су ұшақтары үшін кемежайлар жартыаралдың шығыс жағалауында, оңтүстікке қарай салынды. 1934 жылы Норвегияда үш ішкі әуе компаниясы болды: Det Norske Luftfartsselskap (DNL), Norske Luftruter және Widerøe's Flyveselskap. Үшеуі де бағыттарды пайдалану үшін мемлекеттен субсидия сұрады. DNL Осло–Кристианс–Амстердам және одан әрі Алесундқа бағыт үшін он жылдық концессияға және жылдық субсидияға өтініш білдірді. Widerøe үш жылдық концессияға жылына 265 000 NOK сұрады, ол Осло–Берген және Берген–Тронхейм гидроұшақ бағыттарына арналған еді. Norske Luftruter Бергеннен Копенгагенге Кристианс және Осло арқылы бағыт үшін жылына 250 000 NOK сұрады. Келесі жылы парламент Осло, Телемарк, Кристианс, Ставангер, Берген, Алесунд және Тронхеймде орналасқан әуежайларды салудың ұзақ мерзімді жоспарын қабылдады. Әр жағдайда муниципалитеттер жер сатып алып, әуежай салуға тиіс болды, бірақ мемлекет инвестициялардың 50% қайтарымын өтеді. Муниципалитеттерге бұл жобаны жүзеге асыру үшін үлкен қаржылық жүк түсті. Соның салдарынан, Форнебу ашылған кезде тек Ставангер, Сола және Кристианс, Кьевик әуежайлары ғана жұмыс істеді.

Ашылу және соғыс

Форнебудегі алғашқы ұшақ 1938 жылдың қыркүйегінде Lufthansa Junkers Ju 52 болды. Ол Кьелер қаласына жоспарланған бағыт бойынша ұшып келді, ал капитаны жаңа әуежайды сынап көру үшін Форнебуға қарай ұшты. 1939 жылдың 16 сәуірінде гидроұшақ бөлімі тұрақты пайдалануға берілді. Бірінші гидроұшақ DNL компаниясының Копенгагенге ұшқан Ju 52 ұшағы болды. Ресми ашылу 1939 жылдың 1 маусымында өтті. Ресми ашылғаннан кейін қонған алғашқы ұшақ Амстердамнан келген KLM компаниясының Дуглас DC 2 ұшағы болды. Бірінші рейс Данияның Det Danske Luftfartsselskab әуе компаниясымен, Focke Wulf Fw 200 ұшағы Копенгагенге ұшты. Капитан қателік жіберіп, ұшу-қону жолының орнына тұраққа ұшып кетті. Осы екі бағыттан басқа, Luft Hansa Германияға, ал DNL Амстердамға рейстер бастады. Күзде DNL Шотландияның Перт қаласынан Осло арқылы Стокгольмге ұшты, бірақ бұл бағыт көп ұзамай тоқтатылды. 1940 жылдың 9 сәуірінде нацистік Германияның Норвегияны басып алуы кезінде неміс Люфтваффесінің ұшақтары Форнебуға қонды. Азаматтық әуежай билігі бұған кедергі келтіруге тырыспады, тіпті ұшу-қону жолына көлік құралдарын қоймады, бірақ бірнеше неміс ұшағы қону кезінде бір-бірімен соқтығысты. KLM ұшағының сол күні таңертең рейсі жоспарланған еді, капитанға жолаушыларды түсіріп, экипажбен Ослоға қайтуға бұйрық берілді. 12 сәуірде әуежай Ұлыбритания Корольдік әуе күштерімен бомбаланды. 14 сәуірде KLM капитанына экипажбен Амстердамға жолаушыларсыз ұшуға рұқсат берілді. Соғыс кезінде неміс әскері Форнебуды кеңінен пайдаланды, бірақ ол стратегиялық маңызы жоқ болды, себебі ол кез келген шайқас аймағынан шалқары орналасқан. Соғыс кезінде әуежай ресми түрде муниципалитетке тиесілі болды. Неміс билігінің бұйрығымен негізгі солтүстік-оңтүстік ұшу-қону жолағы кеңейтілді және әлі салынып үлкермеген барлық құрылыстар аяқталды. Алайда, соғыс кезінде негізгі солтүстік-оңтүстік бағытынан басқа барлық ұшу-қону жолақтары қолданыстан шығарылды. Ұшу-қону жолағының солтүстік жағында Люфтваффе бірнеше ангар мен тұтқын лагерін салды. Тұтқындар қыс мезгілінде қарды қақтап, ұшу-қону жолағын тазалауға жұмылдырылды. 1945 жылдың мамыр айында неміс әскері Норвегиядан қуылғаннан кейін әуежай одақтастар мен Норвегия Корольдік әуе күштерінің бақылауына өтті. Азаматтық әуекомпаниялардың ешқайсысы жұмыс істемеді, ал әуе күштері коммерциялық рейстерді бастады. Бұрынғы бағыттарға қосымша, Солтүстік Норвегияға бағыт ашылды, бірақ ол қысқы маусымда тоқтатылды. Білікті кадрлардың жетіспеуіне байланысты халықаралық рейстер де тоқтатылды. 1946 жылдың басында әуежайды басқару муниципалитетке қайта берілді. Соғыс кезінде авиация технологиясының дамуына байланысты ұшу-қону жолағын кеңейту қажет болды. Ұшу-қону жолағы Дуглас DC 3 ұшағына жеткілікті болды, бірақ үлкен Дуглас DC 4 ұшағына жетпейді. Соңғыларын American Overseas Airways, DNL Солтүстік Америка бағыттарында және British European Airways Лондон бағытында пайдаланды, олардың барлығы Осло әуежайына, Гардермоенге көшірілді.

