Кіріспе

2-гидроксиглутарин қышқылының зәрде жоғарылауы – сирек кездесетін нейрометаболикалық ауру, оның ерекшелігі – адам зәрiнде 2-гидроксиглутарин қышқылының деңгейінің айтарлықтай жоғары болуы. Бұл ауру автосомалық рецессивті немесе автосомалық доминантты жолмен беріледі.

Себеп

Бірнеше геннің мутациясы 2-гидроксиглутаролық ацидурияның әртүрлі түрлеріне алып келуі мүмкін. Мысалы, D2HGDH және L2HGDH гендері митохондрияларда табылмайтын ферменттерді жасау жөніндегі нұсқауларды береді, олар клеткалық қызмет үшін энергия өндіретін қалыпты реакциялар тізбегінің бөлігі ретінде D-2 гидроксиглутаратты және L-2 гидроксиглутаратты ыдыратады. Осы гендердің кез келгенінде мутация туындаса, ферменттердің жұмысы бұзылып, екі гидроксиглутараттың жасушаларда жиналуына мүмкіндік туады, бұл I типті 2-гидроксиглутаролық ацидурияны тудырады. Сонымен қатар, L-2 гидроксиглутаролық ацидурияның II типі және екі гидроксиглутараттың аралас типі IDH2 және SLC25A1 гендеріндегі мутациялардан пайда болады.

L-2- гидроксиглутариялық ацидурия

L2 түрі көбірек таралған, ауыр және негізінен орталық нерв жүйесіне әсер етеді. Базальді ганглиялар зақымдалады, мидың ақ заттарында кистоздық қуыстар жиі кездеседі, бұл нәресте кезінен басталады. Бұл түр созылмалы болып келеді, гипотония, дікілдеу және эпилепсия сияқты ерте белгілері губчақты лейкоэнцефалопатияға, бұлшықеттік хореодистонияға, зиякерлік кемістікке және психомоторлық регрессияға ұласады. Ол L2 гидроксиглутарат дегидрогеназасын кодтайтын L2HGDH генімен байланысты. L2 гидроксиглутарат малат дегидрогеназаның 2-оксоглутаратқа қатысты белсенділігінің нәтижесінде түзіледі, ал L2 гидроксиглутарат дегидрогеназасы – L2 гидроксиглутаратты 2-оксоглутаратқа қайта окистендіретін метаболиттерді түзету ферментінің мысалы.

D-2- гидроксиглутариялық ацидурия

D2 түрі сирек кездеседі, көріністері макроцефалия, кардиомиопатия, ақыл-ой кемістігі, гипотония және кортикальдық соқырлықты қамтиды. Ол D2HGDH геніндегі рецессивті мутациялар (I тип) немесе IDH2 геніндегі үстемдік ететін функциялық мутациялардың нәтижесінде (II тип) туындайды.

Бірлескен D-2- және L-2- гидроксиглутариялық ацидурия

Комбинирленген түрі ауыр ерте басталатын эпилептикалық энцефалопатиямен және даму прогресінің тоқтауымен сипатталады. Бұл митохондриялық цитрат тасымалдаушыны кодтайтын SLC25A1 генінің рецессивті мутацияларынан туындайды.

Емдеу

2-гидроксиглутарурияның емделуі құрысуларды бақылауға негізделген, ал болжамы жағдайдың қаншалықты ауыр екеніне байланысты.