Кіріспе
Боливиядағы бұқаралық ақпарат құралдарында 200-ге жуық жеке меншік телеарна бар, бірақ елдің ауылдық аймақтарында теледидарлар аз, сондай-ақ елдің көптеген аймақтарында телеарналарды қабылдау нашар болғандықтан, радио маңызды жаңалықтар таратушы ретінде қала береді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша, Боливияда 480-нен астам радиостанция болды, олардың көпшілігі аймақтық сипатта болды. 1940 жылдары Революциялық Ұлттық Қозғалыс (РҰҚ) өзінің мақсатына қолдау жинау үшін күнделікті шығатын «Ла Калье» газетін пайдаланды. Революция кезінде РҰҚ жағымсыз жаңалықтарды таратушы бұқаралық ақпарат құралдарын тазартып, «Ла Насьонды» ресми жаңалықтар ұйымы етіп белгіледі. Әсіресе әскери үкіметтер журналистерді мазалауға, түрмеге қамауға және елден қуғынға ұшыратты. Мысалы, Бансер үкіметі көптеген журналистерді елден шығарып жіберді. 1980 жылдардың басында генерал Гарсия Меса бірнеше радиостанцияны жауып, барлық жеке станцияларды біріктіретін мемлекеттік желі құруды бұйырды. Көптеген боливиялық және шетелдік журналистер тұтқындалды және олардың хабарлары цензураланды. 1982 жылдан кейін баспасөз бостандығы боливиялық саясаттың демократизациясының маңызды салдары ретінде дамыды. Силес Зуасо үкіметі сөз бостандығын құрметтеуге берген уәдесін алғашқы болып орындады. Радио мен газеттер боливиялықтарға бұрын-соңды болмаған бостандықтарды қамтамасыз етті. Демократиялық басқарудың алғашқы жылдарында мемлекеттік телеарна – 7-арнаның монополиясы баспасөз бостандығына ең үлкен кедергі болды. 1984 жылға дейін 7-арна партизандық қолдаушыларға бөлінген меценаттыққа кірді. Силес Зуасо әкімшілігі басқа БАҚ-тың баспасөз бостандығын құрметтегенімен, бұл станцияны өзінің саяси күн тәртібін ілгерілету үшін пайдаланды және жеке меншік станциялар құруға тыйым салды. Ақпарат министрлігі теледидар стратегиялық сала екенін, оны мемлекеттік бақылауда ұстау қажет екенін мәлімдеді. Конгресстегі оппозициямен бірнеше рет келіссөздер жүргізгеннен кейін ақпарат министрі жеке телеарналарды ашуға рұқсат беруден бас тартты. 1980 жылдардың ортасында үкімет тарапынан шектеулерге қарамастан, БАҚ қарқынды дамыды. Партиялық саясаттың өсуі мен таралуы байланыс индустриясының бір мезгілде кеңейуіне әкелді. 1984-1985 жылдардағы сайлау кезінде газеттер, теледидар және радиостанциялар көптеп ашылды. 1989 жылы 47 мемлекеттік және жеке телеарна жұмыс істеді. Ең үлкен таңғаларлық жағдайлардың бірі – Бени департаментіндегі Тринидад қаласында 50 мыңнан аз халқы бар алты арнаның болуы еді. Қысқасы, демократия боливиялық саясатта БАҚтың маңыздылығын арттырды. 1989 жылы күнделікті газеттер партиялық саясат пен БАҚ арасындағы жалпы байланыс үлгісін көрсетті. Бес күнделікті газеттің ұлттық таралымы болды: Presencia, Última Hora, Hoy, El Diario (Ла-Пас) және El Mundo (Санта-Крус). Осылардың ішінде партиялық мүдделерді білдірмейтін жалғыз басылым Presencia болды. 1962 жылы Рим католиктерінің қолдауымен құрылған Presencia газеті 90 000 данамен ең үлкен және ең көп оқылатын газет болды. Presencia көбінесе оның беттерін реформаны қолдауға жиі пайдаланатын, қоғамды жақсы көретін католик дінбасыларының пікірлерін білдірді. Боливиядағы ең көне газет – El Diario, оның тиражы 45 000 дана. 1904 жылы құрылған бұл газет Ла-Пастағы ең танымал Каррасколар отбасына тиесілі. Тарихи тұрғыдан алғанда, El Diario газеті негізін қалаушы отбасының өте консервативті философиясын көрсетті. 1971 жылы Торес кезеңіндегі популистік қызу кезінде оның кеңселерін жұмысшылар басып алып, кооперативке айналдырды. Бансер үкіметі газетті Карраско отбасына қайтарып берді. Сондықтан, El Diario жалпы алғанда Бансердің және оның ADN партиясының көзқарастарына жақтас ретінде танылды. Алайда, газеттің директоры Хорхе Каррасконың өлімі күнделікті басылымның философиясын өзгертті. Жаңа директор Хорхе Эскобари Кусиканки Кондепамен байланыста болды. Оның тиражы 20 000 дананы құраған El Mundo Боливиядағы ең ықпалды күнделікті газеттердің бірі болды. Бұл газеттің иесі Санта-Круздың танымал кәсіпкері Освальдо Монастериос еді. Бұл газет жалпыға бірдей ADN-нің дауысы ретінде танылды. 1986 жылдан бері таңертеңгі уақытта таратылатын, бұрын кешкі газет болған Última Hora туралы да осы айтуға болады. Боливияның ең бай кәсіпкерлерінің бірі және белгілі ADN белсендісі Марио Меркадо Вака Гусман Última Hora газетінің иесі болды. Бұл газет редакциялық мақалалар жазу үшін белгілі ғалымдарды жалдаған болатын. Боливиядағы барлық газеттер арасында ең көп саясатталған газет – бұл Карлос Рейх Серратеге тиесілі Hoy, ол сонымен қатар Radio Méndez газетінің иесі болды. Серрате БАҚты сайлау артықшылығына қол жеткізу үшін қалай пайдалануға болатынын көрсетті. Hoy (тиражы 25 000 дана) және Radio Méndez арқылы Серрате өзінің саяси партиясы VR 9 de Abril үшін Ла-Пас департаментінің ауылдық аймақтарында үлкен табысқа жетті. Боливиядағы тағы бір маңызды газет – Los Tiempos, Кочабамбадағы күнделікті газет, тиражы 18 000 дана. 1970 жылдары Los Tiempos ішкі аймақтағы жетекші газет болған, бірақ 1980 жылдары El Mundo газеті оны басып озды. Басылған БАҚ сияқты, жеке телеарналар да Боливиядағы негізгі саяси партиялардың ұстанымдарын көрсетеді. Сол сияқты, арналардың жаңалықтар хабарларында иелерінің саяси көзқарастары көрінетін. Бұл жағдай Ла-Паста қаласында ерекше көзге түсті, онда қаланың сегіз арнасы, соның ішінде 7-арна және 13-арна (университет станциясы) тікелей саяси партиялармен байланысты болды.