Кіріспе

Малайзияның Куала-Лумпур қаласындағы гибридті тасқын суды басқару және жол туннелі (SMART туннелі), E38 – Малайзияның Куала-Лумпур қаласындағы тасқын суды басқару және жол құрылысы, сондай-ақ елдегі маңызды ұлттық жоба. Бұл туннель Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең ұзын және Азиядағы екінші ең ұзын нөсер суларын ағызу туннелі болып табылады. Туннельдің басты мақсаты – Куала-Лумпурдағы кенеттен су басу мәселесін шешу және сағат түскісінде және Пудудағы Лох-Еу эстакадасындағы жол қадамындағы кептелісті азайту. Туннельдің екі бөлігі бар: тасқын су туннелі және автожол туннелі. Бұл әлемдегі ең ұзын көп мақсатты туннель. 2011 жылы SMART туннелі жауын-шашын суын және ең көп трафик болатын уақытты инновациялық және ерекше басқаруы үшін БҰҰ-ның Хабитат Құрмет кітабына енгізілді. Туннель Ампангтағы Кланг өзеніне жақын орналасқан Кампунг Береманг көлінен басталып, Салак Оңтүстігіндегі Керайонг өзеніне жақын Таман Деса көлінде аяқталады. Жобаны Малайзия автомобиль жолдары басқармасы (Lembaga Lebuhraya Malaysia, LLM) және Малайзияның суармалау және дренаж департаменті (Jabatan Pengairan dan Saliran, JPS) басқарады, сондай-ақ Gamuda Berhad және MMC Corporation Berhad (MMC) арасындағы бірлескен кәсіпорын келісіміне сәйкес жүзеге асырылады.

Жолдың аясы

Туннельдің нөлдік километрі Салақ түйіскенінде орналасқан.

Тарих

2001 жылы үкімет қала орталығын су баспай, үш-алты сағатқа созылатын су тасқынын болдырмайтын шешімдерді іздеді. Мұны жүзеге асырудың бір жолы – су тасқыны орталықты айналып өтуге мүмкіндік беретін туннель салу болды, егер ол Куала-Лумпурдың төменгі ағысындағы су ағынын өзен арнасының сыйымдылығы шегінде ұстау үшін уақытша сақтау құрылыстарымен жұптастырылса. Гамуда басшылығындағы топ SSP компаниясымен (ірі малайзиялық инженерлік консалтингтік фирма) және Mott MacDonald UK компаниясымен туннельдің жоғары және төменгі жағында тоғандармен жабдықталған жобаларын әзірлеу үшін келісім шарт жасасты. Туннельдің құрылысы 2003 жылдың 25 қарашасында басталды. Германиядан екі Herrenknecht туннель бұрғылау машинасы (TBM) пайдаланылды, оның ішінде солтүстік жағында Tuah, ал оңтүстік жағында Gemilang. Густав Кладос жобаның аға жоба менеджері болды. 2003 жылдың 11 желтоқсанында 13,2 метр диаметрлі Mixshield TBM машинасы Tuah 24 апталық қазу жұмыстарынан кейін 737 метрлік бөлігін аяқтады. 2004 жылдың қаңтар айының соңында Tuah 4,5 километрлік қашықтықты Кампунг Береманг көліне дейін жалғастыратын екінші учаскеде жұмыс істей бастады. SMART жүйесіндегі автожол бөлігі 2007 жылдың 14 мамырында сағат 15:00-де, бірнеше кешігулерден кейін ресми түрде ашылды. Ал, SMART жүйесінің ливневый су бөлімдері 2007 жылдың қаңтар айының соңында жұмыс істеуге кірісті. 2010 жылдың 18 шілдесіне дейін SMART жүйесі қала орталығындағы жеті қауіпті су тасқынының алдын алды, автожол ашылғаннан кейін бірнеше апта өткен соң ғана үшінші режимде жұмыс істеді. 2020 жылдың қыркүйегіне қарай туннель төртінші режимді жетінші рет іске қосты. 2020 жылдың 10 қыркүйегіндегі су тасқыны кезінде туннель үш миллион текше метр суды бұрып жіберді. 2021 жылдың желтоқсанында SMART сегізінші рет төртінші режимге кірді, себебі 16-18 желтоқсан аралығындағы ауыр жаңбырдың салдарынан су тасқыны болды. Туннель болмағанда Куала-Лумпурдағы жағдай одан да нашар болар еді, өйткені туннель толыққандай жұмыс істеген 22 сағат ішінде 5 миллион текше метр суды сәтті бұрып жіберді.

Жұмыс істеу

Бірінші режимде, қалыпты жағдайда, дауыл болмағанда немесе су тасқыны болмағанда, су жүйеге жіберілмейді. Екінші режим қосылғанда, су тасқыны автожол тоннелінің астындағы өтпелі тоннельге бағытталады. Автожолдың бөлігі осы кезеңде көлік қозғалысына ашық болып қалады. Үшінші режим жұмыс істегенде, автожол барлық көліктер үшін жабылады. Барлық көліктер автожолдан шыққаннан кейін, су тасқынының өтуіне мүмкіндік беру үшін автоматты герметикалық қақпалар ашылады. Су тасқыны аяқталғаннан кейін тоннель тексеріліп, жоғау қысыммен жуылады, және автожол жабылудан кейін 48 сағат ішінде қайтадан көлік қозғалысына ашылады.

Жол ақысы

SMART туннелі ашық жол ақысы жүйесін қолданады. Іске қосылғаннан бері, осы жол ақы төлеу алаңындағы барлық төлем операциялары Touch 'n Go карталары, MyRFID немесе SmartTAG арқылы жүзеге асырылады. Нақты ақшамен төлеу қабылданбайды.

Жол ақысының мөлшерлемелері

КлассКөлік түріБағасы (малайзиялық ринггитпен (RM))Ескертулер1Жеке автомобильдер (Екі білік, үш немесе төрт дөңгелекті және биіктігі 2,4 метрден аспайтын көліктер)3.00rowspan=2 2Вандар және басқа да шағын жүк көліктері (Екі білік, үш немесе төрт дөңгелекті және биіктігі 2,4 метрден аспайтын көліктер)4Таксилер (Екі білік, үш немесе төрт дөңгелекті және биіктігі 2,4 метрден аспайтын көліктер)Жол ақысы жолаушылармен Touch 'n Go карталарын пайдаланып төленеді.

Қол жетімді FM радиоарналар

РадиожиіліктерҰлттық FM87.7 МГцBFM 89.9 МГцTraXX FM100.1 МГцРадио IKIM91.5 МГцHitz 92.9 МГцBernama Radio 93.9 МГцRadio Klasik 95.3 МГцFly FM 95.8 МГцKL FM 97.2 МГцHot FM 97.6 МГц988 FM 98.8 МГцBuletin FM 101.3 МГцEra 103.3 МГцSuria 105.3 МГц

Ауыспалы алмасулар тізімі

Бүкіл жылдам тас жолының жылдамдық шегі 60 км/сағ.