Кіріспе
Венада орналасқан қор биржасы Wiener Börse AG (Вена қор биржасы деп те аталады) – Австрияның Вена қаласында орналасқан биржа. Биржа Прага қор биржасына иелік етеді және оны басқарады, сондай-ақ энергия биржалары мен клирингтік орталықтарда үлестерге ие. Ол Орталық, Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы (Будапешт, Загреб және Любляна) басқа биржаларға нарықтық инфрақұрылым қызметтерін ұсынады, қор нарығы туралы деректерді жинап, таратады және аймақтың ең маңызды индекстерін есептейді. Austrian Traded Index (ATX) – Wiener Börse-нің жетекші индексі, ол оның ең ірі компанияларының акцияларының бағасын нақты уақытта бақылайды. ATX құрамы әр наурыз және қыркүйек айында жаңартылады, негізінен акциялардың капиталданған еркін айналымы мен сауда көлеміне сүйене отырып. Вена қор биржасы сондай-ақ облигациялар нарығын ұстап тұрады, онда 38 елден 13 000-нан астам активті облигация бар, ал 2023 жылдың мамыр айына қарай олардың жалпы көлемі 720 миллиард еуроны құрайды.
The Wiener Börse AG (also known as the Vienna Stock Exchange) is a bourse situated in Vienna, Austria. The exchange owns and operates the Prague Stock Exchange, and holds stakes in energy exchanges and clearing houses. It provides market infrastructure to other exchanges in Central, Eastern, and Southeastern Europe (Budapest, Zagreb, and Ljubljana), and collects and distributes stock market data and calculates the most important indices of the region. The Austrian Traded Index (ATX), the leading index of Wiener Börse, tracks the price of its blue chips in real time. The ATX composition is updated every March and September, mainly based on a stock's capitalized free float and trading volumes. The Vienna Stock Exchange also maintains a market for fixed income securities, with more than 13,000 active bonds from 38 countries and a total volume of €720bn as at May 2023.
Нарық құрылымы
Вена қор биржасы екі нарықты басқарады: ресми нарықты және Вена МТФ-ны – көпжақты сауда алаңы. Ресми нарық – Вена қор биржасы басқаратын негізгі реттелген нарық. Ресми нарықта бағалы қағаздарды тіркеуге шығаратын эмитент Австрияның қор биржасы туралы заңының талаптарына сай болуы керек. Тіркеуге қатысты өтініш жазбаша түріде ұсынылуы тиіс, сондай-ақ Вена қор биржасының бір мүшесі оған қол қоюы керек. Өтінішке төрт аптадан ескі емес Австрияның Бизнес тізілімінен үзінді көшірме немесе шетелдік эмитент үшін оған баламалы құжат, ЕО проспектісі регламентіне сәйкес жасалған тіркеу проспектісі, эмитенттің жарғысының немесе оған баламалы құжаттың қазіргі нұсқасы және кемінде бір жиынталған, аудиттен өткен қаржылық есептемелер қосылуы керек. Австрияның қор биржасы туралы заңының ресми нарықта бағалы қағаздарды тіркеуге қатысты талаптары мен эмитенттердің осыған байланысты міндеттемелері Вена МТФ-да сауда-саттыққа қойылған қаржы құралдарына қолданылмайды. Сондықтан Вена МТФ-ын әдетте корпоративтік облигацияларды шығаратын шетелдік эмитенттер, акцияларды шығаратын шағын және орта кәсіпорындар (ШОК) және өсіп келе жатқан жас компаниялар пайдаланады. Вена МТФ-да сауда-саттыққа қойылған бағалы қағаздардың эмитенттеріне қойылатын талаптар төмен болғанымен, эмитенттер Австрияның қор биржасы туралы заңы арқылы австриялық заңға енгізілген ЕО нарықты теріс пайдалану регламентін сақтауға міндетті.
Тарих
Винер биржасы – әлемдегі ең көне биржалардың бірі. Ол 1771 жылы Австрия императоршасы Мария Терезаның тұсында мемлекеттік облигациялар нарығын қамтамасыз ету үшін құрылған. Ол сол кездегі кофеханаларда орын алған заңсыз сауданы реттеуге тырысты. 1873 жылдың 9 мамырында қор биржасы күрт құлдырап, Ұзақ депрессияның басталуын көрсетті. 1985 жылы Джим Роджерс Австрияның капитал нарығында жоғары әлеует бар екенін айтқаннан кейін биік нарықтың өсуіне ықпал етті. Ол Австрияның қор нарығына қосқан үлесімен ерекше көзге түсті. 2008 жылы Wiener Börse Прага қор биржасын белгісіз сомаға сатып алуға келісті. Сол жылы биржа Любляна қор биржасының (Ljubljanske burze) 81% үлесін сатып алды. 2010 жылы словен нарығын реттейтін ATVP Wiener Börse-нің дауыс беру құқығын шектеді. Бұл құқықтар толық меншікке ие болу немесе 25%-дан аспайтын үлесті сатып алу арқылы ғана қалпына келтіріледі. Аталған мәселе Словения Жоғарғы сотына жүгітілді, ол ATVP шешімін қолдады. Wiener Börse қалған акцияларды сатып алды. 2015 жылы Wiener Börse Любляна қор биржасын Загреб қор биржасына (Zagrebačka burza) сатты. 2019 жылы ол көпжақты сауда платформасын (реттелетін "Вена МТФ" биржасы) ашты, ол биржадан тыс операциялар үшін үшінші нарық болып табылады. 2020 жылы Wiener Börse бірінші рет Bitcoin және Ethereum криптовалюталарында номиналдалған өнімдерді тізімге енгізіп, 9:15-ден 17:30-ға дейін сауда үшін нақты уақыт бағаларын қолжетімді етті. 2023 жылы компания Еуропалық комиссия ұсынған Капитал нарықтары одағының аясында Еуропалық Одақ үшін бірыңғай ақпараттық лента ұсыну мақсатында 13 басқа биржамен бірлесіп EuroCTP құрды.