Кіріспе

"Арханонның белгісі" – Space: 1999 телесериалының екінші маусымының жетінші бөлімі (және бағдарламаның барлық 31-ші бөлімі). Сценарий авторы – Лью Шварц, режиссер – Чарльз Крайтон. Соңғы түсірілім сценарийі 1976 жылдың 12 сәуірінде дайындалды, ал 21 сәуір, 26 сәуір, 27 сәуір және 28 сәуірде түзетулер енгізілді. Нақты түсірілімдер 1976 жылдың 4 мамырынан 18 мамырына дейін жүргізілді.

Сюжет

640 күн өткен соң, Жер орбитасынан кеткеніне, Алан Картер Ай базасы Альфаның астындағы жер асты кен галереясынан өте бара жатып, абсурдты ән шырқады. Минералог Энди Джонсон диленид кристалдарын іздеп, олар Ылғарлар атмосферасын тазартатын сүзгілердің құрамына кіреді, алдынан бастап келеді. Екеуі сонарскоп орнатып, минералды іздеу үшін тау-кен қабырғаларын тексеруге кіріседі. Джонсон диленид емес, минералдық түзілімді тез байқайды. Олар «терморез» арқылы екі адам тұрған мөлдір шкафты ашады. Ішіндегілер – адам тәрізділер, бір ер адам мен жасөспірім бала, қозғалмай, тіршілік белгісіз тұр. Картер шкафта қозғалыс байқап, жақсырақ көру үшін шаңды сүртіп тазалауға тырысады. Оның қолы шыныға тимей тұрып, күшті күш өрісі оны кері лақтырып жібереді. Джонсон Картердің жағдайын тексеру үшін тізе бүгіп, шетелдіктерге көз тастайды. Ол ересек адамның көздері ашық екенін көріп, қатты қорқып, оған қаһарлы түрде қарайтынын көреді. Құтқару және медициналық бригадалар келді. Картер шоктан айығып, ал қалғандары шетелдіктердің камерасын қазып жатыр. Астронавт ересек адамның көзін ашқанын айтса да, шетелдіктердің сканерлері тіршілік белгісін көрсетпейді. Ішкі температурасы 4°C болғандықтан, шкаф криогендік тоқтатқыш емес. Тони Вердески шыныға ойылған таныс белгіні байқайды, оны Кром 2-дегі бұрынғы планетадан таниды. Фламмон, «Өлімнің жарығы» деп аталатын Хелена Рассел бұл белгіні өмірге қауіпті аймақтардағы жергілікті халықты ескерту үшін келген құдай тәрізді жаратылыс қалдырғанын айтады. (Тони мен Хелена арасындағы «Кром 2/Фламмон» диалогы сюжеттік ақпарат беру үшін ғана, бұрынғы түсірілген эпизодтарға сілтеме емес, себебі ондай элементтер жоқ.) Ересек адамға ұзақ уақыт бойы назар аударғанда, құрал жүрек соғуының өте ұзаққа созылғанын және өкпедегі ауа көлемінің аздап артқанын тіркейді – ол тірі. Шетелдіктер тоқтатылған анимация күйінде ұсталып тұр. Шкафтың жанында екінші артефакт табылады: басқару панелі және қуат көзі. Бірақ қазба жұмыстары үңгірдің төбесін әлсіретті. Төбе құлап жатқанда, Вердески бақылау панелін соқырлықпен басқарады және күш өрісін өшіруге қол жеткізеді. Ересек шетелдік қауіпсіз жерге тартылады, ал енді қорғалмаған шкаф құлаған қалдықтармен қиратылады. Картер баласын алып шығу үшін үңгірге қайта кіріп, өмірін қауіпке тігеді. Әлі есінен танымаса да, шетелдіктердің тіршілік белгілері тез жақсарады. Елена және оның ассистенті Рауль Нуньес жастарға көмектеседі. Ол оянғанда, ешкім байқамайды, бірде-бір қашауды алып тастайды. Ол Альфандарға күшейіп бара жатқан жауыздықпен қараған кезде, маңдайының терісі астында «Фламмон» қауіптілік символының бейнесі пайда болады. Ол бала аман-есен екенін естігенде, ашуы да, символы да әлсіреп, қайтадан санасынан айырады. Екеуі медициналық орталыққа жеткізіледі, онда олардың физиологиясы адамнан ажырамайды деп қорытындыланады. Паск деп аталатын адам, оны ұйықтатқан деп ойлаған кезде, оянады. Ол ұлын оятып, Этректі оятады. Жас жігіт қорқып кетеді, оның маңдайына да рәміз қойылған және ол әкесінен оны өлтіруді сұрайды, сондықтан ол келе алмайды. Паск ашу-ызаға толы, ал таңба маңдайынан соғылып тұрды. Ол Этректің мойнына қол созып, бірақ ұлын өшіріп өлтіре алмайды. Оның орнына, ол кінәлі белгісін жасыру үшін басын бинтпен орап алады. Командалық орталықтан Вердески мен Хелена жаңалықты «Бөрік-1» кемесімен Джон Кенигке жеткізеді. Командир «Көк квадрант» деп аталатын кеңістіктегі кеңістікті зерттеу миссиясын басқарады. Қазіргі уақытта оның кемесі тығыз астероидтық дауыл арқылы өтіп жатыр және байланыс өте аз. Шетелдіктерге қатысты Коэниг қауіпсіздік ережелерін қатаң сақтауды талап етеді. Талқылауды Паск пен