Кіріспе

Литвалық жазушы

Саломея Бачинскайте-Бучиене, көбінесе Нерис псевдонимімен танымал (; 17 қараша 1904 – 7 шілде 1945) – литвалық ақын.

Өмірбаян

Саломея Сувалки губерниясының Киршай қаласында (қазіргі Вилкавишкис ауданы) дүниеге келді. Ол Литва университетінде литва және неміс тілдері мен әдебиетін оқыды. Лаздижай, Каунас және Паневежисте мұғалім болып жұмыс істегеннен кейін, 1927 жылы оның «Anksti rytą» (Таң атқанда) атты алғашқы өлеңдер жинағы жарық көрді. 1928 жылы Саломея университетті бітіріп, Лаздижайдағы «Жибурис» қоғамының гимназиясында неміс тілінен сабақ берді. 1931 жылға дейін Неріс ұлтшыл және католик басылымдарына материалдар жариялады. 1929 жылы Венада неміс тілін оқып жүргенде, Саломея литвалық медицина студенті Брониус Зубрикаспен танысып, оған ғашық болды. Зубрикастың социалистік көзқарастары болды, ал Саломея оған құмарлық таныту үшін социалистік қозғалысқа қатысты. 1931 жылы Саломея Каунасқа көшіп, сабақ беріп, литвалық халық ертегілерін редакциялады. Саломеяның екінші поэзия жинағы «Pėdos smėly» (Құмдағы іздер) терең рухани дағдарыстың басталуын көрсетеді. Сол жылы «Trečias frontas» (Үшінші майдан) атты коммунистік бағытталған әдеби журналда революциялық мотивтерде өлеңдер жарияланды. Коммунизм үшін жұмыс істеуге уәде де берілді. Бірақ, оны Саломея жазған жоқ. Оны «Trečias frontas» журналының бас идеологиялық редакторы Костас Корсакас және коммунистік белсенді Валис Драздаускас жазды (Саломея декларацияларға, саясатқа және өнер туралы теорияларға қарағанда поэзия жазуға көбірек қызығушылық танытты). Саломея Нерис 1938 жылы Мемлекеттік әдебиет сыйлығымен марапатталды. Ол католик жастар мен студенттер ұйымы «Атеитис» мүшесі болды.

Кеңес өкіметі кезінде қызмет

Оның Кеңес оккупациясына қатысы туралы пікірлер қарама-қайшы. Ол Кеңес үкіметінің қолдауымен құрылған Халықтық Сеймге депутат болып тағайындалды және Литваның КСРО құрамына қабылдануын сұраған КСРО Жоғарғы Кеңесіне делегация мүшесі болды. Саломеяға Сталиннің құрметіне өлең жазу ұсынылды, ал кейіннен ол Сталин сыйлығымен марапатталды (1947 жылы, өлімнен кейін). Одан кейін Кеңес Коммунистік партиясының өкілдерінің ынталандыруымен ол осы тақырыпта тағы да көп өлеңдер жазды. Саломея Неріс Екінші дүниежүзілік соғысты Ресейлік КСР-де өткізді. Ол Каунасқа оралды, бірақ 1945 жылы Мәскеудегі ауруханада бауыр қатерлі ісігінен қайтыс болды. Оның соңғы өлеңдерінде Литваға деген терең құрметі мен сүйіспеншілігі байқалады. Ол Каунастағы Мәдениет мұражайының алаңына жерленді, кейін Петрошаунай зиратына қайта жерленді.

Жалған атау

Оның алғашқы псевдонимі – Нерис, Литваның екінші ірі өзенінің аты еді. 1940 жылы ол студенттерінен отанына сатқындық жасады деген хат алып, Нерис өзенінің атын пайдаланбауын сұрады. Ол "e" әрпіне екше қосып, бұрын ешқандай мағынасы болмаған Nėris псевдонимін ғана қолдана бастады.

