Кіріспе

Америка Құрама Штаттарындағы Джорджия штатындағы ағаш,
Алабама штатындағы ағаш

Өзін-өзі иеленетін ағаш – аңыз бойынша, өзінің және түбінен 2 метр қашықтықтағы жердің заңды иесі болып саналатын ақ емен ағашы. Джексон емені деп те аталады, бұл ағаш Афина қаласындағы (Джорджия штаты, АҚШ) Оңтүстік Финли және Диринг көшелерінің қиылысында орналасқан. Алғашқы ағаш 16-шы ғасырдың ортасы мен 18-шы ғасырдың соңы аралығында өскен деп есептеледі, бірақ 1942 жылы құлап кетті. Бірақ оның бір жемісінен жаңа ағаш өсіріліп, сол жерге қайта отырғызылды. Қазіргі ағаш кейде Өзін-өзі иеленетін ағаштың ұлы деп аталады. Екі ағаш та көптеген ұлттық басылымдарда жарияланды және бұл орын жергілікті маңызды нысан болып табылады.

Аңыз

Ағаштың тарихы туралы ең алғашқы мәлімет 1890 жылғы 12 тамыздағы «Афина апталық баннерінің» бірінші бетіне шыққан «Өзіне өсиет етілген» деген мақаладан алынған. Мақалада ағаш полковник Уильям Генри Джексонның жеріне орналасқандығы айтылған. Уильям Джексон – американдық революциядағы солдат, сондай-ақ конгрессмен, АҚШ сенаторы және Джорджия губернаторы Джеймс Джексонның ұлы, және тағы бір Джеймс Джексонның әкесі, конгрессмен және Джорджия Жоғарғы сотының бас судьясы. Ол сондай-ақ конгрессмен Ябес Янг Джексонның ағасы болды. Уильям Джексон Джорджия университетінің профессоры болған және кейде доктор атағымен еске алынады. Оның әскери қызметінің мәні және полковник атағының көзі белгісіз. Джексон бала кезінен ағаш туралы естеліктерді сақтап, оны қорғауды қалап, өзіне және айналасындағы жерге иелік құқығын өсиет еткен. Бұл мәміле 1820-1832 жылдар аралығында жасалған. Газет мақаласына сәйкес, өсиетнамада былай деп жазылған:

Мен, Кларк округының У. Х. Джексон, бір жағынан, және Кларк округының емен ағашы, екінші жағынан: куәлік етемін, бұл У. Х. Джексон, осы ағашқа деген зор құрметі мен оны қорғауға деген ықыласы үшін, осы өсиетнама арқылы аталған емен ағашына өзінің және оның барлық жағынан 2,4 метр (8 фут) радиустағы жердің толық иелігін береді. «Өзін-өзі иеленетін ағаш» туралы әңгіме Weekly Banner мақаласымен басталған ба, әлде ол осыған дейін жергілікті халық арасында тараған аңыз болған ба, белгісіз. Мақала авторы 1890 жылы оқиғаны білетін адамдардың азайып бара жатқанын жазды. «Өзін-өзі иеленетін ағаш» туралы әңгіме кеңінен танымал және көбінесе факт ретінде ұсынылады. Тек бір адам – «Өзіне өсиет етілген» мақаласының анонимді авторы – Джексонның ағашқа жасаған өсиетнамасын көргенін мәлімдеген. Көптеген жазушылар өсиетнаманың жоғалғанын немесе мүлдем болмағанын мойындайды – егер ол болған болса да. Мұндай өсиетнаманың заңдық күші болмайды. Азаматтық құқық бойынша мүлікті алушы оны алуға заңды құқыққа ие болуы керек, ал мүлікті алушыға жеткізіп, қабылдауы тиіс. Ағаш үшін мұның екеуі де мүмкін емес, себебі ол заңды тұлға емес. Уильям Х. Джексон ағаштан қарсы жағындағы жердің иесі болған. Бұл учаскеде қазіргі 226 Диринг көшесі орналасқан. XIX ғасырдың басында ол жай ғана №14 учаске деп белгіленген. Ағаш №15 учаскенің бір бөлігінде орналасқан. Джексон мен оның әйелі Милдред, сондай-ақ Дж. А. Кобб, 1832 жылы меншігін доктор Малтус Уордқа сатқан, сол жылы тақтада ағашқа жасалған өсиетнаманың күні деп көрсетілген. Кларк округының жылжымайтын мүлік тізілімінде Джексонның мүлікті қашан және кімнен сатып алғаны туралы мәлімет жоқ, бірақ сол аймақтағы жердің көп бөлігі майор Джеймс Меривезерге тиесілі болғандығы хабарланады. Джексон ересек болғанда ағашқа жақын тұрғанмен, балалық шағын Афинада емес, Джефферсон округында өткізген. Осыған байланысты Афина-Кларк округының біріктірілген үкіметінің ресми ұстанымы бойынша, заңға қарамастан, ағаш өзіне ие. Афина қаласының саясаты бойынша ол қалалық көшедегі ағаш ретінде сақталды.

Тарих

Алғашқы өзін-өзі иеленетін ағаш шамамен 16 ғасырдың ортасы мен 18 ғасырдың соңы аралығында өмірге келген деп есептеледі. Кейбір адамдар бұл ағашты Афинадағы ең ірі және АҚШ-тағы ең танымал ағаш деп санайтын. Ағаш, XIX ғасырдың ортасынан бастап осы аймақтың тұрғын үйлерге айналуынан бұрын пайда болған. Ағашқа жақын орналасқан Домини Хаус 1883 жылы Милледж даңғылы мен Уэдделл көшесінің қиылысында салынды және шамамен жиырма жылдан кейін қазіргі орнына көшірілді. Бір дерек бойынша, ағаш құлағанға дейін бірнеше жыл бұрын қурап қалған. Ағаштың қалдықтары бірнеше апта бойы тік тұрып, содан кейін қатты дауылдың салдарынан құлап, трагикалық соңына жеткен болуы мүмкін, бірақ газет есептеріне сәйкес, оның құлауы ертерек болған. Ағаштың жасы және оның өлімі туралы жиі айтылатыны ескерілгенде, ағаштың өзегі шіріп кеткендіктен, оның сақиналарын санау арқылы жасын анықтамауы мүмкін, нәтижесінде, құламас бұрын көптеген сақиналары жойылған болуы керек.

Өзін-өзі иеленетін ағаштың баласы

Алғашқы ағаш қурағаннан кейін, оның кішкентай учаскесі төрт жыл бойы бос тұрды. Афина қаласының "Жас әйелдер бағы" клубының мүшесі Элизабет Магиллдің жас ұлы Дэн Магилл, анасының клубына ағаш орнына басқасын табуды ұсынды. Бірнеше афиналықтар түпнұсқа ағаштан шыққан еменнің көшеттерін өсірген. Капитан Джек Уотсонның бағында өсіп тұрған, биіктігі 1,5 метр (2 метр) болатын көшет, ауыстырып отырғызуға ең лайықты деп танылды. Операцияны Джорджия университетінің Ауыл шаруашылығы колледжінің қызметкері Рой Боуден басқарды, ал оған Бау-бақша кафедрасының студенттері көмектесті.