Кіріспе

Манго тұздығы дәмдеуіш.

Амба немесе анба (عنبة, ) – бағдади еврейлерден тараған ащы манго тұздығы. Ол әдетте маринадталған жасыл мангодан, сірке суынан, тұздан, сарыжеңнен, бұрыштан және шалфейден жасалады. Ол дәмді манго соустарына ұқсас.

Этимология

Манго Оңтүстік Азияға тән болғандықтан, "амба" атауы араб тілі арқылы маратхи тіліндегі "амба" (आंबा) сөзінен алынған болуы мүмкін, ал ол сөз өз кезегінде санскрит тіліндегі "амра" (आम्र, "манго") сөзінен туындаған.

Тарих

Аңыз бойынша, амба 19 ғасырда Бомбей (Үндістан) қаласындағы Сассон отбасының мүшелері жасаған, олар Бағдади еврейлері болған. 1950 жылдары ирактық еврей иммигранттары оны Израильге Шаббат күні таңғы асына қосымша ретінде әкелді, сондай-ақ фалафель, меорав ерушальми, кебаб және салаттардың үстіне қосымша нұсқа ретінде пайдаланды.

Әдебиетте

Амба әдеби шығармаларда, көбінесе естеліктерде кездеседі. Сассон Сомех өзінің "Бағдад кешесі" атты мемуарларында амбаға толық бір тарау арнаған. Ол амбаны Үндістан мен Оңтүстік-Шығыс Азияда таралған ирактық еврей қауымдастығының тарихын айту үшін пайдаланады. Осы тарауда Сомех амба туралы қысқа әңгіме жазған тағы бір ирактықты еске алады (Абд әл-Малик Нури, "Жұма күні болған оқиға"). "Ашарқ әл-Авсат" газетінің жазушысы Халид Киштини Бағдадтың бұрынғы тағамдарын еске түсіретін қысқа мақала жазды. Оның мақаласы "Бағдадтың өткен шағындағы амба мен самоон тағамдары туралы сөз" деп аталады. Ол жастығында мектеп оқушыларының көше саудагерінен самсун мен амба алуға асығып, егер саудагер жомарт болса, амбадан біршама көп қосып беретінін есіне алады.