Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өсімдік майы
Plant oil
Арган майы – Марокко мен оңтүстік-батыс Алжирге тән арган ағашының (Argania spinosa L.) дәндерінен алынатын өсімдік майы. Мароккода арган майын таңғы асқа нанға малып жеуге немесе кускус пен макаронның үстіне тамшылап қоюға қолданады. Ол сонымен қатар косметикалық мақсаттарда да пайдаланылады.
Argan oil is a plant oil produced from the kernels of the argan tree (Argania spinosa L.), which is indigenous to Morocco and southwestern Algeria. In Morocco, argan oil is used to dip bread at breakfast or to drizzle on couscous or pasta. It is also used for cosmetic purposes.
Қасиеттері
Арган майының 99% триглицеридтер мен олардың туындыларынан тұрады. Бұл заттар келесі май қышқылдарынан шығады:
Май қышқылы Пайызы
Олейлік 42,8%
Линолдік 36,8%
Пальмиттік 12,0%
Стеариндік 6,0%
Линолендік <0,5%
99% of argan oil consists of triglycerides and related derivatives. These are derived from the following fatty acids:
Fatty acid Percentage Oleic 42.8% Linoleic 36.8% Palmitic 12.0% Stearic 6.0% Linolenic <0.5%
Арган майының салыстырмалы тығыздығы 0,906-дан 0,919-ға дейін ауыспалы. Арган майындағы шағын мөлшердегі фенолдарға кофе қышқылы, олеуропеин, ваниль қышқылы, тирозол, катехол, резорцинол, (-) эпикатехин және (+) катехин жатады. Алу әдісіне байланысты, арган майы зәйтүн майына қарағанда тотығуға төзімдірек болуы мүмкін.
Argan oil has a relative density at ranging from 0.906 to 0.919. Some trace phenols in argan oil include caffeic acid, oleuropein, vanillic acid, tyrosol, catechol, resorcinol, (−) epicatechin and (+) catechin. Depending on the extraction method, argan oil may be more resistant to oxidation than olive oil.
Ас үй
Мароккода бұл май тағамдық мақсаттар үшін қолданылады, мысалы, нанға малып, салатқа қосып немесе кускустың үстіне құйып жейді.
In Morocco, the oil is used for culinary purposes, e. g. dipping bread, as salad dressing or on couscous.
Косметика
2000 жылдардың басынан бері арган майы косметика және шаш күтіміне арналған құралдарда кеңінен қолданылып келеді. Тек бір литр май алу үшін шамамен кептірілген арган жемісі қажет болады. Кейбір өндірушілер жемісті кептірмей, механикалық түрде етін алып тастайды. Марокколықтар әдетте жемістің етін мал азығы ретінде пайдаланады. Марокконың кейбір аймақтарында ешкілерге арган ағаштарына көтеріліп, жемістерді еркін жеуге мүмкіндік беріледі. Содан кейін түйіршіктер ешкінің нәжісінен жиналады, бұл майды өндіруге жұмсалатын еңбекті азайтады, бірақ кейбір жағдайда дәмдік сезімдерге қарсылық тудыруы мүмкін. Қазіргі заманда қабықтар қолмен алынады. Жұмысшылар аспаздық арган майын жасау үшін қолданатын түйіршіктерді ақырындап қуырады. Арган түйіршіктері салқындағаннан кейін, жұмысшылар оларды ұнтақтап, пресстеп май шығарады. Қоңыр түсті массадан таза, сүзгіленбеген арган майы алынады. Соңында олар сүзгіленбеген арган майын ыдыстарға құяды. Прессте қалған қалдық белокқа толы және көбінесе мал азығы ретінде қолданылады. Май өндірісінің географиясы кеңейіп келеді: 2020 жылы ол Эсауираның дәстүрлі арган өндіру аймағының оңтүстігінде, Агадир қаласының жанында басталды және солтүстікке қарай кеңейеді. Арган майын өндіру арган ағаштарының кесілуін тоқтатуға көмектесті. Сонымен қатар, Арган алқаптарын жаңарту жұмыстары да жүргізілді: 2009 жылы Эссауира провинциясының Мескала қаласында 4300 арган көшетін отырғызу операциясы басталды. 2002 жылы Арган биосфералық қорығы қауымдастықтарының желісі (Réseau des Associations de la Réserve de Biosphère Arganeraie, RARBA) құрылды, мақсаты – Арган алқаптарында тұрақты дамуды қамтамасыз ету. RARBA бірнеше маңызды жобаларға қатысты, соның ішінде Марокконың шөлейттенуге қарсы ұлттық бағдарламасына (Programme National de Lutte contre la desertification, PAN/LCD). Жоба жергілікті тұрғындарды қамтыды және негізгі инфрақұрылымды жақсартуға, табиғи ресурстарды басқаруға, кіріс әкелетін қызметтерге (оның ішінде арган майын өндіру), әлеуетті күшейтуге және тағы да басқаларға көмектесті.