Этректің кенеттен кіруі үзіп тастайды. Паск Хеленаның бинт пен оның «жарасы» туралы сұрақтарын Арханонда адамның қаны рухани мәнге ие екенін және оны бейтаныс адамдар көре алмайтынын айтып, бұрып жібереді. Бөріде Майя дауыл байланыс желісін бұзғанға дейін «Арханон» деген атауды таниды, ол «Бейбітшілік планетасы» деп те аталады. Паск өз халқының зорлық-зомбылықты заңсыз деп жариялағанын, жамандықты жақсылықпен алмастырғанын айтады. Олар өздерінің философиясын бүкіл ғаламға таратып, халыққа үйрету үшін елшілерін жіберді. Алайда Жерге жеткенде ғана олар толықтай сәтсіздікке ұшырады. Ол мен Этректен басқа бүкіл команда адамзаттың теңдесі жоқ қатыгездігіне ұшырап, ақымаққа айналды. Пасктің әйелі Лираның басшылығымен, ақылсыздар әкесі мен ұлын стазистік камераға қамады. Қаскөйлер одан кейін ақымақтықтарына тойып, қуанышқа батысты. Осы уақытта Этрек әкесінің оларды қамау себебі туралы айтқан өтірігін үнсіз тыңдайды. Олар неге өлтірмегенін сұрағанда, Паск Арханонның өмірді алуы мүмкін емес екенін айтады. Басқа сұрақтар Этректің есінен тануымен тоқтатылады. Қайғылы Картер баласын медициналық орталыққа апарып, Хелена оның денсаулығында ешқандай бұзылыс таппайды. Этрек оянғанда, аш екенін айтады. Балаларды жақсы көретін Картер шетелдік баламен достық қарым-қатынас жасайды. Астронавт оның аштығын Этректің мың жылдан бері тамақтанбағанын түсіндіреді. Олар бірге гамбургер жеуге шақырып, оны көтеріп алып жүруге ұсынуда. Басында бас тартса да, Этрек Картерге арқасына мініп, Паск астронавтқа жақындап келе жатқанын көреді, қолында хирургиялық қайшы бар, оны Картердің артына шаншуға дайындалып тұр. Картер Этрекпен байланысын жалғастырып, балаға регби ойнауды үйретеді. Екеуі техникалық бөлімге шақырылады, онда қызметкерлер стазистік камераның қуат блогын талдауға тырысады. Баланың ғылыми білімі Альфандардан асып түссе де, ол әкесіне бағынады. Паск білмеймін дейді, командир ретінде ол осы мәселелерде өз мамандарына сенгенін айтады. Блок ашылады және ішінде монитор-транслятор табылады. Паск қорқып, Хелена техлабқа қоңырау шалып, Арханоннан медициналық орталыққа келуін сұрайды. Олар кетеді, бірақ Паск Этректі шығу алаңына сүйреп апарады. Транслятор жұмыс істеп тұр – олардың халқы олар босатылғанын біледі. Арханон шенеуліктері келмес бұрын олар қашу керек. Тұрғылықты «Бөрік» кемесін ұрлауға ниеттенген Паск пилотты есінен айырып, оның денесін қоймаға жасырады. Куәгерлер күтіп отырғанда, Елена мен Нуньес өздерінің қорытындыларын қарап шығады. Екеуінің де жүйесінде вирус бар – Паскте белсенді, Этректе ұйыққан. Бәлкім, бұл сәйкессіздік Пасктың ми толқындарының жазбаларындағы баласында жоқ, бірқатар бұрмалаулар бар. Одан әрі талдау үшін қан үлгілері қажет. Елена тағы да техлабқа қоңырау шалып, Паск пен Этректің біраз уақыт бұрын кеткенін естіді. Қауіпсіздік қызметкерлері жоғалған шетелдіктерді іздеуге жіберіледі, олар ұшып кететін түтіктерге кіретін жерде табылған. Осы уақытта Картер мен Джонсон Арханон құрылғысын тексеріп жатыр. Ашық панельде бейне экраны бар, ішінде жазба құрылғылары болуы мүмкін бірнеше таяқшалар бар. Біреуін сәйкес келетін ұяға қосып, Пасктың күнделігінің ойнатылуын бастайды. Қуанышты Джонсон Паск пен Этректің техлабтың сыртында, медициналық бөлімге эскортталатынын көреді. Олар оларды жаңалықты көру үшін шақырады. Ескертусіз Паск күшпен соққы береді, соққы Джонсонның басына тиеді. Картер дабыл қағады, ал қылмыскер оны тамағынан ұстайды. Күрес барысында бинт Пасктың басынан жыртылады және Картер белгіні көреді. Этрек әкесін тоқтатуға тырысады, бірақ Паск Картерді тұншықтырып, соққылай береді. Картер есінен танып, Этрек оны өлтіргенін ойлайды. Шетелдіктер Вердески мен қауіпсіздік жасағы келгенге дейін кетеді. Картер оянады, бірақ Джонсон ауыр жарақат алғандықтан медициналық көмекке мұқтаж. Төтенше жағдайға жауап беру үшін келген Елена Пасктан құрықталды және оның қаруымен бағынышты болады. Картер баланың қауіпсіздігін қамтамасыз етеді, бірақ Вердески Этректің басына пистолетті басады. Әрбір адам өзінің құрбанын өлтіруге ант етеді, бірақ…

