Кіріспе

1979 жылы АҚШ пен Қытай арасындағы келісім

1979 жылғы 1 қаңтардағы дипломатиялық қатынастар орнату туралы бірлескен коммюнике АҚШ пен Қытай Халық Республикасы (көбінесе "Қытай" деп аталады) арасындағы ресми қатынастарды орнатты. Оның жариялануы АҚШ-тың Қытай Республикасын (қазіргі "Тайвань" деп белгілі) ресми тануын тоқтатумен бірге болды, бұл туралы 1978 жылғы желтоқсанда президент Джимми Картер жариялаған болатын. Картер Тайваньдағы барлық АҚШ әскери қызметшілерін қайтаруды және Қытай Республикасымен (ROC) жасалған Қытай-Америка өзара қорғаныс шартына тоқтама салуды да жариялады. Дегенмен, АҚШ Конгресінің толық қолдауымен (және Картер әкімшілігі қол қойған) қабылданған Тайвань қатынастары туралы заң, одан кейін көп ұзамай АҚШ-тың ішкі заңнамасы ретінде, ресми үкіметтік өкілдіксіз және дипломатиялық қатынастарсыз, Тайваньдағы Америка институты арқылы жүзеге асырылатын ресми емес қатынастарды сақтап қалу үшін заңдық негізді қамтамасыз етті. Формалды мойындаудан өзге, коммюнике шамамен жеті жыл бұрын жарияланған Шанхай коммюникесінде келісілген принциптерді қайта бекітті.

Негізгі түйіндер

Американың Тайвань институты 1979 жылы АҚШ пен Қытай арасындағы келісімде 9 негізгі мәселені белгіледі. 1. АҚШ Қытай Халық Республикасының үкіметін "Қытайдың жалғыз заңды үкіметі" деп таныды және Қытайдың "бір ғана Қытай бар, Тайвань Қытайдың бір бөлігі" деген позициясын қабылдады. Сонымен қатар, АҚШ Тайваньмен мәдени, коммерциялық және бейресми қарым-қатынастарды сақтап, Қытай мен АҚШ арасындағы қарым-қатынастарды қалыпқа келтірді. АҚШ дипломаты Харви Джулиен Фельдман 1999 жылы берген сұхбатында Пекиндегі АҚШ байланыс кеңсесінің директорының орынбасары Джеймс Степлтон Ройдың да бұл аудармадағы өзгерісті білгенін айтты, бірақ Фельдман Ройдың Қытай-АҚШ қарым-қатынастарын мүмкіндігінше жылдам қалыпқа келтіруге тырысқанын, сондықтан ол бұл туралы үн қатпағанын сендірді. Сондықтан, осы жағдайға қарамастан, екі тарап осы бірлескен коммюникеге қол қойды. Олар бұл позицияны көп рет мәлімдеді және тек ағылшын тіліндегі мәтін АҚШ үкіметі үшін міндетті екенін жариялады. Ал Қытай үкіметі қытай тіліндегі мәтін де АҚШ үкіметі үшін міндетті екенін тұжырымдайды, сондықтан АҚШ үкіметі "бір ғана Қытай бар, Тайвань Қытайдың бір бөлігі" деген көзқарасқа келісуін қажет етеді.