Кеңейту

1947 жылдың 1 қарашасында Norsk Spisevognselskap әуежайда мейрамхана ашты. 1946 жылы DNL бүкіл жарым аралды пайдалануға беру арқылы солтүстік-оңтүстік ұшу-қону жолағын кеңейту жоспарларын бастады. Сонымен қатар, ол екінші шығыс-батыс ұшу-қону жолын салуды қалады. 1946 жылы мемлекет әуежайдың иелігін өтемақысыз алды, бірақ егер әуежай жабылса, жылжымайтын мүлік муниципалитетке қайтарылуы керек деген шарт қойылды. Ставангер әуежайы интерконтиненталдық сапарларға үміткер болды, бірақ 1949 жылы мемлекеттік комиссия оны Форнебу мен Гардермоен арасында бөлісу керек деп шешті. 1948 жылы тағы бір комиссия құрылды, ал 1950 жылы ол Осло аймағындағы барлық әуежай қызметтерін Гардермоенге шоғырландыруды және әуежайға жаңа тас жол салуды ұсынды. Саясаткерлер мен жоспарлаушылар арасында екі негізгі идеология болды: біріншісі, саяси шеңберлерде басым болды, Форнебудың қала орталығына жақын орналасуы Ослодағы нарыққа қол жеткізудің және әуе компанияларының өсуінің кілті болды. Екіншісі ұзақ мерзімді перспективада Форнебу орталық әуежайдың талаптарын қанағаттандыра алмайтынын және жақсырақ орын табу қажеттігін атап өтті. Саяси процестерден кейін солтүстік-оңтүстік ұшу-қону жолағы кеңейтілді. Осының аяқталуымен интерконтиненталдық қозғалыс Гардермоеннен Форнебуға көшірілді. 1946 жылы DNL, DDL және Swedish Aerotransport арасында Overseas Scandinavian Airlines System құрылды. Сол жылы кеме иесі Людвиг Г. Братен DC 4 ұшақтарымен чартерлік рейстерді бастаған Braathens South American and Far East (Braathens SAFE) компаниясын құрды. Бірінші азаматтық бағытты KLM жүзеге асырды, ол 1946 жылдың наурыз айында Осло-Кристианс-Амстердам бағытын ашты. 1 сәуірден бастап DNL Копенгагенге рейстер жасады, бір аптадан кейін DC 3 ұшақтарымен Ставангер арқылы Лондонға бағыт ашты. Үшінші DNL бағыты Ju 52 ұшақтарымен Стокгольмге, ал төртіншісі Гетеборг және Копенгаген арқылы Цюрих пен Марсельге бағытталды. Мамыр айында DNL Тронхейм және Тромсёге, кейін Киркенеске рейстерді бастады. Сондай-ақ, ол Копенгагенге тікелей рейстерді ұйымдастырды. Қазан айында Кристианс арқылы Амстердам, Брюссель және Париж бағыттары ашылды. Соңында Копенгаген арқылы Прагаға және Ставангерге бағыт ашылды. 1946 жылы DNL 47 000 жолаушыны тасыды (барлығы Форнебу арқылы ұшпаса да). Компанияда 6 DC-3 және 5 Ju-52 ұшағы жұмыс істеді. 1947 жылы Icelandair Рейкьявикке рейстерді бастады, ал сол жылы British European Airways Лондон бағытын Гардермоеннен Форнебуға көшірді. DNL үш Short Sandringham ұшатын қайығын сатып алды, олар жағалау бойында "Flying Coastal Express" ретінде пайдаланылды. Олар 1947 жылдан 1950 жылдың мамырына дейін қызмет етті, бірақ пайдалануы қымбатқа түсті. 1949 жылы Braathens SAFE DC 3 ұшақтарымен Форнебудан жоспарлы рейстерді енгізді; ол Амстердам, Женева, Рим, Каир, Басра, Карачи, Бомбей, Калькутта және Бангкокте аялдамалармен Қиыр Шығысқа ұзақ қашықтыққа ұшуларды жүзеге асырды, содан кейін Гонконгқа жетті. 1949 жылы Scandinavian Airlines System (SAS) құрылғаннан кейін барлық халықаралық концессиялар осы компанияға берілді, ал Braathens SAFE ішкі рейстерді бастады, бірақ ол 1954 жылға дейін халықаралық бағыттардағы қолданыстағы концессияларын сақтап қалды. Braathens SAFE компаниясының алғашқы ішкі рейсі Tønsberg әуежайы, Jarlsberg арқылы Ставангерге, кейін Тронхеймге бағытталды. Бұл екі бағыт та Heron ұшақтарымен орындалды. Бастапқыда Тронхейм бағыты Ладеге ұшырылды, бірақ тез арада Вэрнестегі қазіргі әуежайға көшірілді. Loftleiðir 1952 жылы Рейкьявикке рейстерді бастады. 1950 жылдары SAS Convair 440 ұшақтарын, ал Braathens SAFE Fokker F 27 ұшақтарын пайдалануға берді. Кейін екі компания да Douglas DC-6 ұшақтарын пайдалануға кірісті. 1952 жылы SAS Бодё әуежайына, ал 1955 жылы Берген әуежайына рейстерді бастады. 1958 жылы Олесунн әуежайы, Вигра ашылды және Braathens SAFE қызмет көрсетті. Рёростың аялдамалары 1958 жылы тоқтатылды, бірақ ұшу-қону жолағы ұзартылғаннан кейін 1963 жылы қайта жаңартылды. 1959 жылы Хамар аялдамалары тоқтатылды. 1960 жылы Finnair Хельсинкиге рейстерді бастады, бірақ тікелей рейстер 1971 жылға дейін енгізілген жоқ. Кеңейтілген мүмкіндіктер SAS-қа Sud Aviation Caravelle ұшақтарын Копенгаген бағытында пайдалануға мүмкіндік берді, бірақ олар кейде Бодёға да пайдаланылды.

