Кіріспе
Британдық спортшы Кези Учечукку Дуру Акабуси ///audio=Ig Kezie Uchechukwu Duru Akabus. ogg/, MBE (28 қараша 1958 жылы туған), Крисс Акабуси ретінде танымал, британдық тележүргізуші және бұрынғы спринт және тосқауылмен жүгіруші жеңіл атлет. Оның халықаралық аренадағы алғашқы жетістіктері британдық 4×400 метрлік эстафета командасымен байланысты, ол 1984 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында күміс медаль, 1986 жылғы Ұлттар Достастығы ойындарында және 1986 жылғы Еуропа жеңіл атлетика чемпионатында алтын медаль, ал 1987 жылғы жеңіл атлетика әлем чемпионатында тағы бір күміс медаль жеңіп алды. 1980-жылдардың соңынан бастап 400 метрге тосқауылмен жүгіруде жеке жетістіктерге қол жеткізіп, 1989 жылғы IAAF әлем кубогінде қола жүлдегер атанды. Оның 1990 жылғы Еуропа жеңіл атлетика чемпионатында 47,93 секунд көрсеткен уақыты Ұлыбритания рекорды болды, сондай-ақ ол 1990 жылғы Ұлттар Достастығы ойындарында алтын медаль жеңіп алды. Келесі екі жылда ол мансабының шыңына жетті, 1991 жылғы әлем чемпионатында тосқауылмен жүгіруде қола медальді жеңіп алды және британдық команданы 2:57.53 минутта американдық командадан шағын артықшылықпен жеңіске жеткізді – бұл 4×400 м эстафетасы бойынша Ұлыбритания рекорды. Осыдан кейін ол 400 метрге тосқауылмен жүгіруде 47,82 секундтық Ұлыбритания рекордын жасады және 1992 жылғы Барселона Олимпиадасында қола медальді жеңіп алды, сонымен қатар 4×400 метрлік эстафета командасымен де қола медальді иеленді. Жеңіл атлетикадан зейнеткерлікке шыққаннан бері ол тележүргізуші және мотивациялық спикер болып жұмыс істеп келеді.
Kezie Uchechukwu Duru Akabusi ///audio=Ig Kezie Uchechukwu Duru Akabus. ogg/, MBE (born 28 November 1958), known as Kriss Akabusi, is a British broadcaster & former sprint and hurdling track and field athlete. His first international successes were with the British 4×400 metres relay team, winning a silver medal at the 1984 Summer Olympics, golds at the 1986 Commonwealth Games and 1986 European Athletics Championships, and another silver at the 1987 World Championships in Athletics. He progressed individually in 400 metres hurdles from the late 1980s onwards, taking bronze at the 1989 IAAF World Cup. His time of 47.93 seconds to win the 1990 European Athletics Championships was a British record, and he also won gold at the 1990 Commonwealth Games. He reached the peak of his career over the next two years, winning a hurdles bronze medal at the 1991 World Championships and anchoring the British team to a narrow victory over the American team in 2:57.53 minutes – a British record for the 4 × 400 m relay. He followed this with a British 400 m hurdles record of 47.82 seconds to take the bronze medal at the 1992 Barcelona Olympics, where he also won bronze with the 4×400 m relay team. Since retiring from athletics, he has worked as a television presenter and motivational speaker.
Ерте өмір
Паддингтон қаласында Лондонда оқып жүрген нигериялық ата-ананың отбасында туған Акабуси кейіннен төрт жасында ата-анасы өз еліне оралғаннан кейін, інісі Рибамен бірге асырап алу отбасында өсті. 1967 жылы Нигерияда азаматтық соғыс басталғандықтан, Акабуси ата-анасымен байланысқа түсе алмады, бірақ кейіннен жасөспін шағында анасымен қайта табысты. Анасы ұлының Нигерияда қоныстануын қалады, бірақ Акабуси қалған отбасымен өткізген уақытын толтыруға ниет білдірсе де, Ұлыбританияда қалды және ақырында жиырма бір жасында Африка еліне сапар жасады. Ол Эдмонтон округінің мектебінде білім алды. Осы кезеңде игбо тегінен шыққан Акабуси өзінің есімін «Кези»-ден «Крисс»-ке өзгертті. 2002 жылы ол сұхбат берушіге былай деді: «Мен жаңа өмір бастауға шешім қабылдадым, ал жаңа өмірдің бір бөлігі – жаңа есім алу болды. Мен атымды «К» әрпімен жаздым, себебі бастапқы әріптерімді өзгертуге ниетім болмады және мен өзімнің өткеніме байланысты болғым келді. Кези Акабуси – менің өткеніммен байланыс, ал Крисс Акабуси – менің болашағыммен байланыс». 1990 жылы Акабуси Дэвид Хемеридің 48,12 секундтық ұзақ жылдар бойы сақталған Ұлыбританияның 400 метрлік кедергілерден жүгіру рекордын 47,93 секундқа жеткізіп, Еуропа чемпионатында алтын медаль жеңіп алды. Ол сондай-ақ сол жылы өткен Достастық ойындарында 400 метрлік кедергілерден жүгіруде алтын медаль иеленді. 1991 жылы Токиода өткен әлем чемпионатында Акабуси 400 метрлік кедергілерден жүгіруде қола медаль және Роджер Блэк, Дерек Редмонд және Джон Региспен бірге 4x400 метрлік эстафета командасының құрамында алтын медаль жеңіп алды. Соңғы айналымның бастапқы кезінде ол америкалық командадан кейін екінші орында болды, бірақ ақырында америкалық жүгіруші Антонио Петтигрюді (400 метрлік жеке жарыста жеңімпаз атанған) соңғы түзу жолда оқтап өтіп, 2:57.53 уақытында Ұлыбритания үшін алтын медальді жеңіп алды, бұл жаңа Ұлыбритания рекорды болды. 1992 жылы Барселонада өткен Олимпиада ойындарында Акабуси 400 метрлік кедергілерден жүгіруде қола медаль алып, өзінің Ұлыбритания рекордын 47,82 секундқа төмендетті, бұл көрсеткіш бүгінгі күнге дейін сақталып тұр. Осы жарыста Кевин Янг бұрынғы әлем рекордын орнатты. Ол сондай-ақ 4x400 метрлік эстафетада қола медаль жеңіп алды.
Құрметтер
1991 жылы Елизавета II патшайым оның атлетика арқылы елге қызметтері үшін Ұлыбритания империясының орденінің мүшесі атанғаны туралы жариялады. 1992 жылы ол Саутгемптон университетінен құрметті ғылыми дәреже алды.
Саяси көзқарастар
1998 жылы Акабуси Консервативтік партияға дауыс беру мәселесін талқылады. 2011 жылы ол Балама дауыс беру референдумында "Иә" жағын қолдады. 2014 жылдың тамызында ол 200 қоғам қайраткерінің бірі болып, The Guardian газетіне Шотландияның қыркүйектегі референдумда Ұлыбритания құрамында қалу үшін дауыс беретініне үміт білдіретін хатқа қол қойды. 2016 жылы Акабуси Twitter-де "Vote Leave" жағын қолдайтынын және Brexit үшін дауыс бергенін айтты.