Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вирустың түрі
Species of virus
Грипп B вирусы – Orthomyxoviridae вирустар тұқымдасына жататын Betainfluenzavirus туысының жалғыз түрі. Грипп B вирусы тек белгілі бір сүтқоректі жануарларды ғана жұқтырады, оның ішінде адамдар, күзендер, шошқалар және ителкелер. Бұл шектеулі жазылу диапазоны, көрінеу, морфологиялық жағынан ұқсас грипп A вирусының тудырған пандемияларынан айырмашылығы, грипп B вирусымен байланысты пандемиялардың болмауына себеп болады, себебі екеуі де антигендік дрейф және қайта топтасу арқылы мутациялайды. Дегенмен, грипп B вирусының бүкіл әлемде маңызды аурулар мен өлім-жітімге әкелуі мүмкін екені және жасөспірімдер мен мектеп оқушыларына айтарлықтай әсер ететіні қабылданған. Грипп B вирусының екі белгілі таралу желісі бар, олар беткі гликопротеин гемагглютининнің антигендік қасиеттеріне негізделген. Бұл желілер B/Yamagata/16/88 және B/Victoria/2/87 типтес вирустар деп аталады. CDC лицензиялаған төрт валентті грипп вакцинасы екі бірдей таралатын желіден қорғау үшін жасалған және 2016 жылға қарай грипп B вирусынан туындаған грипптің алдын алуда бұрынғы үш валентті вакцинадан гөрі тиімдірек екені көрсетілді. Алайда, COVID-19 пандемиясының шараларына байланысты 2020/2021 жылдары B/Yamagata желісі жойылуы мүмкін. 2023 жылдың қазан айында Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы Ямагата желісіне қарсы қорғану маусымдық грипп вакцинасында енді қажет емес деген қорытындыға келді, бұл вакцинаның нысаналы желілерінің санын төрттен үшке дейін азайтты. 2024–2025 жылғы Солтүстік жарты шар грипп маусымы үшін АҚШ-тың Азық-дәрі басқармасы (FDA) барлық грипп вакциналарынан B/Yamagata-ны алып тастауды ұсынады. Еуропалық дәрі-дәрмек агенттігі (EMA) 2024–2025 жылғы маусымдық грипп вакцинасының құрамындағы грипп вакциналарынан B/Yamagata-ны алып тастауды ұсынады.
Influenza B virus is the only species in the genus Betainfluenzavirus in the virus family Orthomyxoviridae. Influenza B virus is only known to infect certain mammal species, including humans, ferrets, pigs, and seals. This limited host range is apparently responsible for the lack of influenza pandemics associated with influenza B virus, in contrast with those caused by the morphologically similar influenza A virus, as both mutate by both antigenic drift and reassortment. Nevertheless, it is accepted that influenza B virus could cause significant morbidity and mortality worldwide, and significantly impacts adolescents and schoolchildren. There are two known circulating lineages of influenza B virus based on the antigenic properties of the surface glycoprotein hemagglutinin. The lineages are termed B/Yamagata/16/88 like and B/Victoria/2/87 like viruses. The quadrivalent influenza vaccine licensed by the CDC has been designed to protect against both co circulating lineages and as of 2016 has been shown to have greater effectiveness in prevention of influenza caused by influenza B virus than the previous trivalent vaccine. However, the B/Yamagata lineage might have become extinct in 2020/2021 due to COVID 19 pandemic measures. In October 2023, the World Health Organization concluded that protection against the Yamagata lineage was no longer necessary in the seasonal flu vaccine, reducing the number of lineages targeted by the vaccine from four to three. For the 2024–2025 Northern Hemisphere influenza season, the US Food and Drug Administration (FDA) recommends removing B/Yamagata from all influenza vaccines. The European Medicines Agency (EMA) recommends removing B/Yamagata from influenza vaccines for the 2024–2025 seasonal flu vaccine composition.
Морфология
Грипп B вирусының капсиді қаптамалы, ал вирионы қаптамадан, матрицалық белоктан, нуклеопротеин кешенінен, нуклеокапсидтен және полимераза кешенінен құралған. Ол кейде шар тәрізді, ал кейде жіп тәрізді болады. Оның шамамен 500 беттік проекциялары гемагглютинин мен нейраминидазадан жасалған.
The influenza B virus capsid is enveloped while its virion consists of an envelope, a matrix protein, a nucleoprotein complex, a nucleocapsid, and a polymerase complex. It is sometimes spherical and sometimes filamentous. Its 500 or so surface projections are made of hemagglutinin and neuraminidase.
Геном құрылымы мен генетикасы
Грипп B вирусының геномы 14 548 нуклеотидтен тұрады және бір тізбекті теріс мағыналы, бір тізбекті РНК-ның сегіз сегментінен құралған. Көпбөлімді геном капсидке оралған, әр сегмент жеке нуклеокапсидте, ал нуклеокапсидтер бір қабықшамен қоршалған. Метатранскриптомикалық зерттеулер Ухань тікенді шабақ гриппі вирусы сияқты "грипп B-ға ұқсас" вирустарды, сондай-ақ саламандрлар мен балықтар сияқты омыртқалы жануарлардың көптеген түрлерінде "грипп B-ға ұқсас" вирустарды анықтады. Бұл вирусқа тигізетін зиянды азайтатын фактор – "адамдарда грипп B вирусы А вирусынан баяу, ал С вирусынан жылдам эволюциялайды". Грипп B вирусы А типіне қарағанда 2-3 есе баяу мутацияланады.