Since the early 2000s argan oil has been increasingly used in cosmetics and hair care preparations. It takes about of dried argan fruit to produce only one litre of oil. Some producers remove the flesh mechanically without drying the fruit. Moroccans usually use the flesh as animal feed. A tradition in some areas of Morocco allows goats to climb argan trees to feed freely on the fruits. The kernels are then later retrieved from the goat droppings, considerably reducing the labour involved in extraction at the expense of some potential gustatory aversion. In modern practice, the peels are removed by hand. Workers gently roast kernels they will use to make culinary argan oil. After the argan kernels cool, workers grind and press them. The brown coloured mash expels pure, unfiltered argan oil. Finally, they decant unfiltered argan oil into vessels. The remaining press cake is protein rich and frequently used as cattle feed. The area of producing the oil is expanding: in 2020 it had started near the city of Agadir, south of the traditional argan producing area of Essaouira, and is due to expand north. Producing argan oil has helped to protect argan trees from being cut down. In addition, regeneration of the Arganeraie has also been carried out: in 2009 an operation to plant 4,300 argan plants was launched in Meskala in the province of Essaouira. The Réseau des Associations de la Réserve de Biosphère Arganeraie (Network of Associations of the Argan Biosphere Reserve, RARBA) was founded in 2002 with the aim of ensuring sustainable development in the Arganeraie. RARBA has been involved with several major projects, including the Moroccan national antidesertification programme (Programme National de Lutte contre la desertification, PAN/LCD). The project involved local populations and helped with improvements to basic infrastructure, management of natural resources, revenue generating activities (including argan oil production), capacity reinforcement, and others.
Әлеуметтік
Арган майын өндіру әрқашан әлеуметтік-экономикалық функция атқарады. Қазіргі уақытта оның өндірісі негізгі арган майы өндірілетін аймақта – Арган аймағында 2,2 миллионға жуық адамды қамтамасыз етеді. Бүгінде өндірілетін арган майының көп бөлігі әйелдер кооперативтері арқылы жасалады. Еуропалық Одақтың қолдауымен әлеуметтік даму агенттігінің демеушілігімен құрылған UCFA (Union des Cooperatives des Femmes de l’Arganeraie) – Мароккодағы арган майы кооперативтерінің ең ірі одағы. Оған аймақтың басқа бөліктерінде орналасқан 22 кооператив кіреді. 2020 жылы Атлант жағалауындағы Эссауирадан ішкі жағында 300-ге жуық шағын фирма, көбінесе кооперативтер жұмыс істеді. Тұқымдарды жинап алатын әйелдер негізінен бербер ұлтынан шыққан, олардың дәстүрлі біліктілігі ұрпақтан-ұрпаққа жеткен. Кооперативтерді құруға Марокконың өзінен, әсіресе Мохаммед VI ағашын зерттеу және қорғау қорынан (Fondation Mohamed VI pour la Recherche et la Sauvegarde de l’Arganier), сондай-ақ халықаралық ұйымдардан, оның ішінде Канаданың Халықаралық даму зерттеу орталығы мен Еуропалық комиссиядан қолдау көрсетілді. Дегенмен, көптеген әйелдер өте ұзақ жұмыс істесе де, олардың табысы көбінесе айына 170 фунт стерлингтен (немесе тіпті одан да аз) аспайды, бұл Марокконың ұсынылған ұлттық ең төменгі жалақысынан төмен. Рабаттың Мохаммед V университетінің химия профессоры Зубида Шарруф жоғары жалақыны жақтады, сонымен қатар оның денсаулыққа тигізетін пайдасы туралы зерттеулердің авторы. Ол кейбір компаниялар жұмысшыларына лайықты жалақы төлеудің орнына, туристерді өз нысандарына жеткізу үшін жүргізушілерге ақы төлейтінін айтады, содан кейін оларға май сатады. Марокконың ауыл шаруашылығы министрі Шарруфтан компанияларды сауда ұйымдарына қосылуға және қызметкерлеріне ең төменгі жалақы төлеуге мәжбүрлеуге көмектесуді сұрады.
The production of argan oil has always had a socioeconomic function. At present, its production supports about 2.2 million people in the main argan oil–producing region, the Arganeraie. Much of the argan oil produced today is made by a number of women's co operatives. Co sponsored by the Social Development Agency with the support of the European Union, the UCFA (Union des Cooperatives des Femmes de l’Arganeraie) is the largest union of argan oil co operatives in Morocco. It comprises 22 co operatives that are found in other parts of the region. as of 2020, there were around 300 small firms, mostly co operatives, in the area about inland from Essaouira, on the Atlantic coast. The women who harvest the seeds are mostly of the Berber ethnic group, with traditional skills dating from generations ago. The establishment of the co operatives has been aided by support from within Morocco, notably the Foundation Mohamed VI pour la Recherche et la Sauvegarde de l’Arganier (Mohammed VI Foundation for Research and Protection of the Argan Tree), and from international organisations, including Canada's International Development Research Centre and the European Commission. However, despite many working a very long day, the women usually make less than (£170 stg) a month (and even as low as ), which is below Morocco's recommended national minimum wage. Zoubida Charrouf, a chemistry professor at Mohammed V University of Rabat is an advocate for higher salaries, as well as the author of studies into its health benefits. She says that some companies pay drivers to bring tourists to their facilities, to sell them the oil, rather than pay their workers properly. Morocco's minister of agriculture has asked for Charrouf's help in forcing firms to join trade bodies and commit to paying staff the minimum wage.