Қатты бөлмелер

1963 жылы Финнмаркта үш әуежай ашылды, барлығына SAS қызмет көрсетті: Alta әуежайы, Kirkenes әуежайы, Høybuktmoen және Lakselv әуежайы, Banak. Келесі жылы SAS Tromsø әуежайына да ұшуды бастады. 1966 жылы Lufthansa Гамбургке рейстерді бастады, содан кейін Дюссельдорф, Франкфурт және Мюнхенге рейстер енгізді. 1960 жылдары SAS көптеген ішкі бағыттарда Caravelles ұшақтарын пайдалана бастады. 1970 жылдары Douglas DC 8 ұшақтары да қолданысқа енгізілді. Pan American World Airways 1967 жылдан 1973 жылға дейін және 1976 жылдан 1978 жылға дейін Нью-Йоркке рейстер жасады. Braathens SAFE 1969 жылы Boeing 737 200 және Fokker F 28 ұшақтарын қабылдауға кірісті, олар біртіндеп көптеген ішкі бағыттарды өздеріне алды. 1970 жылы Air France және Swissair әуе компаниялары Париж және Цюрихтен Fornebu әуежайына ұшуды бастады. 1972 жылы олар "Аэрофлоттың" Мәскеу рейсімен толықтырылды. 1971 жылы мемлекеттік комиссия Гардермоенді кеңейтіп, Форнебудан келетін трафиктің үлкен бөлігін қабылдауды ұсынды. Сонымен қатар, Hobøl қаласында жаңа негізгі әуежай салынуы тиіс еді. 1971 жылдан бастап чартерлік рейстер Гардермоенге көшірілді, бірақ SAS және Braathens SAFE-ке ерекше рұхсат берілді, сондықтан олар тек бір Осло әуежайында қызмет көрсетуі керек болды. 1971 жылдың 1 шілдесінде Widerøe Sogn og Fjordane аймақтық әуежайы ашылғаннан кейін Fornebu-ға ішкі бағыттарға да қызмет көрсетуді бастады. Бұл бағыттар de Havilland Canada Twin Otter және кейінірек de Havilland Canada Dash 7 ұшақтарымен қамтамасыз етілді, бірақ барлық әуежайларға тұрақты рейстер 1970 жылдардың соңында ғана Dash 7 ұшағы енгізілгеннен кейін басталды. 1970 жылдары соңғы төрт негізгі әуежай ашылды. Braathens SAFE 1972 жылы Kristiansund әуежайына, Kvernberget әуежайына, 1972 жылы Molde әуежайына, Årø әуежайына және 1973 жылы Harstad/Narvik әуежайына, Evenes әуежайына рейстерді бастады. 1975 жылы SAS Haugesund әуежайына, Karmøy қаласына ұшуды бастады. 1980 жылдары әуежай тағы да тым кішкентай болып танылды. 