The influenza B virus genome is 14,548 nucleotides long and consists of eight segments of linear negative sense, single stranded RNA. The multipartite genome is encapsidated, each segment in a separate nucleocapsid, and the nucleocapsids are surrounded by one envelope. Metatranscriptomics studies have also identified closely related "influenza B like" viruses such as the Wuhan spiny eel influenza virus and also "influenza B like" viruses in a number of vertebrate species such as salamanders and fish. Diminishing the impact of this virus is the fact that, "in humans, influenza B viruses evolve slower than A viruses and faster than C viruses". Influenza B virus mutates at a rate 2 to 3 times slower than type A.
Вакцина
1936 жылы Томас Фрэнсис-күлкілер тұмауының В вирусын тапты. Сондай-ақ 1936 жылы Макфарлейн Бернет тұмау вирусын тауық жұмыртқасында өсіруге болатынын анықтады. Бұл вирустың қасиеттерін зерттеуге және 1930 жылдардың соңы мен 1940 жылдардың басында инактивацияланған вакциналарды жасау мен қолдануға ықпал етті. Инактивацияланған вакциналардың профилактикалық шара ретінде тиімділігі 1950 жылдары дәлелденді. Кейін, 2003 жылы тұңғыш рет тірі, әлсіретілген тұмау вакцинасы бекітілді. 1942 жылы H1N1 тұмауының А штаммына және жаңадан ашылған В вирусына қарсы қорғаныс беретін жаңа еківалентті вакцина жасалды. Бүгінгі таңда, технологияның кейбір аспектілері дамығанмен және тұмауға қарсы вакциналар тұмаудың А және В штаммдарын қамтитын болса да, ғылымның негізі әлі де дерлік бір ғасыр бұрын алынған жаңалықтарға негізделген. Тұмауға қарсы вакциналарға енгізілген вирустар жыл сайын сол жылы адамдардың ауыруына ең көп мүмкіндік беретін штамдарға сәйкес өзгертіледі, себебі тұмау вирустары жылдам эволюцияға ұшырайды және H1N1 сияқты жаңа мутациялар пайда болады. Содан кейін, айналымдағы тұмау вирустарына қарсы күшейтілген қорғаныс үшін В вирусының екінші тарамшасы қосылды. Дегенмен, COVID-19 пандемиясының шараларына байланысты B/Yamagata тарамшасы 2020/2021 жылдары жойылып кетуі мүмкін. IBV-лер де дүние жүзінде эпидемияларды таратуға қабілді, бірақ олардың жұқтыру деңгейі және инфекцияның салдары IAV-лерге қарағанда төмен болғандықтан, оларға аз көңіл бөлінеді. IBV-лер бұрын жіктемелген емес, бірақ 1980 жылдардан бері олар B/Yamagata және B/Victoria тарамшаларына бөлінді. IBV-лерде IAV-лердегідей кладтар мен субкладтар сияқты қосымша бөлімдер бар. B/Victoria/2/87 вирусы 1988-1989 жылдардың қысында АҚШ-та анықталған барлық В вирустарымен антигендік қасиеттерін бөлісті. Осы зерттеу барысында антигендік дрейфті қамтитын В вирусының төрт жағдайы тіркелді. 1987-1988 және 1989-1990 жылдардағы эпидемиялар арасында вирустарда маңызды генетикалық және антигендік өзгерістер болды.
In 1936, Thomas Francis Jr. discovered the ferret influenza B virus. Also in 1936, Macfarlane Burnet made the discovery that influenza virus may be cultured in hen embryonated eggs. This prompted research into the properties of the virus and the creation and application of inactivated vaccines in the late 1930s and early 1940s. Inactivated vaccines' usefulness as a preventative measure was proven in the 1950s. Later, 2003 saw the approval of the first live, attenuated influenza vaccine. In 1942, a new bivalent vaccine was developed that protected against both the H1N1 strain of influenza A and the newly discovered influenza B virus. In today's current world, even while some technology has advanced and flu vaccines now cover both strains of influenza A and B, the science is still based on findings from almost a century ago. The viruses included in flu vaccines are changed each year to match the strains of flu that are most likely to make people sick that year since flu viruses can develop swiftly and new mutations have appeared each year, like H1N1. The second lineage of the B virus was since added to provide greater defense against circulating flu viruses. However, the B/Yamagata lineage might have become extinct in 2020/2021 due to COVID 19 pandemic measures, IBVs can also spread epidemics throughout the world, but they receive less attention than IAVs do due to their less prevalent nature, both in infecting hosts and in the symptoms that result from infection. IBVs used to be unclassified, but since the 1980s, they have been divided into the B/Yamagata and B/Victoria lineages. IBVs have further divisions known as clades and sub clades, just like IAVs do. The B/Victoria/2/87 virus shared antigens with all influenza B viruses discovered in the United States during an outbreak in the winter of 1988–1989. Four influenza B virus outbreaks that each included antigenic drift occurred during the course of this study. Between the epidemics in 1987–1988 and 1989–1990, there was a significant genetic and antigenic change in the viruses.