Кіріспе

Әл-Фаттах (АЛА ЛК-ның романшасы الفتاح) – Ислам дінінде Алланың сипаттарының бірі. Ол Алланың 99 есімінің құрамына кіреді, мұсылмандар оны Алла деп есептейді және олар Құран мен Сүннетте сипатталғандай сақталып келеді.

Тілдік мағынасы

"Фатта" сөзі "фатаха" (فتاحة) түбірінен туындаған. "Фатаха" – ашу, сыйлау, түсіндіру, жария ету, жеңіске жеткізу немесе босату мағыналарын білдіреді. Құранның бірінші сүресі – әл-Фатиха да осы түбірге негізделген және көбінесе "Ашушы" немесе "Ашылу" деп аударылады. "Мифтахи" араб сөзі, "кілт" деп аударылатын, ашатын немесе құлпын ашатын нәрсе, сондай-ақ осы түбірден шыққан.

Терең мағынасы

Имам әл-Газзали өзінің "әл-Максад әл-Асна фи Шарах Асма' Аллау әл-Хусна" (Алланың әдемі есімдерін түсіндірудің ең жақсы құралы) кітабында әл-Фаттаһты "барлық нәрсені ашатын" деп аударады. Ол былай деп түсіндіреді: "Ол – жабық нәрсені Өзінің қамқорлығымен ашатын, ал бүркеулі нәрсені Өзінің басшылығымен анық ететін Құдай. Кейде Ол пайғамбарларына мемлекеттерді ашады (яғни, жаулап алуға мүмкіндік береді) және оларды жауларының қолынан алып шығарады". Имам әл-Газзали осы мағынаны кеңейту үшін Құраннан бірнеше аяттар келтіреді. Мысалы, ол 48:1 аятын пайдаланады: "Шын мәнінде, Біз сені, (Мұхаммед), айқын жеңіспен (әдеби түрде, ашумен) қуанттық". Имам әл-Газзали Алланың пайғамбарларына мемлекеттерді ашатынын (яғни, жаулап алуға мүмкіндік беретінін) айтты. "Ан-Наср" сүресінің бірінші аятында: "Алланың жәрдемі келгенде және 'фатх' болғанда" делінген, оны кейбір ғалымдар жеңіс деп аударған. Бұл сүре Меккенің жаулануына қатысты аяты, ол кезде Меккедегі мүшріктер Ислам пайғамбары Мұхаммедке бағынып, Ислам үшін зор жеңіске айналды.

Құранда кездеседі

Құранның бір аятында Алла өзін "әл-Фаттах" деп атайды. Ол бұл сипатты "әл-Алим" – Барлығын Білушімен жұптастырған. "Фатаха" етістігі де Құранның түрлі жерлерінде қолданылады. Имам әл-Газзали келтірген бір мысал, мына аятта айтылады: "Алланың адамзатқа ашқан мейірімін ешкім тоқтата алмайды". Имам әл-Газзали былай дейді: "Кейде Ол Өзінің дос-жақындарының жүректерінен жамылғыны сыпырып алады және Оның көктегі патшалығының есіктерін және Оның ұлылық-сұлулығын оларға ашады".