Кіріспе

Канеа – Мексиканың Сонора штатының солтүстік бөлігінде, АҚШ шекарасында орналасқан муниципалитет. Оның қалалық орталығы – Канеа қаласы.

Тарих

Қазіргі уақытта муниципалитет орналасқан аумақ бастапқыда пима тайпасының мекендеген ранчериясы болды, оларды XVII ғасырда испандықтар бағындырған. Жергілікті мәліметтерге сәйкес, Cananea сөзі екі апачи сөзінен құралған: “can” – “ет” және “efa” – “ат” деген мағынаны білдіреді. Кананеяның отарлық дамуына жақын орналасқан Ариспе, Санта-Мария және Кокоспера миссиялары ықпал етті. XIX ғасырдың ортасында Кананея Сонора провинциясының құрамына кіріп, "real de minas" мәртебесін алды. 8 қараша 1901 жылы Кананея муниципалитет мәртебесіне көтерілді, бұған дейін Фронтерас муниципалитетінің бір бөлігі болған. 1906 жылы осы жерде Мексика тарихындағы ең танымал ереуіл – "huelga de Cananea" өтті. Бұл ереуіл американдық тау-кен компаниясына қарсы бағытталған және АҚШ-тан шекара арқылы келген күштермен қатыгездықпен басып жаныштырылды, нәтижесінде ереуілші тау-кеншілердің көп саны қаза тапты. Бұл ереуіл 1910 жылғы Мексика революциясының алғыкөші ретінде қарастырылады. Кананея 1901 жылы муниципалитетке айналды. 1937 жылы Нако аумағы бөлініп, Нако муниципалитеті құрылды. 31 қазан 2001 жылы Кананея қаласы муниципалитеттің 100 жылдығын тойлау кезінде Сонора штатының уақытша астанасы болды.

География

Бұл муниципалитет Солтүстік Америка Құрама Штаттарындағы Аризона штатының Кочис округімен солтүстікте, ал Ариспе (оңтүстік), Нако және Бакоачи (шығыс) және Имурис және Санта-Крус (батыс) муниципалитеттерімен шекаралас. Оның жалпы ауданы 4414,1 шаршы километр, ал орташа биіктігі теңіз деңгейінен 1500 метр. Муниципалдық орталықтан басқа, бірнеше шағын елді мекендер бар: ejido Morelos, Emiliano Zapata, Zaragoza және Vicente. Кананеяның биіктігі салыстырмалы түрде жоғары. Ең маңызды тау шыңдары: Манзанал, Лос-Ахос, Кананеита, Магеллан, Азуль және ла Марикита (2480 м), онда Мексиканың Ұлттық автономды университетінің (UNAM) астрономиялық обсерваториясы – Гиллермо Харо обсерваториясы орналасқан. Ең маңызды өзендер: Сонора, Баканучи және Сан-Педро; басқа арналар: Жаралито, Рио-Кларо, Санта-Барбара, Лос-Дифунтос, Эль-Сауз, Эль-Беррендо, Эль-Аламо, Вилла-Верде, Эль-Чифлон, Куитака, Кокоспера, Эль-Анильо және Сан-Антонио. 2000 жылғы мәліметтер бойынша 34 ұңғыма болды, оның 20-сы суаруға, 11-і Compañía Minera de Cananea компаниясын сумен қамтамасыз етуге, ал төртеуі Кананея және ejido Zaragoza елді мекендерін ауыз сумен қамтамасыз етуге арналған. Климаты жартылай ыстық, ылғалды, маусым және қыркүйек айларында орташа айлық ең жоғары температурасы 23,5°C, ал желтоқсан және қаңтар айларында орташа айлық ең төменгі температурасы 7,4°C; жылдық орташа температура 15,3°C. Өсімдік жамылғысының көп бөлігі жайылым, ал биік жерлерде емен мен қарағай ормандары сақталған. Суғаруға жарамды жерлер аз.

Экономика

Шахталау әлі де өте маңызды, муниципалитеттің орталығында мыс кендері бар. Мал өсіру де кеңінен таралған. Басты ауыл шаруашылығы өнімдері: жүгері, бұршақ, арпа, сорго, люцерна және алма. Муниципалитет орталығында АҚШ-қа қайта экспортталмайтын өнімдерді құрастыратын "макила" жүйесінде жұмыс істейтін өндіріс компаниялары орналасқан.

Үкімет

Кананеяның қазіргі мэрі - Институционалдық революциялық партияның (ПРИ) мүшесі Иса Регинальдо Морено Гарсия. Оның мерзімі 2012 жылы бітеді. Ол зейнеткерлікке шыққан мұғалім.