Музыка

Музыкалық қосымшалар Space: 1999 сериалының екінші маусымы үшін Дерек Уодсворт жазған бұрынғы музыкалық үзінділерден қайта өңделді және негізінен "The Metamorph" және "The Exiles" шығармаларынан құралған.

Өндіріс

Сэр Лью Грейдтің екінші серияға берген кешіккен жаңару тапсырысымен, ITC Нью-Йорк қатаң он айлық өндіріс кестесін белгіледі. Осы кестеге орай, продюсер Фред Фрайбергер «дабл-ап» концепциясын ойлап тапты. Екі эпизодты бір уақытта екі түсірілім тобы бірдей түсіретін болды. Сценарийлер актерлердің біріне баса назар аудару үшін жазылды; ал екінші актер олардың жеке, параллель оқиғаларымен айналысып жатқанда, рөлі шектеулі болды. Көмекші актерлер де екі түсірілімге бөлінді. Американдық көрермендерге ұнату мақсатында Майкл Галлахердің (Этрек), Джон Алкиннің (Энди Джонсон) және Энтони Форресттің (Карсон) дауыстарын американдық акценті бар дауыс актері дубляждады. Бірақ бұл рас емес, себебі актерлердің сол кезде қатты суық тигендігіне байланысты дауыстары дубляждалды. Галлахер де, Алкин де суықтарынан айыққаннан кейін өздерінің сөздерін қайта жазды. (Шындығында, Алан Картер берген регби добын алғанда Галлахер жөтелгені немесе мұрын шырышқандығын көруге болады.) (Бұл ақпарат Space 1999 DVD нұсқасы мен IDBM-нен алынған.)

Новелизация

Эпизод Майкл Баттерворт пен Дж. Джефф Джонстың 1977 жылы жарық көрген «Ғарыштағы сананың бұзылуы» («Mind Breaks of Space») атты «Ғарыш: 1999» романының екінші жылғы нұсқасына бейімделді. Оқиға 1976 жылғы 12 сәуірде түсірілген сценарий негізінде жазылған және осы нұсқадағы өзгертілмеген және жойылған көптеген материалдарды қамтиды.