Кіріспе

Баскуль – аттың секіру кезінде денесінің түзейтін табиғи дөңгелек доғасы. Ат секірудің ең жоғары нүктесіне жеткенде арқасымен көтеріліп, мойнын алға және төмен созуы керек. Идеалды жағдайда, құрлы қанаты (жамбас сүйегі) кедергіден ең биік нүктеде өтуі тиіс. Бұл көбінесе судан секіріп шыққан дельфин пішініндегі ат деп сипатталады. Баскуль жылқының қозғалыс кезінде құрлы қанатын көтеруді де білдіреді.

Баскульдің маңызы

Жақсы қамыты бар жылқы "дөңгелек" секіріс жасайды, ал қамыты нашар жылқы "жазық" секіріс жасайды, басы жоғары көтеріліп, омыртқасы тік болады. Қоршаудан секіргенде арқасы ойысқан жылқының алдыңғы аяқтарын жоғары көтеруі қиын, сондықтан алдыңғы аяқтарын дұрыс бүгіп секіре алмайды. Көптеген табиғи талантты секірушілер жақсы қамытқа ие. Дегенмен, тек қана күшімен биікке секіре алатын, қамыты нашар жылқылар да бар. Кейбір қамыттың болуы барлық секіруші жылқылар үшін маңызды, себебі ол биік кедергілерді еңсеруде механикалық тиімділікке көмектеседі. Жақсы қамыт шоу-сапырында қажет, бірақ шоу-аңшылар үшін аса маңызды, өйткені судьялар жылқыда осы қасиетті іздейді. Басқа да спорт түрлерінде, мысалы, үшқырлы сайыста, қамыттың дөңгелектігі секіріс уақытын ұзартуы мүмкін (сағатқа қымбат секундтар қосылады). Сонымен қатар, кейбір кросс-кантри секірулерін дұрыс қону үшін жазық секіру керек. Мысалы, тік құлауларды аз қамытпен секіру керек, сонда қону мүмкіндігінше қысқа болады, бұл жылқының аяқтары мен мінгеннің тепе-теңдігіне аз стресс түсіреді. Тік жол жүгіру сияқты спорт түрлерінде қамыт қажет емес, себебі қоршауды секіру үшін қосымша уақыт кетеді. Сондықтан жылқыларды "ритмнен шығып" жазық секіруге ынталандырады. Сонымен қатар, тік жол жүгіру кезінде жылқының қамыт жасауына кеткен қосымша энергия бекерге кетеді. Аң аулауда жиі "жазық" секіріс қажет. Көп қамыты бар секіріс мінгенге қиындық тудырады, және жылқы "мiнгеннi шығарып тастайды", яғни оны жалаңға шығарады. Егер жарыста оңайлық көрсету маңызды болса, жазық секіріс мінгенге көмектеседі.

Баскальға арналған жаттығу

Жақсы жаттығу аттың баскальін толыққанды дамытуға көмектеседі, бірақ жалпы жаттықтырушылар осы туа біткен қабілеттің шегіне дейін жаттықтыру мүмкіндігімен шектеледі. Төртбұрышты жаттығулар (grid work) жануардың баскальін дамытуда көбінесе ең тиімді болып табылады. Кейбір секірулер жақсы баскальге, әсіресе көтерілмелі боксшыға (ascending oxer) қолайлы. Басқа секірулер, мысалы, тік қабырғалы тосқауылдар (steeplechase fences), олардың үстінен сырғу үшін жазық секіруді қолдайды. Стильдегі тосқауылдарда аттың күшті, дөңгелек секіруі зиянды, себебі ол уақыт пен энергияны қажет етеді. Сонымен қатар, аттың тосқауылдан асып өту қабілеті – оның икемділігімен байланысты. Кейде тыныш атмосфера немесе жақсартылған дайындық атқа омыртқасын жақсырақ иіруге көмектеседі. Жалпы, жаттығу аттың табиғи баскальдің жетіспеуін толықтыра алмайды.