1983 жылы SAS және Braathens жүзеге асырған барлық чартерлік рейстер Гардермоенге көшірілді. Қосымша шетелдік рейстер енгізілді, атап айтқанда 1985 жылы Брюссельге Sabena, 1986 жылы Лондонға Gatwick және Ньюкаслға Dan Air, 1988 жылы Миланға Alitalia. Гардермоенде реконструкция кезінде Trans World Airlines та Fornebu әуежайына қызмет көрсетті, ал сол жылы Pan American Нью-Йоркке бағытын қайта ашты. Қызмет көрсету ғимаратына қосымша қабат салынды, бұл кеңселерді көшіруге және екі негізгі қабатта тіркеу және жолаушыларға қызмет көрсету үшін орын босатуға мүмкіндік берді. Ішкі терминал үшін екі спутник салынды, Braathens SAFE және SAS үшін бір-бір спутник, бұл жолаушыларға күту аймағын кеңейтуге мүмкіндік берді. Халықаралық терминал бес қақпалы пирспен кеңейтілді. Сондай-ақ, көп қабатты тұрақ салынды. Norsk Air 1987 жылы Leirin қаласындағы Fagernes әуежайы ашылғаннан кейін Fornebu әуежайына қызмет көрсетуді бастады. Бұл бағыт бір жыл ішінде жабылды, бірақ 1990 жылы Coast Air қайта іске қосты. 1996 жылдан бастап бұл бағытты Teddy Air компаниясы өз мойнына алды. 1989 жылы Braathens SAFE 1960 жылдан бері Форнебудан Билундке дейінгі алғашқы халықаралық жоспарлы рейсін бастады. Екі жылдан кейін компания Dan Air бағытынан бас тартқаннан кейін Ньюкаслға және Швецияның Мальмё қаласына ұшуды бастады. Сол жылы Norway Airlines компаниясы да құрылды, ол Форнебуда база құрып, Лондон Гатвикке, сондай-ақ Стокгольмге Transwede компаниясымен бірлесіп, және Копенгагенге Sterling Airlines компаниясымен бірлесіп рейстер ұсынды. 1992 жылы Norway Airlines және Dan Air банкротқа ұшырады, ал Braathens SAFE Лондонның Гатвикке рейстерін бастады. Ол 1994 жылы Мальмё бағытын тоқтатты. Дерегуляциядан кейін Braathens SAFE сонымен қатар Аликанте, Малага, Рим және Стокгольм қалаларына рейстер енгізді. Widerøe Гетеборг пен Берлинге халықаралық рейстерін енгізді. 1994 жылы Еуропалық Одаққа ішкі және халықаралық рейстерді реттеу тоқтатылды, халықаралық рейстердің саны өсті және Fornebu Air Malta, Air Portugal, AirUK және LOT Polish Airlines сияқты әуе компанияларын қабылдады. 1980 және 1990 жылдары Форнебудан ұшқан басқа әуе компанияларына Delta Air Lines, Northwest Orient және Tower Air кіреді. Ішкі нарықта Braathens SAFE Берген, Бодё, Харстад/Нарвик және Тромсё қалаларына рейстерді енгізді.

