Кіріспе

20 ғасырдағы американдық театр сыншысы, баспасөз агенті және қастандық теориясының жақтасы

Кальвин Хоффман (1906 – 1986 жылдың ақпаны), Нью-Йорк, Бруклинде Лео Хохман болып туған, 1955 жылы жарық көрген «Шекспир болған адам» кітабында драматург Кристофер Марлоның Уильям Шекспирге жатқызылған туындылардың нақты авторы деген Марло теориясын танымал еткен американдық театр сыншысы, баспасөз агенті және жазушы болды. Шекспир авторлығы туралы басқа да теориялар сияқты, Хоффманның да дәлелдері Шекспирді зерттейтін көптеген ғалымдар тарапынан қабылданбады.

Хоффманның теориясы

Хоффман Стратфорд-на-Авондағы Уильям Шекспирден басқа біреу оған жатқызылған пьесаларды жазды деген пікірді бірінші болып айтқан адам емес, тіпті Марлоуды басты кандидат ретінде ұсынған алғашқы адам да емес. Шындығында, үш адам – 1895 жылы Уилбур Г. Цейглер, 1916 жылы Генри Уоттерсон және 1923 жылы Арчи Вебстер осы ойды одан бұрын жеткізген, бірақ ол осы мәселені зерттеген алғашқы он екі жылда ешқандай бұрынғы жақтасты білмегенін айтты, және ол, әрине, олардың барлығынан да осыны кең жұртшылыққа жеткізуде үлкен жетістіктерге қол жеткізді.

"Марлоу" суреті

1953 жылы Марлоу оқыған Кембридждегі Корпус-Кристи колледжінде өте нашар күйде Елизавета дәуіріне тән сурет табылды. Алғаш рет осы суреттің Марлоудың өзінің портреті екенін Келвин Хоффман болжады. Суреттегі адамның 1585 жылғы жасы Марлоудың жасымен толық сәйкес келді, ал "Quod me nutrit me destruit" (мені тамақтандыратын нәрсе мені жояды) деген ұран өте орынды болды. Бұрын Марлоу үшін басқа суреттер де қолданылған немесе жасалған болса да, колледж осы суретті әлі де "болжамды" немесе "апокрифтік" портрет деп қарастырады, бірақ қазіргі таңда көптеген адамдар осы суретті Марлоумен байланыстырады.

Уолсингхемнің қабірі

Ұлыбританияда оның кітабы жарық көргенмен бірге Хоффман Кенттегі Числхерстте Марлоудың меценаты, Томас Уолсингхэмнің қабірін ашуға лицензия алуға тырысты. Хоффманның сөзінше, ол Шекспир пьесаларының түпнұсқалары осы қабірге бірге жерленген болуы мүмкін деп ойлады. Бірақ оған отбасылық мазардың үстіндегі тас қана ашуға рұқсат берілді, алайда ол құмнан басқа ештеңе таба алмады. Көп уақыт өткен соң, 1984 жылы, Хоффман шіркеу еденін бұрғылап қабірдің ішін көруге мүмкіндік алды, бірақ ол тек қорғасыннан жасалған сандықтардың үймелеуін ғана көрді, ал қағаздар салынған қорапқа ұқсас ештеңе таба алмады.

Марлоу қоғамы

1955 жылы Чизлхерстке сапары барысында Хоффман Чизлхерст кітапханасындағы жергілікті мектеп директорымен Марлов теориясының өзінің түсіндірмесі бойынша пікір алмасты. Хоффман пікір таласын ұтырса да, толық сатылған шара Кристофер Марлоуға қызығушылық танытқан көптеген адамдарды жинады. Осының нәтижесінде, бір-екі аптадан кейін Ұлыбританияда Марлоу қоғамы құрылды – ол авторлық теориядан гөрі, Марлоуды дербес ақын және драматург ретінде зерттеуге көбірек баса назар аударды.

Марлоу мен Падуа

1983 жылы Хоффманға оның журналист досы Пьетро Баскони деген адам туралы бірнеше жазба қалдырды. 1627 жылы ол Италияның Падуа қаласында Кристофер Марлоудың өлім аузында жатқанда оны күткен екен. Бұл мәліметті тексеруге бел буған Хоффман 1985 жылы итальян тілінде сөйлейтін доктор Фрэнк Хейнс және оның әйелі Жанмен бірге Падуаға сапарлады, бірақ осы оқиғаны растайтын ештеңе таба алмады. Шамамен үш жыл өткен соң Хоффман бұл ақпараттың жоғарыда аталған Генри Уоттерсонның редакциялық мақаласынан бастау алғанын анықтады, алайда Уоттерсонның осы оқиғаның бір бөлігін әзіл ретінде, оны қалай дәлелдеуге болатынын көрсету үшін құрастырғанын түсінді ме, жоқ па, әлі де белгісіз.

Хоффман сыйлығы

Марлов теориясы онымен бірге жойылмауына алаңдаған Хоффман 1984 жылы Марловтың мектебі – Кентерберидегі Король мектебімен келісім жасады. Осы келісім бойынша, ол өсиетімен оларға ірі сома ақша қалдырса, мектеп жыл сайын «Кристофер Марлоудың өмірі мен шығармалары және қазір Уильям Шекспирге жатқызылатын пьесалар мен өлеңдердің авторлығы, әсіресе Кристофер Марлоудың осы өлеңдер мен пьесалардың біразын немесе барлығын жазғаны, немесе олардың авторлығына шабыттандыратын шығармашылық немесе композициялық үлес қосқаны» тақырыбында эссе сайысын өткізуге міндеттенетін. Сондай-ақ, «Егер бір жылдың нәтижесінде жүлде алған адам Король мектебінің пікірінше, Шекспир зерттеулерінің қауымдастығын қанағаттандыратын, барлық пьесалар мен өлеңдерді Уильям Шекспирдің емес, Кристофер Марлоудың жазғанына толыққанды және күмәндісіз дәлелдер келтірсе, онда сол жылғы жүлде сомасы жеңімпазға сенім қорының жартысын толығымен беру арқылы ұлғайтылады» деп келісілді. Ешкім осы шартты орындамады, ал Хоффманның эссеге қатысты ниеті қазір «Кристофер Марлоу туралы көрнекті жарияланымға» берілетін жүлде ретінде түсіндіріледі. 1988 жылдан бері, алғашқы Кальвин мен Роуз Г. Хоффман атындағы естелік жүлде табысталғаннан бері, жүлде алған отыз эссенің тек төртеуі ғана оның теориясын қолдады. Алайда, бұл жүлде Кристофер Марлоудың өмірі мен шығармашылығын зерттеуге үлкен серпіліс берді, тіпті Кальвин мен Роуз Хоффман жүлдесінің ынтасы болмағанда жарыққа шықпайтын кітаптар да пайда болды.