Шығармалары

Пәдос смелі. – Каунас: Сакалас, 1931. – 61 б. Өрлеуге арналған жетекші. – Каунас: Сакалас, 1931. – 48 б. Біздің пакостар / ауд. С. Нәріс. – Каунас: Спиндулис, 1934. – 160 б. Өрлеуге арналған жетекші. – [Каунас]: Сакалас, [1935]. – 48 б. Димеджу еврейėsiu. – Каунас: Сакалас, 1938. – 69 б. Еглеу жұлдыздар. – Каунас: Мемлекеттік баспа, 1940. – 107 б. Сталин туралы өлең. – Каунас: Баспа қоры, 1940. – 16 б. Ринктинэ. – Каунас: Мемлекеттік баспа, 1941. – 192 б. Күнделікті өмір: өлеңдер мен поэмалар. – Каунас: Мемлекеттік баспа, 1943. – 39 б. Лакстингала не нечиулбати. – Каунас: Мемлекеттік көркем әдебиет баспасы, 1945. – 109 б. Еглеу жұлдыздар. – [Каунас]: Мемлекеттік көркем әдебиет баспасы, 1946. – 96 б. Поэзия: [2 т.]. – Каунас: Мемлекеттік көркем әдебиет баспасы, 1946. Нашлайте. – Каунас: Мемлекеттік көркем әдебиет баспасы, 1947. – 48 б. Жалақы пасакасы. – Чикаго, 1947. – 112 б. Ринктинэ. – Вильнюс: Мемлекеттік көркем әдебиет баспасы, 1950. – 276 б. Елестету. – Вильнюс: Мемлекеттік көркем әдебиет баспасы, 1951. – 84 б. Сталин туралы өлең. – Вильнюс: Мемлекеттік көркем әдебиет баспасы, 1951. – 36 б. Павасарио Дайна. – Вильнюс: Мемлекеттік көркем әдебиет баспасы, 1953. – 38 б. Поэзия. – Вильнюс: Мемлекеттік көркем әдебиет баспасы, 1954. – 500 б. Балтықтар солтүстікке қарай ұшып барады. – Вильнюс: Мемлекеттік көркем әдебиет баспасы, 1956. – 164 б. Раштай: үш том. – [Вильнюс]: Мемлекеттік көркем әдебиет баспасы, 1957. Ринктинэ. – Каунас: Мемлекеттік педагогикалық әдебиеттер баспасы, 1958. – 112 б. – (Оқушы кітапханасы). Шырдың мана аудрау дина. – Вильнюс: Мемлекеттік көркем әдебиет баспасы, 1959. – 474 б. Егiлiк жаздағы қаралы: поэма-ертегі. – Вильнюс: Мемлекеттік көркем әдебиет баспасы, 1961. – 51 б. Павасарис пер кальнус ейна: өлеңдер. – Вильнюс: Мемлекеттік көркем әдебиет баспасы, 1961. – 511 б. Белая дорога. – Варшава: Мемлекеттік баспа институты, 1963. – 34 б. – поляк тілінде. Кур baltas miestas: ринктинэ. – Вильнюс: Вага, 1964. – 143 б. Ринктинэ. – Каунас: Шырақ, 1965. – 90 б. – (Оқушы кітапханасы). Лаумес дованос. – Вильнюс: Вага, 1966. – 25 б. Поэзия: 2 т. – Вильнюс: Вага, 1966. Кетюри: поэма. – Вильнюс: Вага, 1967. Уродника. – Вильнюс: Вага, 1967. – орыс тілінде. Лирика. – Мәскеу: Көркем әдебиет баспасы, 1971. – 230 б. – орыс тілінде. Поэзия. – Вильнюс: Вага, 1972. – 2 том. Негеск žібурелі. – Вильнюс: Вага, 1973. – 151 б. Egle zalkšu karaliene: поэма, ауд. Дайна Авотиня. – Рига: Лиесма, 1974. – 58 б. – латыш тілінде. Širdis mana audrų daina. – Вильнюс: Вага, 1974. – 477 б. Қап žydėjimas vyšnios: өлеңдер жинағы. – Вильнюс: Вага, 1978. – 469 б. Поэзия: ринктин. – Вильнюс: Вага, 1979. – 827 б. Ветеринарлық жаңалықтар: stichotvorenija. – Мәскеу: Көркем әдебиет баспасы, 1979. – 334 б. – орыс тілінде. "Ана!" Құр-ту? : поэма. – Вильнюс: Вага, 1980. – 38 б. Немунеляй плауктары. – Вильнюс: Вага, 1980. – 201 б. Негеск, žiburėli: өлеңдер мен поэмалар. – Вильнюс: Вага, 1983. – 103 б. Недзиести, гейслекет. – Рига: Лиесма, 1984. – 129 б. – латыш тілінде. Raštai: 3 том – Вильнюс: Вага, 1984. Көк әпке, өзен Вилия = sesuo Žydrioji Вилия = Sestra Golubaja Вилия. – Мәскеу: [[Радуга баспасы, 1987. – 261 б. – ағылшын және орыс тілдерінде. Solovej ne petj ne možet: stichi. – Вильнюс: Вага, 1988. – 160 б. – (Литовская поэзия). – орыс тілінде. Egle, koroleva užei: поэма, ауд. М. Петров. – Вильнюс: Витюрис, 1989. – 62 б. – орыс тілінде. Wiersze wybrane, ауд. М. Стемпковская. – Каунас: Шырақ, 1989. – 221 б. – поляк тілінде. Prie didelio kelio: өлеңдер. – Вильнюс: Литов жазушылардың мемлекеттік баспасы, 1994. – 96 б. Тик атеини и нуэини: ринктинэ. – Вильнюс: Альма литтера, 1995. – 220 б. Еглеу жұлдыздар. – Вильнюс: Лиэтус, 1998. – 126 б.