Кіріспе

Сәлемдесу сөзі немесе тіркесі

Сәлемдесу – хат немесе басқа да хабарламада қолданылатын амалдасу. Сәлемдесулер ресми немесе бейресми болуы мүмкін. Ағылшын тіліндегі хаттарда сәлемдесудің ең көп қолданылатын түрі – хат алушының есімі немесе лауазымы. Әрбір сәлемдесу стиліне сәйкес қоштасу стилі де болады, ол қоштасу сөзі деп аталады. Жазбаша емес сәлемдесулердің мысалдары – иілісу (Жапонияда кең таралған), қолмен сәлемдесу немесе тіпті адамды атымен шақыру. Сәлемдесуді хабарлама алушыны мойындау, құрметтеу немесе алғыс айту белгісі ретінде қарастыруға болады. Тағы бір қарапайым, бірақ өте кең таралған сәлемдесу мысалы – әскери салют. Салют беру арқылы, сіз оның және оның лауазымының маңыздылығын мойындайсыз. Кейбір амалдасулар осыратындай, ал кейбіреулері "әдепсіз", ал басқалары "әдепті" деп есептеледі.

Неміс тілі

Неміс тілінде бір-бірінен ажыратылатын екі жалпы саламдасу түрі бар – ресми және бейресми. Ресми саламдасуда, сыйлық алушының жынысына қарай (ер немесе әйел) құрмет көрсетіледі. Еркектерге арналған ресми саламдасу «Sehr geehrter Herr» сөзімен, ал әйелдерге арналған ресми саламдасу «Sehr geehrte Frau» сөзімен басталады. Екі ресми саламдасудан кейін, алушының академиялық дәрежесі (бар болса) және тегі жазылады (мысалы, Sehr geehrter Herr Schmidt немесе Sehr geehrte Frau Dr. Schmidt). Толық атын қосу да мүмкін, бірақ бұл жиі кездеспейді (мысалы, Sehr geehrter Herr Johann Schmidt). Ал алушы белгісіз болған жағдайда, «Sehr geehrte Damen und Herren» (Құрметті мырзалар мен ханымдар) қолданылады, бұл сөздер өзгертілмейді. Бұқаралық коммуникацияда қолданылатын компьютерлік бағдарламалық құралдардың жеткіліксіз мүмкіндіктеріне байланысты, кейбір компаниялар жынысқа қатысты бейтарап ресми саламдасуды қолдануға бейім (мысалы, Sehr geehrte(r) Herr/ Frau Schmidt). Неміс тіліндегі бейресми саламдасулар көбінесе «Hallo» сөзімен басталады, бұл «сәлем» деген мағынаны білдіреді және жазбаша, ауызша қолданылады, сонымен қатар жынысқа қатысты бейтарап. Аймаққа байланысты, бейресми саламдасулар «Moin» (Ганновердің солтүстігінде), «Servus» (әдетте оңтүстік және оңтүстік-батыста) немесе басқа да сөздермен басталуы мүмкін, бірақ оларды тек жергілікті тұрғындар ғана қолданады. Көбірек жеке саламдасу «Lieber» (еркек) немесе «Liebe» (әйел) сөздерімен басталады, яғни «құрметті» (мысалы, Lieber Paul, Liebe Annette). Бірақ соңғысы тек алушымен жеке кездескен жағдайда немесе осыған ұқсас жағдайда қолданылуы керек. Мұны сақтықпен қолдану керек, себебі жас және әлеуметтік мәртебе арасындағы айырмашылыққа байланысты бұл жоғарыдан қараушылық немесе орынсыз болып қабылдануы мүмкін. Неміс тіліндегі нақты саламдасулар ағылшын тіліндегідей болып келеді, бірақ хаттың адрестік бөлімінде барлық немесе бірнеше атауларды көрсету қажет, оларды қысқартуға болады (мысалы, Herr Dr. Schmidt немесе Herr Prof. Dr. Ing. Dr. h. c. Krämer), ал «Herr» немесе «Frau» сөздерін жіберуге болады. Ал хаттың басында тікелей саламдасу тек ең маңызды атаумен шектеледі (мысалы, Sehr geehrter Herr Dr. Schmidt немесе Sehr geehrter Herr Professor Krämer). Бұл әйелдерге қатысты нұсқасына да қатысты, Sehr geehrte Frau Prof. Krämer. Қосымша мәліметтер үшін неміс тіліндегі Wikipedia мақаласын қараңыз: de:Anrede.

Үнді тілі

Ағылшын тіліндегі "Dear" сөзінің орнында पूज्य (Pūjya), आदरणीय (Ādaraṇīya) немесе प्रिय (Priya) (ең ресмиден ең бейресмиге дейін) сөздері қолданылады, бұл әлеуметтік жазуда (мысалы, туыстарға/достарға) қолданылады. Олар әдетте іскерлік хаттарда қолданылмайды. Бірақ, кейбір жағдайларда, мысалы, мұғалімге хат жазуда екіншісі қолданылуы мүмкін. Ресми сәлемдесулерге "Шри", "Сриман", "Шримати", "Чиранжив", "Чиранживи" жатады. Олардың ішінде "Шри" және "Шриман" үйленген (немесе үйленген деп есептелетін) ер адамдарға құрметпен қарау үшін қолданылады. "Шримати" (қысқ.: "Смт.") үйленген әйелдерге қолданылады. Үнді тілінде үйленген еркектерге ең көп қолданылатын сәлемдесу – "Шри", ал үйленген әйелдерге – "Шримати". Үйленбеген және жас жігіттерге "Кумар", ал үйленбеген және жас қыздарға "Кумари" сәлемдесулері қолданылады.

Малайялам тілі

Жазбаша сәлемдесулерде ерлерге "Сриман/Сри" (ശ്രീമാൻ/ശ്രീ), ал әйелдерге "Сримати" (ശ്രീമതി) қолданылады. Бұл тілде екі жынысқа да қатысты "Бахумаанаппетта", "Аадараниея" (ബഹുമാനപ്പെട്ട, ആദരണീയ) сөздері қолданылады, олардың мағынасы ағылшын тіліндегі "Құрметті" сөзімен үйлеседі. Малаялам тілінде ресми сөздер "Намаскаарам", "Ванданам" (നമസ്കാരം, വന്ദനം) сөздерімен басталып, "Критханджата", "Нанди" (കൃതജ്ഞത, നന്ദി) сөздерімен аяқталады.

Украина тілі

Хат алмасу мен әңгімелесу кезінде украин тілінде сөйлейтіндер "Шановний/Шановна" немесе "Вельмишановний/Вельмишановна" (еркек не әйел екеніне қарай) сөздерін құрметтеме ретінде қолданады, одан кейін есімдерін (кейде әкесінің атын да қосады). Таныс емес адамдарға көбінесе "Пане/Пані" (жынысына қарай) немесе "Панове", "Панство" (белгісіз адамдарға) деп сәлемдеседі.