Жабылу

1960 жылдары Осло және Шығыс Норвегия үшін жаңа негізгі әуежай салу мәселесі бойынша саяси пікірталас басталды. 1970 жылы жарияланған үкіметтік баяндамада бес нысанды зерттеу ұсынылды: Гардермоен, Хурум, Аским, Несодден және Ас. Hobøl алдын ала таңдалып, болашақ әуежай үшін жерлер резервтелді. 1970 жылдары Еңбек партиясы Hobøl-дің Осло төңірегіндегі даму аймақтарына тым жақын орналасқандығына алаңдады және халық санының өсуін солтүстікке қарай ықпалдау мақсатында Гардермоенді пайдалануды қалады. Коммерциялық мүдделер мен әуе компаниялары Hobøl-ді қолдады. 1983 жылы Парламент Hobøl жобасынан бас тартып, бөлінген шешімді жалғастыруға бекітті. Форнебу кеңейтілді, ал барлық чартерлік рейстер Гардермоенге көшірілді. 1988 жылдан бастап барлық халықаралық рейстер де көшірілді, нәтижесінде Форнебу толығымен ішкі рейстерге арналған әуежайға айналды. 1980-ші жылдардың ортасындағы жол жүк көлемінің артуы саясаткерлердің қызығушылығын өзгертті, және 1988 жылы Парламент Форнебумен бір жағында, бірақ одан алыс орналасқан Хурумда жаңа негізгі әуежай салуды мақұлдады. Бірақ, жаңа ауа райы деректері Хурумның қолайсыз екенін көрсетті, соның салдарынан бұл нысаннан бас тартылды. Деректер саяси шешімді манипуляциялау үшін жасалған деген айыптаулар да болды. 1992 жылы Парламент Гардермоенде жаңа әуежай құрылысын бастау және Форнебуды жабу туралы соңғы шешім қабылдады. Гардермоендегі әуежайды қаржыландыру Азаматтық Әуежай Әкімшілігіне тиесілі компанияға берілген мемлекеттік кредит арқылы жүзеге асырылды. Бұл компания Гардермоенді салу және басқарумен айналысты, бірақ 1997 жылдың 1 қаңтарынан бастап Форнебудың да жұмысын өз мойнына алды. 1998 жылдың 7 қазанында Форнебудан соңғы ұшақ ұшып кеткеннен кейін 300 адам түн бойы 500 жүк көлігімен жабдықты Форнебудан Гардермоенге тасымалдады. Жаңа әуежай 1998 жылдың 8 қазанында ашылды. Гардермоеннің ашылуы Норвегия авиациясына стратегиялық әсер етті. 1994 жылы нарықты либерализациялауға қарамастан, Форнебуда бос слоттардың жетіспеуі еркін бәсекелестікті мүмкін етпеді, себебі жаңа әуе компаниялары өздерін орната алмады және жаңа халықаралық әуе компаниялары Форнебуға рейстер аша алмады. Гардермоен бұл мүмкіндікті ұсынып, 1998 жылдың 1 тамызынан бастап Color Air Ослодан рейстерді бастап, ішкі бағыттардағы бағаларды төмендетті. Компания келесі жылы банкротқа ұшыраса да, Braathens үшін шығын мөлшері соншалықты жоғары болды, SAS компаниясы оны сатып алды. Бұл орынды Norwegian Air Shuttle толықтырып берді.

