Кіріспе

Малайзия хикаяты, немесе Малакка жауынгері Ханг Туах туралы халық ертегісі. "Хикаят Ханг Туах" (жауи: حکاية هڠ تواه) – 15 ғасырда Малакка сұлтандығының гүлденген шағында өмір сүрген аңызды малай жауынгері Ханг Туах және оның төрт жауынгер досы – Ханг Джебат, Ханг Кастури, Ханг Лекир және Ханг Лекиу туралы баяндайтын малай әдебиетінің туындысы. Авторы белгісіз, бірақ ол 17 ғасырдан 18 ғасырдың басына дейін бірнеше авторлар тарапынан жазылып, жинақталған деп есептеледі. Жазушы Кассим Ахмад, әр автор сол замандағы қоғамға бейімдеу мақсатында жазғанын айтты. "Хикаят Ханг Туах" алғаш рет 1908 жылы Сингапурдағы Методист баспасында жарық көрді және 2001 жылы ЮНЕСКО-ның "Дүниежүзілік жад" бағдарламасының халықаралық тізіліміне енгізілді.

Әңгіме

Ең есте қаларлық тарау Хан Туа мен оның жақын досы Хан Джебат арасындағы дуэльге қатысты. Хан Туа, өзінің патшасының қызметшісінің бірімен зина жасады деген жалған айыпты оның өктемдікке берілген қарсыластары тақты. Патша бұл айыптаманы естіген соң, қылмысты одан әрі тергеп-тексермей, Хан Туаны өлтіруге бұйырды. Бірақ Хан Туаның өмірін оның атқарушысы Бендахара құпия түрде сақтап қалды. Хан Джебат Хан Туаның әділетсіз жазаланғанын білді және досына деген қолдауын және терең адалдығын көрсету үшін сұлтанға қарсы бүлік шығарды. Сұлтанның әскері Хан Джебатты басып таба алмады.

Мағынасы мен дау-дамайлары

Малай мәдениетінде Ханг Туа аңыздары өте жоғары бағаланады. Малай әдебиетіндегі ең қызу пікірталастардың бірі Ханг Туа мен Ханг Джебат арасындағы жекпе-жекке байланысты. Ханг Туа - билеушіге деген абсолютті адалдықтың символы, ал Ханг Джебат - бостандық пен әділдіктің символы. Сондықтан, кім дұрыс деген сұрақ туындайды. Жалпы алғанда, бес дос болған деп есептелетін болса да, Ханг Лекир мен Ханг Лекюдің екі түрлі адам екендігіне күмән бар. Жауи жазуында "ﺭ" (ра) және "ﻭ" (вау) әріптерінің пішіні ұқсас келеді, және олар "Леки р" мен "Леки у" сөздерінің бір бөлігі болған. Осы ұқсастыққа байланысты, Лекир мен Лекюдің айырмашылығы қате аудармадан туындауы мүмкін. Алайда, көптеген тарихшылар мен әдебиет сарапшылары осымен келіспейді, бес дос Махабхаратадан Кришнаның бес жауынгерінің малай нұсқасы екенін айтады. Сонымен қатар, "Хикаят Ханг Туа" жавалықтарға сын көзбен қарап, Малака Малай сұлтандығы мен жавалық Маджапахит империясы арасындағы бәсекелестікті көрсетеді. Әдеби шығармада көптеген алаяқтар мен жаман адамдар Маджапахиттен немесе Явадан шыққан. Маджапахит патшасы шешім қабылдауға кешігіп, ал Маджапахиттің ұлы визирі Гаджа Мада ашкөз, айлакер және мейірімсіз болып бейнеленген.