Кіріспе

Мартин Густав Ноттебохм (12 қараша 1817, Люденшайд, Вестфалия – 29 қазан 1882, Грац) – пианист, педагог, музыкалық редактор және композитор, карьерасының көп бөлігін Венада өткізген. Ол әсіресе Бетховенді зерттеуімен танымал. Ноттебохм Лейпцигте оқыды, онда Мендельсон мен Шуманмен танысты, ал 1846 жылы Венаға қоныс аударды. 1862 жылы ол Брамспен танысты, олар өмір бойына дос болды; Брамс Ноттебохмның соңғы ауруында күтім жасады және оның қосылу рәсімін ұйымдастырды. Ноттебохм қазіргі кезде «Бетховентану» деп аталатын зерттеулердің алғашқы зерттеушісі болды. Ол Бетховеннің қолжазбаларын іздестіріп, оның шығармаларының маңызды «тематикалық каталогын» жасады. Дегенмен, оның ең маңызды үлесі, әдетте, Бетховеннің бастапқы ойларын жазып, дамытқан музыкалық «эскиздер кітаптарына» арналған мақалалар мен түсіндірмелер сериясы болып саналады. Осы тақырыпта Ноттебохмның соңғы жарияланымдары 1887 жылы, оның бұрынғы шәкірті Мандичевский редакциялағаннан кейін жарық көрді. Кейінірек Бетховенді зерттеген Джозеф Керман Ноттебохмның Бетховеннің эскиздерін зерттеуіне қатысты былай деді: «Ол кейбір қателіктер жіберді, бірақ осындай қиын материалды қарастыруда дәлдік пен объективтіліктің осындай жоғары деңгейін сақтай алған музыкалық ғалымдардың көп екені күмәнді». Алайда Ноттебохмның ғылыми еңбектері тек Бетховенмен ғана шектелмеді. Ол Шуберттің шығармаларының тақырыптық каталогын жариялады және барокко және бароккоға дейінгі вокалдық және аспаптық музыканы ынталы түрде жинады. Брамс оның коллекциясының бір бөлігін мұра етіп алды және оны өзінің кітапханасымен бірге Венадағы Musikfreunde қоғамына сыйлады. Ноттебохмның жеке шығармалары көбінесе камералық және фортепианолық музыка саласында болды. Соңғыларының ішінде Бахтың фортепиано дуэті үшін «Сарабандадағы вариациялар» жинағы бар, оны ол Брамспен жиі орындаған. 1876 жылғы 20 тамызда Генрих фон Герцогенбергке жазған хатында Брамс Ноттебохмды (Шуманмен бірге) вариациялық форманың қазіргі заманғы шеберлерінің қатарына қосты.