Қайта дамыту

1998 жылы жабылғаннан кейін бұрынғы әуежай аумағы жаңартылып, қайта құрылды. Қазіргі таңда бұл жерде Telenor бас кеңсесі (NBBJ архитекторлары, 2001), Equinor (бұрынғы Statoil, a lab architects (no)) өңірлік және халықаралық кеңселері, Telenor Arena (HRTB архитекторлары, 2009), сондай-ақ басқа да кеңселер мен тұрғын үй жобалары орналасқан. Қайта құруға дейін әуежай аумағы норвегиялық әнші Хананың 2001 жылғы "Hollywood Lie" әнінің музыкалық видеосына пайдаланылған. Бұрынғы әуежайдың бірнеше ғимараты сақталған, оның ішінде басқару мұнарасы, терминал ғимараты және екі ерекше ұшақ ангары бар. Жартыаралдың батыс бөлігінде бұрынғы 06/24 ұшу-қону жолағының 50м х 20м бөлігі әуежайдың құрметіне қалпына келтірілді. Солтүстік-батыста "Kilen Sjøflyklubb" гидроавиациялық базасы әлі де жұмыс істеп тұр. 2020 жылдың желтоқсанында Осло мен Форнебу арасындағы жаңа жер асты кеңейтуі басталды, ол ескі әуежайдың үлкен аумақтарын қазуды, соның ішінде қалған екі ангарды бұзуды қамтыды. Бүгінде Форнебу түбегі Осло және Барум үшін өте маңызды, бұл ескі әуежайдың болашағы үшін үлкен дамуға мүмкіндік береді.

Апаттар мен оқиғалар

1946 жылғы 26 мамырда DNL Junkers Ju 52 ұшағы Стокгольмге бет алғанда, ұшу кезінде техникалық бұзылуға байланысты Halden Terrasse үйлеріне құлап түсті. Борттағы барлық адам қаза тапты, бірақ жерде ешкім зардап шекпеді. 1949 жылғы 20 қарашада голландиялық DC 3 ұшағы Форнебуға жақындағанда Хьюрумда апатқа ұшырады. Жолаушылардың біреуінен басқа барлығы, сондай-ақ экипаж мүшелері де қаза тапты. 1963 жылғы 14 сәуірде Icelandair Flugfélag Islands авиакомпаниясының Vickers Viscount TF ISU Hrímfaxi ұшағы Форнебуға жақындаған кезде Несёяда апатқа ұшырады. Борттағы 12 адамның барлығы қаза тапты. 1972 жылғы 23 желтоқсанда Braathens SAFE рейсі 239, Ålesund қаласынан Ослоға қарай Fokker F 28 ұшағымен ұшып бара жатқанда, Форнебуға жақындаған кезде Аскерде апатқа ұшырады. Қырық адам қаза тауып, бесеуі аман қалды. Бұл F 28 ұшағының тарихындағы алғашқы қаза болған апаты және 1989 жылға дейін Норвегиядағы ең ауыр әуе апаты болып есептелді. Braathens SAFE рейсі 139 1985 жылғы 21 маусымда орын алды, сол кезде Braathens SAFE авиакомпаниясының Боинг 737 200 ұшағы Trondheim әуежайынан Værnes-тен Fornebu-ға бағыт алғанда, мас студент ұшақты басып алып, премьер-министрмен және әділет министрімен сөйлесуді талап етті. Ұшақ Форнебуға қонды, ал ұшқыш кейін қаруын сыраға айырбастап берді. Оқиға кезінде ешкім жарақат алмады.