Біріктірілген сот ісінің түрлері

Кіріспе

Екі немесе одан көп құқықтық мәселенің біріктірілуі

Заңда біріктіру – екі немесе одан көп құқықтық мәселенің біріктірілуі. Процедуралық тұрғыдан алғанда, біріктіру бір отырыста немесе сотта бірнеше мәселені қарауға мүмкіндік береді және бұл мәселелердің немесе тараптардың үндесуі жеткілікті болса, процесс тиімдірек немесе әділ болу үшін жасалады. Бұл соттардың бір фактіні бірнеше рет қарауын немесе тараптардың әр дау үшін жеке-жеке сотқа жүгінуінен сақтауға көмектеседі. Бұл термин сондай-ақ, қолданыстағы келісімге жаңа тараптарды қосуды сипаттау үшін келісімшарттар саласында да қолданылады.

Қылмыстық іс жүргізу

Қылмыстық құқықта қосылу – бір айыптау актісіне қосымша баптар немесе қосымша айыпталушыларды қосу. Англия заңдарында, егер айыптаулар бірдей фактілерге немесе құрамға негізделген немесе бірдей немесе ұқсас сипаттағы қылмыстар тізбегінің бөлігі болса, кез келген қылмыс бойынша айыптаулар бір айыптау актісінде біріктірілуі мүмкін. Егер баптар жеткілікті байланысты болса, бірде-бір баптың бәріне қатысы болмаған жағдайда да, бірнеше айыпталушы бір айыптау актісінде біріктірілуі мүмкін. Сот судьясы жеке сот отырысын тағайындау құқығын сақтайды.

Азаматтық іс жүргізу

Азаматтық құқықтағы қосылу екі түрге бөлінеді: талаптардың біріктірілуі және тараптардың біріктірілуі.

Талаптарды біріктіру

Талаптарды біріктіру – бір тарапқа қатысты бірнеше заң талаптарын бірге қосу. АҚШ федералдық сот жүйесінде талаптарды біріктіру Федералдық азаматтық іс жүргізу ережелерінің 18-тармағымен реттеледі. Бұл ереже талапкерлерге іс процесінде тарап болып табылатын адамға қатысты барлық талаптарын біріктіруге мүмкіндік береді. Талапкерлер жаңа талаптарды енгізе алады, тіпті егер жаңа талаптар бұрынғы талаптармен байланысты болмаса да; мысалы, шарт бұзу туралы сотқа шағымданған талапкер сол адамды дене күші қолдану (шабуыл) үшін де сотқа шағымдануы мүмкін. Талаптар өзара байланысты болмауы мүмкін, бірақ талапкер қаласа, оларды біріктіруге болады. Талаптарды біріктіру үшін соттың жаңа талаптардың әрқайсысының мәні бойынша құзыреті болуы керек және бұл міндетті емес. Шарт бұзу туралы сотқа шағымданған тарап, қаласа, кейіннен дене күші қолдану (шабуыл) туралы да сотқа шағымдануы мүмкін. Дегенмен, егер талаптардың барлығы бір оқиғаға қатысты болса, талапкер кейіннен талап қоюдан рес юдиката доктринасымен шектелуі мүмкін. Мысалы, егер талапкер дене күші қолдану (шабуыл) үшін сотқа шағымданып, іс аяқталса, ол сол оқиғаға байланысты дене күші қолдану (соққы) үшін кейіннен шағымдануға құқығы жоқ.

Тараптармен бірігу

Тараптарды қосу екі санатқа бөлінеді: рұқсат ету арқылы қосу және міндетті түрде қосу. АҚШ Федералдық азаматтық іс жүргізу қағидаларының 20-бабы рұқсат ету арқылы қосуды реттейді, ол бірнеше талапкерге әрқайсысының талаптары бірдей мәміледен немесе оқиғадан туындаса және барлық талапкерлердің талаптары бойынша ортақ құқықтық немесе фактілік мәселе болса, бір іске қосылуға мүмкіндік береді. Мысалы, бірнеше жер иесі өздерінің жеріне зауыттан келген зиянды қалдықтар үшін бірлесіп сотқа шағымдануы мүмкін. Рұқсат ету арқылы қосу бірнеше жауапкерді қосу үшін де қолайлы, егер бірнеше талапкерді қосуға қатысты сондай-ақ шарттар орындалса. Бұл көбінесе сапасыз өнімдерге қатысты сот ісінде кездеседі; талапкер соңғы өнімді және оның құрамдас бөліктерін өндірушілерді сотқа шақырады. Сот іс бойынша барлық жауапкерлерге қатысты жеке құзыреттілікке ие болуы керек. Міндетті қосу АҚШ Федералдық азаматтық іс жүргізу қағидаларының 19-бабымен реттеледі, ол кейбір тараптардың міндетті түрде қосылуын талап етеді. Қосылуы қажет және маңызды тараптар – сот процесі үшін қажетті тараптар. Бұл ережеде мұндай жағдайдың болуының бірнеше себебі келтірілген, соның ішінде тараптың дауға қатысты мүддесі болса және олар қосылмаса оны қорғауға мүмкіндігі болмаса. Мысалы, егер үш тарап мүліктің бір бөлігіне құқығын талап етсе және бірінші екеуі бір-бірін сотқа берсе, үшінші тарап мүлікке қатысты өздерінің (болжамды) мүддесін қорғай алмайды. Тағы бір жағдай – тараптардың қарама-қайшы міндеттемелерге ие болуы мүмкін; мысалы, екі түрлі сот екі түрлі тарапқа бірдей мүлікке эксклюзивті құқықтар беруді талап етуі мүмкін. Осы және осыған ұқсас мәселелерді тараптарды бір сотқа қосу арқылы болдырмауға болады. Дегенмен, егер "қажетті" тараптарды қосу мүмкін болса, сот процесі жалғасады, егер қосу мүмкін болмаса, мысалы, соттың тарапқа қатысты құзыреті болмаса. Ал егер "маңызды" тараптарды қосу мүмкін болмаса, сот процесі бастала алмайды. Соттардың қандай тараптар маңызды екенін анықтауға белгілі бір дискрециялық құқығы бар, бірақ Федералдық қағидалар кейбір нұсқаулар береді.

