Кіріспе

Чарльз Луи Ханонның этюдтер жинағы

Чарльз Луи Ханонның (1819 – 1900) "Виртуоз пианист" (Le Pianiste virtuose) – пианистің жылдамдығын, дәлдігін, ептілігін, барлық саусақтарының күшін және білезіктердің икемділігін дамытуға арналған алпыс жаттығудан тұратын жинақ. Алғаш рет 1873 жылы Булоньде жарық көрген "Виртуоз пианист" Ханонның ең танымал туындысы болып табылады және бүгінгі күнге дейін фортепиано оқытушылары мен оқушылары кеңінен пайдаланады. Дегенмен, кейбір фортепиано мұғалімдері бұл XIX ғасырғы жаттығулардың қазіргі замандағы тиімділігіне күмән келтіруде.

Шолу

Жаттығулар студенттің орындалу қабілетіне кедергі келтіретін жиі кездесетін мәселелерді шешуге арналған. Оларға бас бармақтың қиылысын болдырмау, төртінші және бесінші саусақтарды күшейту, төрттік және үштік трельдер жатады. Жаттығулар жеке-жеке меңгерілуге және одан кейін олар орналасқан бөлімдерде тізбектеп орындалуға арналған. Студенттің техникалық дағдыларын арттырудан басқа, жоғары жылдамдықпен топта орындалғанда, жаттығулар төзімділікті де арттыруға көмектеседі. Жаттығулар үш бөлімге бөлінген:

Жаттығулар 1–20: «Дайындық жаттығулары» деп аталады, бұл сонымен қатар ең танымал жаттығулар, олар саусақ күшін және тәуелсіздігін дамытуға арналған. Әр жаттығуда C-ден басталатын және екі октаваға дейін D-ден басталып қайталанататын 8 сегіздік нотадан тұратын тізбек бар. Содан кейін жаттығу бастапқы C-ге дейін екі октава төмен кері қайталанады. Жаттығуларды үштік топтарда орындау керек, бірінші екеуі бірге орындалады. Жаттығулар 21–43: «Виртуоздық техниканы дамытуға арналған қосымша жаттығулар» деп аталады. Бұл қиын бөлімді пианист 1-бөлімді толық меңгергеннен кейін ойнауға арналған. 2-бөлімге гаммалар мен арпеджиолар кіреді. Жаттығулар 44–60: «Ең үлкен техникалық қиындықтарды жеңуге арналған виртуоз жаттығулары» деп аталады. Бұл бөлім айтарлықтай қиын болғандықтан, Ханон осы бөлімге көшуден бұрын екі алдыңғы бөлімді де меңгеруді ұсынады. Бұл бөлімге қайталама ноталар, қайталама қос ноталар, третиялар мен октавалардағы гаммалар, тремоло және тағы басқалар кіреді. Үш бөлімді де меңгергеннен кейін, Ханон техниканы сақтау үшін барлық жаттығуларды күнделікті орындауды ұсынады.

Сындар

Кейбір сыншылар, мысалы, Эбби Уайтсайд, олар дамытуға тырысқан саусақтардың тәуелсіздігі деген ұғымның өзін жоққа шығарды, оның орнына тиімді болуы үшін тек омыртқа сүйегін пайдалануға негізделген техника ғана жеткілікті екенін айтты. Хао Хуан "Ханон, Шмитт немесе Черни жаңа бастаған пианистер үшін пайдалы болды деп санайды, себебі олар шектік және арпеджиоларды шексіз жаттығудың орнына әртүрлілік ұсынады", бірақ "техникалық жаттығуларды ем ретінде қарастырудан" сақтандырады: "Саусақтардың схемаларын ешқандай ойсыз сағаттап қайталаудан гөрі жаман нәрсе жоқ. Бұл сізді пианист немесе музыкант болуға дайындамайды. Көп жағдайда мұғалімдер техникалық жаттығуларды техникалық шеберлікке жеңіл жол ретінде тағайындайды. Музыканың нақты қиын бөлігіндегі физикалық элементтерді талдап, бөлуден гөрі жаттығу кітабынан беттерді беру оңайырақ. Дороти Таубман – техникалық жаттығуларға қарсы күрескен, олардың зияны пайдасынан артық екенін мәлімдеген белгілі педагогтардың бірі. Әрине, жаттығуларды салғырт орындау, қиын туындыны мәжбүрлеп қайталау сияқты, пианистке зиян келтіруі мүмкін. Менің ойымша, мәселе техникалық жаттығуларды қолдану керек пе, керек пемес дегенде емес, фортепианода физикалық тұрғыдан қалай ойлау керек дегенде тұр.

Басқа медиада

Пианист және әнші-жазушы Брюс Хорнсби "Spider Fingers" ("Өрмек саусақтар") атты ән жазды, онда 47-ші жаттығудағы техника қолданылған. Хорнсби әннің мәтінінде осы техникаға сілтеме жасайды: "Бұл тек шағын қол айласы / Шағын фокус / Ханонды дайындаңыз / Біраз жаттығу мен қайталау керек"