Joinder of parties also falls into two categories: permissive joinder and compulsory joinder. Rule 20 of the Federal Rules of Civil Procedure addresses permissive joinder, which allows multiple plaintiffs to join in an action if each of their claims arises from the same transaction or occurrence, and if there is a common question of law or fact relating to all plaintiffs' claims. For example, several landowners may join together in suing a factory for environmental runoff onto their property. Permissive joinder is also appropriate to join multiple defendants as long as the same considerations as for joining multiple plaintiffs are met. That often occurs in lawsuits regarding faulty products; the plaintiff will sue the manufacturer of the final product and the manufacturers of any constituent parts. The court must have personal jurisdiction over every defendant joined in the action. Compulsory joinder is governed by Rule 19 of the Federal Rules of Civil Procedure, which makes it mandatory for some parties be joined. Parties that must be joined are those necessary and indispensable to the litigation. The rule includes several reasons why that might be true, including if that party has an interest in the dispute that they will be unable to protect if they are not joined. For example, if three parties each lay claim to a piece of property, and the first two sue each other, the third will not be able to protect their (alleged) interest in the property if they are not joined. Another circumstance is when a party might end up with inconsistent obligations; for example, they may be required by two different courts to grant two different parties exclusive rights to the same piece of property. Those and similar issues are avoided by joining the parties in one lawsuit. However, while "necessary" parties must be joined if that joinder is possible, the litigation will continue without them if joinder is impossible, for example if the court does not have jurisdiction over the party. In contrast, if "indispensable" parties cannot be joined, the litigation cannot go forward. Courts have some discretion in determining what parties are indispensable, but the Federal Rules provide some guidelines.

Уақыт

18-ші және 20-шы ережелер қолданылған уақытына байланысты әртүрлі салдарға ие. Қосылу бастапқы талап арыздың бір бөлігі ретінде жүзеге асырылуы мүмкін. Бастапқы талап арыз берілгеннен кейін, талап арызды өзгертуге белгілі бір мерзім беріледі. Осы мерзім ішінде тараптар, талаптар немесе олардың екеуі де қосылуы мүмкін. Дегенмен, талап арызды өзгерту мерзімі өткен жағдайда, өзгерістерді енгізу үшін қарсы тараптың немесе судьяның рұқсаты қажет, бірақ мұндай рұқсаттар көбінесе беріледі. 15-ші ереже талапты өзгерту тәртібін сипаттайды. АҚШ Федералдық азаматтық процессуалдық ережелерінің 42-ші ережесіне сәйкес, егер істерде ортақ құқықтық немесе фактілік мәселелер туындаса, сот кез келген немесе барлық мәселелерді біріктіре алады, істерді біріктіре алады немесе қажетсіз шығындар мен кешіктірулерді болдырмау үшін басқа да бұйрықтар шығара алады. Сот сондай-ақ, ыңғайлылық үшін, зиянды салдарлардан сақтану үшін немесе процесті жеделдету және тиімділікті арттыру мақсатында, бір немесе бірнеше жеке мәселелерді немесе талаптарды бөлек қарау туралы шешім қабылдауы мүмкін.

Еуропалық Сот

Істер сот төрағасы баяндамашы судья мен бас прокурорды тыңдағаннан кейін, сондай-ақ (алдын ала шешімді сұраған ұлттық істерден басқа) тараптарды тыңдағаннан кейін, "олардың байланысы бар екендігіне байланысты" біріктіріле алады. Қажет болған жағдайда біріктірілген істер кейіннен бөлініп қаралуы мүмкін.

Келісім-шарт құқығы және сенімгерлік құқық

Бірлесу келісімдері әдетте бірігулер мен сатып алуларда жеке акционерлерді қолданыстағы бірігу келісімі немесе акционерлер келісімінің шарттарымен байланыстыру үшін, ал сенімгерлік практикасында мүлікті сыйлаушыны сенімгерлік шарттарымен байланыстыру үшін қолданылады.